ચતુર્દશ્યામર્ચયન્તં ભક્ત્યા દેવં પૃથક્પૃથક્
ચૌદસના દિવસે, દરેકે પોતાના રીતે ભક્તિપૂર્વક દેવની પૂજા કરી.
નાર્યઃ કિમેતન્મે બ્રૂત કિંનામ વ્રતમીદૃશમ્
સ્ત્રીઓએ પૂછ્યું: 'આ શું છે? મને કહો, આ વ્રતનું નામ શું છે?'
સાબ્રવીદહમપ્યેવં કરિષ્યે વ્રતમુત્તમમ્
તેણીએ કહ્યું: 'હું પણ આ ઉત્તમ વ્રત કરું છું.'
અર્દ્ધં વિપ્રાય દાતવ્યમર્દ્ધમાત્મનિ ભોજનમ્
આમાંથી અડધું બ્રાહ્મણને આપવું અને અડધું પોતે ભોજન માટે રાખવું.
કર્તવ્યં તુ સરિત્તીરે કથાં શ્રુત્વા હરેરિમામ્
હરિની આ કથા સાંભળીને, નદીના કિનારે વ્રત કરવું.
ધૂપૈઃ પુષ્પૈઃ સનૈવેદ્યૈઃ પીતાલક્તૈશ્ચતુઃશતૈઃ
ધૂપ, ફૂલ, પ્રસાદ અને ચારસો પીળા દોરા સાથે પૂજા કરવી.
ચતુર્દશગ્રંથિયુતં વામે સ્ત્રી દક્ષિણે પુમાન્
ચૌદ ગાંઠવાળો દોરો: સ્ત્રી ડાબા હાથમાં, પુરુષ જમણા હાથમાં બાંધે.
અનંત સંસારમહાસમુદ્રે મગ્નાન્સમભ્યુદ્ધર વાસુદેવ
અનંત જીવનના મહાસાગરમાં ડૂબેલા લોકોને ઉગારજો, વાસુદેવ.
અનેન દોરકં બદ્ધ્વા ભોક્તવ્યં સ્વસ્થમાનસૈઃ
આ દોરો બાંધ્યા પછી, મન શાંત રાખીને ભોજન કરવું.
ભુક્ત્વા ચાંતે વ્રજેદ્વેશ્મ હીદં પ્રોક્તં વ્રતં તવ
ભોજન કર્યા પછી ઘરે પાછા જવું; આ વ્રત તારા માટે કહેવામાં આવ્યું છે.
ભર્તા તસ્યાઃ સમાગત્ય તાં દદર્શ મહાધનામ્
તેણીનો પતિ આવ્યો અને તેને વિશાળ ધનથી સજ્જ જોઈ.
પુનર્જગામ સા હૃષ્ટા ગોરથેન સ્વમાશ્રમમ્ તેનાનંતપ્રભાવેણ શુભગોધનસંકુલઃ
તે ખુશ થઈને ગાયના રથમાં, શુભ ગોધનથી ઘેરાયેલી, અનંતની શક્તિથી પોતાના આશ્રમમાં પરત ગઈ.
ગૃહાશ્રમઃ શ્રિયા યુક્તો ધનધાન્યસમાયુતઃ
આ ઘર-આશ્રમમાં વૈભવ, ધન અને અનાજની ભરપૂરતા હતી.
સાપિ માણિક્યકાઞ્ચીભિર્મુક્તાહારવિભૂષિતા
તે મણિકયની કાંસી અને મુક્તાની હારથી સજ્જ હતી.
કદાચિદુપવિષ્ટેન દૃષ્ટં બદ્ધં સુદોરકમ્
ક્યારેક બેઠા બેઠા, તેણે મજબૂત રીતે બાંધેલો દોરો જોયો.
તેન કર્મવિપાકેણ તસ્ય સા શ્રીઃ ક્ષયં ગતા
તે કર્મના પરિણામે, તેની સંપત્તિ ઓછી થઈ ગઈ.
યદ્યદેવાગતં ગેહે તત્ર તત્રૈવ નશ્યતિ
જે પણ ઘરમા આવ્યું છે, એ દરેક જગ્યાએ એ જ ત્યાં જ નાશ પામે છે.
અનંતાક્ષેપદોષેણ દારિદ્ર્યં પતિતં ગૃહે
અનંત ટકરાવાની ભૂલના કારણે, ઘરમાં ગરીબી આવી પડી છે.
તતો જગામ કૌંડિન્યો નિર્વેદાદ્વનગહ્વરમ્
પછી કૌંડિન્યે નિરાશ થઈને જંગલના ઊંડા ભાગમાં ગયો.
વ્રતં નિરશનં ગૃહ્ય બ્રહ્મચર્યં જપન્હરિમ્
એણે ઉપવાસનું વ્રત ધારણ કર્યું, બ્રહ્મચર્ય પાળ્યું અને હરિનું નામ જપ્યું.
તત્રાપશ્યન્મહાવૃક્ષં ફલિતં પુષ્પિતં તથા તદ્બ્રૂહિ સોપ્યુવાચેદં નાનંતં વેદ્મ્યહં દ્વિજ
ત્યાં એણે એક મોટું વૃક્ષ જોયું, જે ફળ અને ફૂલથી ભરેલું હતું. એણે કહ્યું, 'મને કહો', તો વૃક્ષે જવાબ આપ્યો, 'હું અનંતને જાણતો નથી, હે દ્વિજ.'
એવં નિરીક્ષિતસ્તેન ગાં દદર્શ સવત્સકામ્
એ રીતે જોતા, એણે એક ગાયને તેના વાછરડા સાથે જોયી.
સોબ્રવીદ્ધેનુકે બ્રૂહિ યદ્યનંતસ્ત્વયેક્ષિતઃ
એણે ગાયને પૂછ્યું, 'તમે અનંતને જોયો હોય તો મને કહો.'
તતો જગામાથ વને ગોવૃષં શાદ્વલે સ્થિતમ્
પછી એ જંગલમાં ગયો અને લીલા ઘાસ પર ઊભેલા બળદને જોયો.
ગોવૃષસ્તમુવાચાથ નાનન્તો વીક્ષિતો મયા
બળદે એણે કહ્યું, 'હું અનંતને જોયો નથી.'
અન્યોન્યજલકલ્લોલવીચિભિઃ પરિશોભિતમ્
પાણીની લહેરો અને તરંગોથી સજ્જ થયેલું હતું.
સેવિતં ભ્રમરૈર્હંસૈશ્ચક્રૈઃ કારંડવૈર્બકૈઃ
મધમાખીઓ, હંસો, ચક્ર, કારંડવ અને બકાઓ ત્યાં સેવા કરતા હતા.
ઊચતુઃ પુષ્કરિણ્યૌ તં નાનંતં વિદ્વહે દ્વિજ
એ બે કમળની તળાવોએ એણે કહ્યું, 'હે દ્વિજ, અમે અનંતને જાણતા નથી.'
તાવપ્યુક્તૌ સુમંતેન તસ્યાપિ વિનિવેદિતમ્
એ બંનેએ સુમંતને પણ કહ્યું, અને એણે પણ એમ જ જણાવ્યું.
તસ્મિન્ક્ષણે મુનિવરે કૌંડિન્યે બ્રાહ્મણોત્તમે
એ ક્ષણે, મહાન મુનિ કૌંડિન્ય, બ્રાહ્મણોમાં શ્રેષ્ઠ,