ઉવાચાસૌ ચિરં ધ્યાત્વા રુદ્રોમાશુક્રસમ્ભવઃ
તેણે લાંબા સમય સુધી ધ્યાન કરીને કહ્યું, 'ઉમા અને શુક્રથી જન્મેલો રુદ્ર.'
એવં શ્રુત્વા ગતા દેવા યત્ર શમ્ભુઃ સહોમયા
આ રીતે સાંભળીને દેવતાઓ ત્યાં ગયા જ્યાં શંભુ ઉમાની સાથે હતા.
પ્રતિપન્નં ચ રુદ્રેણ ઉમયા સહિતેન તત્
તે જે રુદ્રે ઉમા સાથે મળીને સ્વીકાર્યું હતું.
દિવ્યં વર્ષશતં સાગ્રં ગતઃ કાલોઽથ મૈથુને ભયં ચ સુમહત્તેષાં દેવાનાં સમજાયત
દિવ્ય સો વર્ષથી વધુ સમય મિલનમાં વિત્યો; પછી દેવતાઓમાં મોટું ભય જાગ્યું.
સ રુદ્રસમ્ભવો યો વૈ ભવિષ્યતિ મહાબલઃ
રુદ્રથી જે જન્મશે, તે ખરેખર મહાબળવાન હશે.
કેન કાલેન ભવતિ રતેર્વિરતિરેતયોઃ
કયા સમયે એ બંનેનું મિલન બંધ થાય છે?
ગતૌ તૌ ચોમયા દૃષ્ટૌ સમસ્થૌ વિષમસ્થયા 4.93.
એ બંને ગયા, અને ઉમાએ તેમને સાથે અને અલગ-અલગ ઉભા જોઈ લીધા.
યસ્માત્તૈર્જનિતો વિઘ્નો મેઽપત્યાર્થે દિવૌકસામ્
એ બંનેના કારણે દેવતાઓના સંતાન માટે મને અવરોધ ઊભો થયો.
અથોવાચ તદા દેવો દેવાન્સર્વગણાઞ્છનૈઃ
પછી એ સમયે દેવે શાંતિથી બધા દેવોને બોલાવ્યા.
એવમુક્તોઽથ રુદ્રેણ નષ્ટોઽગ્નિર્દેવસંકુલાત્
રુદ્રે આમ કહ્યાના પછી અગ્નિ દેવોના સમૂહમાંથી અદૃશ્ય થઈ ગયો.
દેવા અન્વેષણે યત્નમકુર્વન્નગ્નિદર્શને
દેવોએ અગ્નિને શોધવા અને તેને જોવા માટે પ્રયત્ન કર્યા.
હંસાઃ કેકાઃ શુકા વહ્નિઃ શીઘ્રં શરવણં ગતાઃ
હંસો, મોરો, પોપટો અને અગ્નિ ઝડપથી સરવણમાં ગયા.
દૃષ્ટ્વાથ વિબુધાઃ સર્વે પક્ષિણં પક્ષિણાં વરમ્
પછી બધા દેવોએ પંખીઓમાં શ્રેષ્ઠને જોઈને આશ્ચર્ય પામ્યા.
કચ્ચિદૃષ્ટસ્ત્વયા વહ્નિર્વનેઽસ્મિન્નટતા સદા
“શું તમે ક્યારેક એ અગ્નિને જોયો છે, જે હંમેશા આ જંગલમાં ફરતો રહે છે?”
ભૂયોભૂયસ્તુ પૃષ્ટોઽપિ ન ગામુચ્ચારયેચ્ચિરમ્
વારંવાર પૂછ્યા છતાં, એ લાંબા સમય સુધી એક શબ્દ પણ બોલ્યો નહીં.
યસ્માન્ન કિઞ્ચિદુક્તં તે તસ્માચ્ચિત્ર તનૂરુહાઃ
તમે કંઈ બોલ્યા નહીં, એટલે, ઓ અદભૂત પંખીઓ,
દ્વિતીયં તે વરં દદ્મો જીવજીવક શોભનમ્ 4.93.
અમે તને બીજું વરદાન આપીએ છીએ, ઓ સુંદર જીવજીવક.
કશ્ચિદ્યદિ તવાધસ્થાદ્બુધઃ સ્નાનં કરિષ્યતિ
જો કોઈ બુદ્ધિશાળી વ્યક્તિ તારા નીચે સ્નાન કરશે,
માસં યશ્ચ તૃતીયં વૈ ભક્ષયિષ્યત્યનિંદિતમ્
અને જે કોઈ તારો ત્રીજો ઈંડો મહિને નિર્દોષ રીતે ખાશે,
ઇદં દત્ત્વા વરાંસ્તસ્ય વહ્નિત્વમથ આપ્તવાન્
આ વરદાન આપ્યા પછી, અગ્નિએ પોતાનું સ્વરૂપ ફરી પ્રાપ્ત કર્યું.
ઊષ્મયા જાતકલ્માષં જ્ઞાત્વા સંહૃષ્ટમાનસઃ
ઉષ્માથી કળંકિત થયો છે એ જાણીને, એના મનમાં આનંદ થયો.
ઊષ્મયા કલ્મષીભૂય હ્યગ્નિર્ગર્ભં ધરિષ્યતિ
ઉષ્માથી કળંકિત થઈને, અગ્નિ ગર્ભ ધારણ કરશે.
પંડાગ્નિપાલને પુણ્યં યદ્દૃષ્ટં બ્રહ્મવાદિભિઃ
બ્રહ્મને જાણનારા જે પુણ્ય અગ્નિની રક્ષા કરતાં જોવા મળે છે, એમાં છે.
વંશસ્યાનુગ્રહં કૃત્વા દેવ્યાહૃતિમથાબ્રુવન્
વંશ પર કૃપા કરી, પછી તેઓ દેવીને અર્પણ વિશે બોલ્યા.
ભૂયોઽપિ કેન કાલેન અગ્નિરગ્નિત્વમાપ્તવાન્
થોડા સમય પછી, અગ્નિએ ફરી પોતાનું અગ્નિત્વ પ્રાપ્ત કર્યું.
યસ્મિન્કાલે તિથી યસ્યા પુનરગ્નિત્વમાપ્તવાન્
કયા સમયે, કઈ તિથિએ, એણે ફરીથી પોતાનું અગ્નિત્વ મેળવ્યું?
ઉતથ્યાઙ્ગિરસોઃ પૂર્વમાસીદ્વ્યતિકરો મહાન્ ઉતથ્યેનૈવમુક્તસ્તુ અઙ્ગિરાઃ પ્રાહ તં મુનિમ્ ।।4.93.
ઉતથ્ય અને અંગિરસ વચ્ચે પહેલાં મોટો વિવાદ થયો હતો. ઉતથ્યએ એમ કહ્યું ત્યારે અંગિરસે એ મુનિ સાથે વાત કરી.
ગચ્છાવો બ્રહ્મસદનં મરીચિપ્રમુખૈર્દ્વિજૈઃ ઉતથ્યઃ પ્રાહ સદ્બ્રહ્મનૃષીંસ્તાન્સ્તબ્ધમાનસઃ
ચાલો, મરીચિ સહિતના દ્વિજ સાથે બ્રહ્માના ઘર જઈએ. ઉતથ્યે મન મજબૂત રાખીને એ શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ ઋષિઓને કહ્યું.
જ્યાયાન્વા કતમોસ્માકમિતિ નઃ કથ્યતાં સ્ફુટમ્
અમારી વચ્ચે કોણ વધુ મહાન છે, એ સ્પષ્ટ રીતે અમને કહો.
અથોવાચ મુનિર્બ્રહ્મા તાવુભૌ કુદ્ધમાનસૌ
પછી બ્રહ્મા મુનિએ બંને, જેમના મન ઉશ્કેરાયેલા હતા, એમને કહ્યું.