યથા ન લક્ષ્મીર્દેવેશ ત્વાં પરિત્યજ્ય ગચ્છતિ
જેમ લક્ષ્મી, દેવોના સ્વામી, તમારો ત્યાગ કરીને ક્યારેય દૂર જતી નથી,
યથા દેવેન રહિતા ન લક્ષ્યીર્જાયતે ક્વચિત્
જેમ ભગવાનથી વિભાજિત લક્ષ્મી ક્યારેય ક્યાંય દેખાતી નથી,
મંત્રેણાનેન ધ્યાત્વા તુ ગુડધેનુસમન્વિતમ્
આ મંત્ર સાથે, ગોળવાળી ગાય સાથે ધ્યાન કરીને,
ઉત્પાતં કરવીરં ચ બાણમમ્લાન કુંડલમ્ કાદંબૈઃ કુંકુમૈર્જાત્યા તથાન્યૈરપિ પૂજયેત્
કરવીર ફૂલો, તાજા બાણ, ક્યારેય ન સુકાતા કુંડળ, કાદંબ ફૂલો, કુંકુમ, જાસુદ અને અન્ય વસ્તુઓથી પૂજન કરવું જોઈએ.
કિંરૂપા કેન મંત્રેણ દાતવ્યા તદિહોચ્યતામ્
કઈ રીતે, કયા મંત્રથી આપવું જોઈએ? એ અહીં કહો.
તદિદાનીં પ્રવક્ષ્યામિ સર્વપાપપ્રણાશનમ્
હવે હું એ કહું છું જે બધા પાપોનો નાશ કરે છે.
કૃષ્ણાજિનં ચતુર્હસ્તં પ્રાગેવં વિન્યસેદ્ભુવિ ।। 4.84.
ચાર હાથવાળી કાળી કૃષ્ણમૃગની ચામડી પહેલા જમીન પર પાથરવી જોઈએ.
લબ્ધેન કાંચનં તદ્વદ્વત્સં ચ પરિકલ્પયેત્
જે મળ્યું છે, એથી જ સોનું અને વાછરું પણ ગોઠવવું જોઈએ.
ઉત્તમા ગુડધેનુઃ સ્યાત્સદા ભાર ચતુષ્ટયા ૩૨. ચતુર્થાંશેન વત્સઃ સ્યાદ્ગૃહવિત્તા નુસારતઃ
શ્રેષ્ઠ ગોળવાળી ગાય હંમેશા ચાર ગુણે વજનની હોવી જોઈએ; વાછરું એના ચોથા ભાગ જેટલું, ઘરનાં ધન પ્રમાણે.
ધેનુવત્સૌ કૃતાવેતૌ સિતસૂક્ષ્માંબરાવૃતૌ
આ બંને, ગાય અને વાછરું, સફેદ નરમ કપડાંમાં ઓઢાવા જોઈએ.
સિતસૂત્રશિરાલૌ તુ સિતકંબલ કંબલૌ
સફેદ દોરાવાળી ટોચ અને સફેદ કાંબલથી ઢંકાવા જોઈએ.
વિદ્રુમભ્રૂયુગાવેતૌ નવનીતસ્તનાન્વિતૌ
મૂંગા જેવી ભમર અને નવનીતથી ભરેલા સ્તન હોવા જોઈએ.
સુવર્ણશૃંગાભરણૌ રાજતખુરસંયુતૌ ઇત્યેવં રચયિત્વા તુ ધૂપદીપૈરથાર્ચયેત્
સોનાની શિંગની આભૂષણો અને ચાંદીના ખુરા સાથે; આવું બનાવી ધૂપ અને દીવાંથી પૂજન કરવું જોઈએ.
યા લક્ષ્મીઃ સર્વભૂતાનાં યા ચ દેવે વ્યવસ્થિતા
એ લક્ષ્મી, જે બધા જીવોમાં છે અને દેવોમાં સ્થિત છે,
વિષ્ણોર્વક્ષસિ યા લક્ષ્મીઃ સ્વાહાયાં ચ વિભાવસૌ
એ લક્ષ્મી, જે વિષ્ણુના છાતી પર છે અને અગ્નિમાં સ્વાહા રૂપે છે,
ચતુર્મુખસ્ય યા લક્ષ્મીર્યા લક્ષ્મીર્ધનદસ્ય ચ ।। 4.84.
એ લક્ષ્મી, જે ચતુરમુખ બ્રહ્મા અને ધનદના સ્વામીમાં છે,
સ્વધા ત્વં પિતૃમુખ્યાનાં સ્વાહા યજ્ઞભુજાં પુનઃ
તમે પિતૃઓ માટે સ્વધા છો અને યજ્ઞ ભોજન કરનાર માટે સ્વાહા છો.
એવમામંત્ર્ય તાં ધેનું બ્રાહ્મણાય નિવે દયેત્
આ રીતે ગાયને આમંત્રિત કરીને, બ્રાહ્મણને આપવી જોઈએ.
યાસ્તુ પાપવિનાશિન્યઃ શ્રૂયતે દશ ધેનવઃ
પાપને નાશ કરતી એવી દસ ગાયોની વાત સાંભળવામાં આવે છે.
પ્રથમા ગુડધેનુઃ સ્યાદ્ ઘૃતધેનુરથાપરા
પહેલી ગુડવાળી ગાય છે, બીજી ઘીવાળી ગાય છે.
જલધેનુઃ પંચમી તુ ષષ્ઠી તુ ક્ષીરસંભવા રસધેનુશ્ચ નવમી દશમી સ્યાત્સ્વરૂપતઃ
પાંચમી પાણીવાળી ગાય છે, છઠ્ઠી દૂધમાંથી ઉત્પન્ન થયેલી છે; નવમી રસવાળી ગાય છે અને દસમી પોતાની જ સ્વરૂપથી ઓળખાય છે.
કુંભા સ્યુર્દશધેનૂનામિતરાસાં તુ રાશયઃ
આ દસ ગાયોમાંથી કેટલીક કુંભરૂપ છે અને બાકીની ઢગલાઓ છે.
મંત્રાવાહનસંયુક્તાં સદા પર્વણિપર્વણિ
હંમેશા મંત્રોચ્ચાર સાથે, દરેક પર્વ અને શુભ દિવસે આનું પૂજન થાય છે.
ગુડધેનુપ્રસંગેન સર્વાસ્તવ મયોદિતાઃ
આ બધું મેં ગુડવાળી ગાયના સંદર્ભમાં સમજાવ્યું છે.
વ્રતાનામુત્તમં યત્સ્યાદ્વિશોકદ્વાદશીવ્રતમ્ 4.84.
વ્રતોમાં શ્રેષ્ઠ છે વિશોક દ્વાદશીનું વ્રત.
અયને વિષુવે પુણ્યે વ્યતીપાતેઽથ વા પુનઃ
અયન, વિશુવ કે વ્યતીપાતના પવિત્ર સમયે,
વિશોકદ્વાદશી ચૈષા સર્વપાપહરા શુભા
આ વિશોક દ્વાદશી શુભ છે અને બધા પાપો દૂર કરે છે.
ઇહ લોકે તુ સૌભાગ્યમાયુરારોગ્યમેવ ચ
આ લોકમાં તે સૌભાગ્ય, દીર્ઘાયુ અને આરોગ્ય આપે છે.
ભવાર્બુદસહસ્રાણિ દશ ચાષ્ટૌ ચ ધર્મવિત્
ધર્મને જાણનારા, આથી સ્વર્ગમાં દસ હજાર અને આઠ હજાર વર્ષ મળે છે.
નારી વા કુરુતે યા તુ વિશોકદ્વાદશીમિ મામ્
સ્ત્રી હોય કે બીજું કોઈ, જે મારા માટે વિશોક દ્વાદશીનું વ્રત કરે છે,