યથા ભેદં ન પશ્યામિ શિવવિષ્ણ્વર્કપદ્મજામ્
જેમ હું શિવ, વિષ્ણુ, સૂર્ય અને કમળમાંથી જન્મેલા વચ્ચે કોઈ ભેદ નથી જોઈ શકતો.
ઇત્યુચ્ચાર્ય ચ તત્સર્વમલંકૃત્ય વિભૂષણૈઃ અશક્તસ્તુ ફલાન્યેવ યથોક્તાનિ વિધાનતઃ
આ રીતે બોલી અને બધું જ ભવ્ય આભૂષણોથી સજાવી, જો શક્તિ ન હોય તો માત્ર નિર્ધારિત ફળ જ અર્પણ કરવું.
તથોદકુંભસહિતૌ શિવધર્મૌ ચ કાંચનૌ અન્યાનપિ યથા શક્ત્યા ભોજયેદ્દ્વિજપુઙ્ગવાન્ ।। 4.98.
એ જ રીતે, પાણીના કુંભ સાથે શિવના સુવર્ણ વિધિ કરવી અને પોતાની શક્તિ પ્રમાણે અન્ય શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોને પણ ભોજન કરાવવું.
ન શક્નોતિ વિહાતું ચેત્સર્વાણ્યપિ ફલાન્યુત
જો કોઈ ત્યાગ કરવા અસમર્થ હોય, તો તમામ ફળો ગુમાવી દે છે.
એતત્ત્યાગવ્રતાનાં તુ ગવે વૈષ્ણવયોગિનામ્ નારીભિશ્ચ યથાશક્ત્યા કર્તવ્યં રાજસત્તમ
રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, આ ત્યાગવ્રત ગાયો, વૈષ્ણવ યોગીઓ અને સ્ત્રીઓએ પોતાની શક્તિ પ્રમાણે કરવું જોઈએ.
નૈતસ્માદપરં કિઞ્ચિદિહ લોકે પરત્ર ચ
આ સિવાય આ દુનિયામાં કે પરલોકમાં બીજું કંઈ નથી.
સૌવર્ણરૌપ્યતામ્રેષુ યાવંતઃ પરમાણવઃ તાવદ્યુગસહસ્રાણિ રુદ્રલોકે મહીયતે
સોનાં, ચાંદી અને તાંબાંમાં જેટલા પરમાણુ હોય, એટલા યુગસહસ્ર સુધી રુદ્રલોકમાં માન મળે છે.
એતત્સમસ્તકલુષાપહરં જનાનામાજીવનાય મનુજેશ્વર સર્વદા સ્યાત્
મનુષ્યોના રાજા, આ જીવનભર લોકોના તમામ પાપો દૂર કરવા માટે હંમેશા ઉપયોગી છે.
યો વા શૃણોતિ પુરુષોલ્પધનો નરો વા યો બ્રાહ્મણસ્તુ ભવનેષુ ચ ધાર્મિકાણામ્
જે કોઈ આ સાંભળે, ભલે તે ઓછી સંપત્તિ ધરાવતો પુરુષ હોય કે બ્રાહ્મણ હોય, અથવા ધર્મપરાયણ લોકોના ઘરમાં હોય—
પૌર્ણમાસીવ્રતવર્ણનમ્ પૂર્ણમાસો ભવેદ્યસ્યાં પૌર્ણમાસી તતઃ સ્મૃતા
પૌર્ણમાસી વ્રતનું વર્ણન: જે દિવસે ચાંદ પૂર્ણ હોય, એ દિવસ પૌર્ણમાસી તરીકે ઓળખાય છે.
પૌર્ણમાસ્યાં ચ સંજાતઃ સંગ્રામો જયલક્ષણઃ
અને પૌર્ણમાસી દિવસે વિજયથી ચિહ્નિત યુદ્ધ થયું હતું.
તારાયાં ચન્દ્રમાઃ સક્તસ્તસ્યા ભર્તા બૃહસ્પતિઃ
ચાંદ તારા સાથે જોડાયો હતો, જેના પતિ બૃહસ્પતિ છે.
તારા કસ્ય સુતા કસ્માત્સ ક્રુદ્ધઃ સસુરારિહા
તારા કોની દીકરી છે અને કોના કારણે તે ગુસ્સે થઈ, દેવોના શત્રુહંતા સાથે?
તાં બૃહસ્પતયે પ્રાદાત્પૃથિવ્યામેકસુંદરીમ્
પૃથ્વી પર સૌથી સુંદર, એ તારા બૃહસ્પતિને અપાઈ.
દેવાચાર્યાય સા ભાર્યા ત્વનિર્દેશ્યા તથાવિધા
તે દેવાચાર્યની પત્ની બની, એવી અવિર્ણવ્ય સ્વરૂપ ધરાવતી.
બૃહસ્પતિં પર્યચરદ્યથા ચાન્યાઃ સ્ત્રિયઃ ક્વચિત્
તારાએ બૃહસ્પતિની સેવા કરી, જેમ અન્ય સ્ત્રીઓ ક્યારેક પોતાના પતિની કરે છે.
શીતાંશુર્દર્શનાદેવ કામસ્ય વશમીયિવાન્
ચાંદે તેને જોઈને કામના વશ થઈ ગયો.
ઇંગિતાકારકુશલા તારા સોમસ્ય ચેષ્ટિતમ્
તારા, ઇશારો અને હાવભાવમાં નિપુણ, સોમના ઈરાદા સમજી ગઈ.
મુનેરંગિરસઃ પુત્રસ્ત્વં ચ સૌમ્યોઽસિ સોમરાટ્ સહ સૌમ્યેન યો યોગસ્તવ સિદ્ધોઽ દ્ભુતો મહાન્ ।। 4.99.
હે સૌમ્ય, તું ઋષિ અંઘિરસનો પુત્ર અને સોમનો રાજા છે. તારો સૌમ્ય સાથેનો જોડાણ અદભુત અને મહાન છે, અને તે પૂર્ણ થયું છે.
અંગિરાસ્ત્વાં કિલ પુરા સસુરાસુરરાક્ષસૈઃ
અંઘિરસે, દેવો, અસુરો અને રાક્ષસો સાથે મળીને, એક વખત—
કથમદ્ય નિશાનાથ હ્યનંગેનાસિ પીડિતઃ પરવત્યસ્મિ ભદ્રં તે ન ગમ્યાસ્મિ બુધોત્તમ
હે રાત્રિના સ્વામી, આજે તને કામથી કેમ પીડા થઈ છે? હું બીજા માટે સમર્પિત છું; તને શુભ થાય, હે શ્રેષ્ઠ બુદ્ધિવંત, હું તારી પાસે આવવાની નથી.
એવમુક્તસ્તથા ચાસૌ ન ચૈતત્કૃતવાંસ્તતઃ
એ રીતે કહેવામાં આવ્યા પછી, તેણે પણ એ કામ કર્યું નહીં.
બૃહસ્પતિસ્તુ તાં જ્ઞાત્વા સ તં સોમમગર્હયત્
બૃહસ્પતિએ એ સ્ત્રીને સમજ્યા પછી, સોમને નિંદા કરી.
એવં ચિરેણ વિજ્ઞાય બૃહસ્પતિરુદારધીઃ
લાંબા સમય પછી, ઉદાર બુદ્ધિ ધરાવતા બૃહસ્પતિએ સાચી વાત જાણવી.
આચખ્યૌ સર્વમિન્દ્રાય સોમસ્યેદં વિચેષ્ટિતમ્
બૃહસ્પતિએ સોમના બધા કાર્યો વિશે ઇન્દ્રને કહી દીધું.
ન સોમો ગણયામાસ તતોઽબુધ્યત દેવરાટ્
પણ સોમે ધ્યાન ન આપ્યું, અને પછી દેવોના રાજાએ જાણ્યું.
તચ્છ્રુત્વા દેવગંધર્વાઃ ક્રોધાન્ધાઃ ક્ષુબ્ધમાનસાઃ
આ સાંભળીને, દેવો અને ગંધર્વો ગુસ્સાથી અંધ બની, મનમાં ઉથલપાથલ થયા.
સોમોઽપિ દેવાન્સોદ્યોગાઞ્જ્ઞાત્વા સુકૃતનિશ્ચયાન્
સોમે જાણ્યું કે દેવો તૈયાર થઈ રહ્યા છે અને પક્કડ મનથી કાર્ય કરવા તૈયાર છે—
આરુહ્ય ચ રથશ્રેષ્ઠં યુદ્ધાયૈવ મનો દધે 4.99.
સોમે શ્રેષ્ઠ રથ પર ચઢીને, યુદ્ધ માટે મન લગાવ્યો.
કૌણપૈઃ ક્ષ્માસુરૈઃ શૂલૈર્દેવદાનવદારણમ્ । બભંજ દેવાન્સેન્દ્રાંશ્ચ હેમવૃષ્ટ્યા ક્ષપાકરઃ
કૌણપો અને પૃથ્વી-અસુરો શૂલો વડે દેવો અને ઇન્દ્રના દળોને તોડી નાખ્યા, અને રાત્રિના સર્જક સોનાની વરસાદ વરસાવી.