નમો નમસ્તે ગોવિન્દ બુધશ્રવણ સંજ્ઞક
નમો નમસ્તે ગોવિંદ, બુધશ્રવણ નામે પ્રસિદ્ધ.
એવં સંપૂજ્ય ગોવિંદ બ્રાહ્મણં પૂજયેત્તતઃ પુરાણજ્ઞે વિશેષેણ વિધિવત્સંપ્રદાપયેત્
આ રીતે ગોવિંદનું પૂજન કરીને, પછી બ્રાહ્મણનું સન્માન કરવું અને ખાસ કરીને પુરાણજ્ઞને નિયમ પ્રમાણે દાન આપવું.
દ્વાદશ્યાં શ્રવણે યુક્તે અશેષાહસ્કરાન્વિતે
દ્વાદશી તિથિએ, જ્યારે શ્રવણ નક્ષત્ર અને સૂર્યના બધા કિરણો જોડાય છે,
શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ અત્રાપ્યુદાહરંતીમમિતિહાસં પુરાતનમ્
શ્રીકૃષ્ણ બોલ્યા: અહીં પણ, હું એક પ્રાચીન કથા કહું છું.
દેશો દશાર્ણકો નામ તસ્ય ભાગે તુ પશ્ચિમે
દશાર્ણક નામનું એક પ્રદેશ છે, તેના પશ્ચિમ ભાગમાં,
સુતપ્તસિકતા ભૂમિર્યત્ર દુષ્ટા મહોરગાઃ 4.75.
ત્યાં જમીન તપેલી રેતીથી ભરેલી છે, જ્યાં ભયાનક સાપો રહે છે.
શમીખદિરપાલાશકરીરૈઃ પીલુભિઃ સહ
શમી, ખદિર, પાલાશ, કરી અને પીલુના વૃક્ષો સાથે,
દગ્ધપ્રાણિગણાકીર્ણા યત્ર ભૂર્દ્દૃશ્યતે ક્વચિત્
ક્યારેક ત્યાં જમીન પર સળગેલા પ્રાણીઓના અવશેષો જોવા મળે છે.
કદાચિદપિ દૃશ્યંતે ભ્રામ્યન્તો હિ વિહગમાઃ ઉત્કૃત્તજીવિતા રાજન્દૃશ્યંતે વિહગોત્તમાઃ
ક્યારેક પક્ષીઓ ભટકી રહ્યા હોય એવું દેખાય છે, રાજા; શ્રેષ્ઠ પક્ષીઓ પણ ત્યાં મૃત્યુ પામેલા જોવા મળે છે.
તૃષાતુરાશ્ચ સહસા મૃગાઃ સૈકતમાગતાઃ
પ્યાસે પ્રાણીઓ અચાનક રેતાળ જમીન પર આવી પહોંચે છે.
તસ્મિંસ્તથાવિધે દેશે કશ્ચિદ્દૈવવશાદ્વણિક્
એવા સ્થળે, ભાગ્યના ઇચ્છાથી, એક વેપારી આવી પહોંચ્યો.
પિશાચાન્મલિનાંસ્તીક્ષ્ણાન્નિર્માંસાન્ભીમદર્શનાન્
તેને ગંદા, ભયાનક, માંસ વગરના, અને જોવા માટે ડરામણા પિશાચો દેખાયા.
બભ્રામોદ્ભ્રાંતહૃદયઃ ક્ષુત્તૃષાભ્રમકર્ષિતઃ
વેપારી ભૂખ અને તરસથી પીડાઈ, ભયભીત હૃદયથી ત્યાં-ત્યાં ભટકતો રહ્યો.
અથ પ્રેતાન્દદર્શાસૌ તૃષ્ણાવ્યાકુલિતેંદ્રિયાન્
પછી તેણે એવા ભૂતઓ જોયા, જેમના ઇન્દ્રિયો તરસથી તણાવમાં હતા.
પ્રેતસ્કંધસમારૂઢમેકં પ્રેતં દદર્શ હ
તેને એક ભૂત બીજાના ખભા પર બેઠેલો દેખાયો.
આગચ્છન્તં તમવ્યગ્રં સ્રુતુશબ્દપુરઃસરમ્ 4.75.
તેને એ ભૂત ધીમે-ધીમે, ટપટપ અવાજ સાથે, આગળ આવતો દેખાયો.
સ દૃષ્ટ્વાથ વણિક્છ્રેષ્ઠમિદં વચનમબ્રવીત્
મુખ્ય વેપારીને જોઈને, એ ભૂતે આ શબ્દો કહ્યા:
તમુવાચ વણિગ્ધીમાન્સાર્થભ્રષ્ટસ્ય ચૈવ મે
બુદ્ધિશાળી વેપારીએ કહ્યું, 'મારું કારવાં ગુમ થઈ ગયું છે.'
તૃષ્ણા માં બાધતેઽત્યર્થં ક્ષુદ્દુનોતિ ભૃશં તથા અત્રોપાયં ન પશ્યામિ જીવેયં યેન કેનચિત્
'મને તરસ ખૂબ સતાવે છે, અને ભૂખ પણ બહુ પીડાવે છે; અહીં જીવવાનો કોઈ ઉપાય મને દેખાતો નથી.'
પુંનાગમિમમાશ્રિત્ય પ્રતીક્ષસ્વ મુહૂર્તકમ્
'આ પુરુષો માટેનો માર્ગ પકડીને, થોડો સમય રાહ જો.'
કૃતાતિથ્યો યથાલાભં ગમિષ્યસિ યથાસુખમ્
'મહેમાનને શક્ય હોય તેટલી સેવા કરીને, પછી તું તારી મરજી પ્રમાણે આગળ જઈ શકીશ.'
મધ્યાહ્નસમયે પ્રાપ્તે તતસ્તં દેશમાગતઃ દધ્યોદનસમાયુક્તો વર્ધમાનેન સંયુતઃ
મધ્યાહ્ને, તે સ્થળે પહોંચ્યો, દહીં-ભાત સાથે, અને વર્દમાન પણ સાથે હતો.
આગતે કરકે તસ્મિન્પ્રાદાદતિથયે તદા વિતૃષ્ણો વિજ્વરશ્ચૈવ ક્ષણેન સમપદ્યત
જ્યારે વાસણ આવ્યું, ત્યારે તેણે મહેમાનને આપ્યું; તરત જ તે તરસ અને જ્વરથી મુક્ત થયો.
તતસ્તુ પ્રેતસંઘસ્ય ભોક્તુકામસ્ય વૈ દદૌ
પછી તેણે ખાવાની ઇચ્છા ધરાવતા ભૂતોના જૂથને પણ આપ્યું.
અતિથિં તર્પયિત્વા ચ પ્રેતલોકં ચ સર્વશઃ
મહેમાન અને બધા ભૂતોને સંતોષી દીધા પછી,
તસ્ય ભુક્તવતશ્ચાન્નં પાનીયં ચ ક્ષયં યયૌ 4.75.
જ્યારે તેણે ખાધું, ત્યારે અન્ન અને પાણી બંને પૂરી થઈ ગયા.
આશ્ચર્યમેતત્પરમં વનેઽસ્મિન્પ્રતિભાતિ મે
'આ જંગલમાં મને આ ખૂબ જ અદ્ભુત વસ્તુ દેખાઈ છે.'
સ્તોકેન ચ તથાન્નેન બિભર્ષિ સુબહૂન્પૃથક્
'આટલું ઓછું ખોરાક હોવા છતાં, તું ઘણા લોકોને અલગ-અલગ રીતે પોષી રહ્યો છે.'
અપરં ચ કથં ચેહ મમ પાપપરિક્ષયઃ તૃપ્તશ્ચાસિ કથં ગ્રાસમાત્રેણ ચ શુભવ્રત
અને વધુમાં, અહીં મારા પાપો કેવી રીતે ઓછા થયા છે? અને, માત્ર એક ગ્રાસથી તમે કેવી રીતે સંતોષ પામ્યા છો, હે શુભવ્રત?
કસ્ત્વમસ્યાં સુઘોરાયામટવ્યાં તુ કૃતાલયઃ
તમે કોણ છો, જે આ અત્યંત ભયાનક જંગલમાં વસવાટ કરો છો?