ભર્તૃ વ્રતાત્પ્રચલિતા ન કદાચિત્પ્રજાયતે આયુષ્મતી કીર્તિમતી રમેદ્વર્ષશતૈર્ભુવિ ।। 4.92.
પતિના વ્રતથી ક્યારેય ડગમગતી નથી એવી સ્ત્રી જન્મે છે; તે લાંબું જીવન જીવે છે, સારી નામના મેળવે છે અને પૃથ્વી પર સો વર્ષ સુધી આનંદથી રહે છે.
એકં રંભા વ્રતં ચીર્ણં ગાયત્ર્યા સ્વર્ગસંસ્થયા
રંભાનું વ્રત એક વખત ગાયત્રીએ, જે સ્વર્ગમાં વસે છે, પૂર્ણ કર્યું હતું.
શ્વેતદ્વીપે તથા લક્ષ્મ્યા રાજ્ઞ્યા ચ રવિમંડલે
એ જ રીતે, શ્વેતદ્વીપમાં લક્ષ્મીએ અને રવિમંડલમાં રાણી દ્વારા આ વ્રત કરવામાં આવ્યું હતું.
સીતાદેવ્યા ત્વયોધ્યાયાં વેદવત્યા હિમાચલે
સીતા દેવીએ અયોધ્યામાં અને વેદવતીએ હિમાલયમાં આ વ્રત કર્યું હતું.
એતદ્વ્રતં પાર્થિવેન્દ્ર માસિ ભાદ્રપદે સિતે
પૃથ્વીના રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, આ વ્રત ભાદ્રપદ માસના શુક્લ પક્ષમાં કરવું જોઈએ.
સંભિન્નકન્દકદલી ચ મનોજ્ઞરૂપાં યાઃ પૂજયંતિ કુસુમાક્ષતધૂપદીપૈઃ
જે લોકો તૂટેલા કંદા-કદળી, ફૂલો, અક્ષત, ધૂપ અને દીવો વડે મનોહર રૂપની પૂજા કરે છે,
ઇતિ શ્રીભવિષ્યે મહાપુરાણ ઉત્તરપર્વણિ શ્રીકૃષ્ણયુધિષ્ઠિરસંવાદે રમ્ભાવ્રતં નામ દ્વિનવતિતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે શ્રી ભવિષ્ય મહાપુરાણના ઉત્તરપર્વમાં શ્રી કૃષ્ણ અને યુધિષ્ઠિરના સંવાદમાં રંભા વ્રત નામે બાનું અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.
આગ્નેયીચતુર્દશીવ્રતવર્ણનમ્ નષ્ટસ્તદા હવ્યવાહઃ પુનરસ્તિત્વમાપ્તવાન્
આગ્નેયી ચતુર્દશી વ્રતનું વર્ણન: ત્યારે હવન માટેની અગ્નિ ગુમ થઈ ગઈ હતી, પણ પછી ફરીથી પ્રગટ થઈ.
કેનાગ્નિત્વં કૃતં તત્ર કથં હિ વિદિતોઽનલઃ
ત્યાં અગ્નિનું સ્વરૂપ કોણે બનાવ્યું અને કેવી રીતે અગ્નિને ઓળખવામાં આવી?
અપૃચ્છન્વિશ્વકર્તારં તારકં કો વધિષ્યતિ
તેમણે વિશ્વના સર્જનહારને પૂછ્યું: 'તારકાને કોણ મારે છે?'
ઉવાચાસૌ ચિરં ધ્યાત્વા રુદ્રોમાશુક્રસમ્ભવઃ
તેણે લાંબા સમય સુધી ધ્યાન કરીને કહ્યું, 'ઉમા અને શુક્રથી જન્મેલો રુદ્ર.'
એવં શ્રુત્વા ગતા દેવા યત્ર શમ્ભુઃ સહોમયા
આ રીતે સાંભળીને દેવતાઓ ત્યાં ગયા જ્યાં શંભુ ઉમાની સાથે હતા.
પ્રતિપન્નં ચ રુદ્રેણ ઉમયા સહિતેન તત્
તે જે રુદ્રે ઉમા સાથે મળીને સ્વીકાર્યું હતું.
દિવ્યં વર્ષશતં સાગ્રં ગતઃ કાલોઽથ મૈથુને ભયં ચ સુમહત્તેષાં દેવાનાં સમજાયત
દિવ્ય સો વર્ષથી વધુ સમય મિલનમાં વિત્યો; પછી દેવતાઓમાં મોટું ભય જાગ્યું.
સ રુદ્રસમ્ભવો યો વૈ ભવિષ્યતિ મહાબલઃ
રુદ્રથી જે જન્મશે, તે ખરેખર મહાબળવાન હશે.
કેન કાલેન ભવતિ રતેર્વિરતિરેતયોઃ
કયા સમયે એ બંનેનું મિલન બંધ થાય છે?
ગતૌ તૌ ચોમયા દૃષ્ટૌ સમસ્થૌ વિષમસ્થયા 4.93.
એ બંને ગયા, અને ઉમાએ તેમને સાથે અને અલગ-અલગ ઉભા જોઈ લીધા.
યસ્માત્તૈર્જનિતો વિઘ્નો મેઽપત્યાર્થે દિવૌકસામ્
એ બંનેના કારણે દેવતાઓના સંતાન માટે મને અવરોધ ઊભો થયો.
અથોવાચ તદા દેવો દેવાન્સર્વગણાઞ્છનૈઃ
પછી એ સમયે દેવે શાંતિથી બધા દેવોને બોલાવ્યા.
એવમુક્તોઽથ રુદ્રેણ નષ્ટોઽગ્નિર્દેવસંકુલાત્
રુદ્રે આમ કહ્યાના પછી અગ્નિ દેવોના સમૂહમાંથી અદૃશ્ય થઈ ગયો.
દેવા અન્વેષણે યત્નમકુર્વન્નગ્નિદર્શને
દેવોએ અગ્નિને શોધવા અને તેને જોવા માટે પ્રયત્ન કર્યા.
હંસાઃ કેકાઃ શુકા વહ્નિઃ શીઘ્રં શરવણં ગતાઃ
હંસો, મોરો, પોપટો અને અગ્નિ ઝડપથી સરવણમાં ગયા.
દૃષ્ટ્વાથ વિબુધાઃ સર્વે પક્ષિણં પક્ષિણાં વરમ્
પછી બધા દેવોએ પંખીઓમાં શ્રેષ્ઠને જોઈને આશ્ચર્ય પામ્યા.
કચ્ચિદૃષ્ટસ્ત્વયા વહ્નિર્વનેઽસ્મિન્નટતા સદા
“શું તમે ક્યારેક એ અગ્નિને જોયો છે, જે હંમેશા આ જંગલમાં ફરતો રહે છે?”
ભૂયોભૂયસ્તુ પૃષ્ટોઽપિ ન ગામુચ્ચારયેચ્ચિરમ્
વારંવાર પૂછ્યા છતાં, એ લાંબા સમય સુધી એક શબ્દ પણ બોલ્યો નહીં.
યસ્માન્ન કિઞ્ચિદુક્તં તે તસ્માચ્ચિત્ર તનૂરુહાઃ
તમે કંઈ બોલ્યા નહીં, એટલે, ઓ અદભૂત પંખીઓ,
દ્વિતીયં તે વરં દદ્મો જીવજીવક શોભનમ્ 4.93.
અમે તને બીજું વરદાન આપીએ છીએ, ઓ સુંદર જીવજીવક.
કશ્ચિદ્યદિ તવાધસ્થાદ્બુધઃ સ્નાનં કરિષ્યતિ
જો કોઈ બુદ્ધિશાળી વ્યક્તિ તારા નીચે સ્નાન કરશે,
માસં યશ્ચ તૃતીયં વૈ ભક્ષયિષ્યત્યનિંદિતમ્
અને જે કોઈ તારો ત્રીજો ઈંડો મહિને નિર્દોષ રીતે ખાશે,
ઇદં દત્ત્વા વરાંસ્તસ્ય વહ્નિત્વમથ આપ્તવાન્
આ વરદાન આપ્યા પછી, અગ્નિએ પોતાનું સ્વરૂપ ફરી પ્રાપ્ત કર્યું.