કાર્ત્તિકે ચૈવ દ્વાદશ્યાં યથા ચાનુષ્ઠિતં પુરા
કાર્તિક મહિનાની દ્વાદશી પર, જેમ પહેલાં કરવામાં આવ્યું હતું, તેમ જ કરવામાં આવ્યું.
વત્સો મે વત્સવેલાયાં મૃતોઽર્થં લભતે પુનઃ
મારો વાછરડો, વાછરડા આપવાની વેળાએ મૃત્યુ પામ્યો હતો, પણ ફરીથી જીવતો થયો.
યથાર્થમેતદ્વ્યાખ્યાતં તે ચ ગોદ્વાદશીવ્રતમ્
જેમ થયું તેમ આ બધું સમજાવ્યું છે, અને ગોદ્વાદશીનું વ્રત પણ.
એવમુક્તં વ્રતં ચીર્ણં રુચ્યા પુત્રાઃ સુખં ધનમ્
એ રીતે, વ્રત પાળવામાં આવ્યું; રુચિ દ્વારા પુત્રો, સુખ અને ધન મળ્યું.
બ્રહ્મણા સૃષ્ટિકારેણ રુચિર્ભર્ત્રા સહાસિતા ધુવર્ક્ષે ચ યદા દૃષ્ટે લોકઃ પાપૈઃ પ્રમુચ્યતે
બ્રહ્મા, સર્જનહાર, અને રુચિ તેના પતિ સાથે હસ્યા; અને જ્યારે ધૂવ વૃક્ષને જોવામાં આવે છે, ત્યારે લોકો પાપોથી મુક્ત થાય છે.
યત્કૃતં શુઘ્નિવચનાદ્રુચ્યા યદુકુલોદ્ભવ
યાદુ કુળમાં જન્મેલી રુચિએ, શૂઘ્નીના કહ્યા પ્રમાણે જે કર્યું હતું—
સંપ્રાપ્તે કાર્તિકે માસિ શુક્લપક્ષે કુરૂત્તમ નરો વા યદિ વા નારી એકભક્તં પ્રકલ્પયેત્ ।।4.69.
કાર્તિક મહિનો આવે, શુક્લ પક્ષમાં, હે કુરુમાં શ્રેષ્ઠ, જો પુરુષ કે સ્ત્રી એક વખત જ ભોજન કરે—
તતો મધ્યાહ્નસમયે દૃષ્ટ્વા ધેનું સવત્સિકામ્
પછી, મધ્યાહ્ન સમયે, ગાય અને તેના વાછરડા ને જોઈને—
બ્રાહ્મણક્ષત્રિયવિશાં શૂદ્રાણાં સ્ત્રીજનેશ્વર
બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય અને શૂદ્રો માટે, હે સ્ત્રીઓના સ્વામી—
કુંકુમાલક્તકૈર્દીપૈર્માષાન્નવટકૈઃ શુભૈઃ
કુંકુમ, લાલ રંગ, દીવો અને શુભ મશના ભાતના વટકા સાથે—
ૐ માતા રુદ્રાણાં દુહિતા વસૂનાં સ્વસાદિત્યાનામમૃતસ્ય નાભિઃ
ઐં: રુદ્રોની માતા, વસુઓની દિકરી, આદિત્યોની બહેન, અમૃતની નાભિ—
ઇત્થં સંપૂજ્ય ગાં પૃષ્ટ્વા પશ્ચાત્તાં ચ ક્ષમાપયેત્ માતર્મમાભિલષિતં સફલં કુરુ નંદિનિ
આ રીતે ગાયની પૂજા કરીને, પૃથ્વી પર નમન કરીને, પછી ગાયને ક્ષમા માંગવી: 'માતા, નંદિની, મારી ઈચ્છા પૂર્ણ કરો.'
એવમભ્યર્ચયેદેકાં ગામેતદ્ધિ ગવાહ્નિકમ્
આ રીતે, કોઈએ એક ગાયની પૂજા કરવી જોઈએ; આ ગાય માટેનું રોજનું કર્તવ્ય છે.
તદ્દિને તાપિકાપક્વં સ્થાલીપાકં ચ વર્જયેત્
એ દિવસે, સૂર્યની ગરમીથી પકવેલું અને વાસણમાં ઉકાળેલું ભોજન ટાળવું જોઈએ.
યાવંતિ ગાત્રે રોમાણિ ગવાં કૌરવનંદન
કૌરવોની ખુશી, ગાયના શરીર પર જેટલા વાળ છે, એટલી ગાયો છે.
મેરોઃ પુર્યષ્ટકં રમ્યમિંદ્રાગ્નિયમરક્ષસામ્ તાસામુપરિ ગોલોકસ્તત્ર યાતિ સ ગોવ્રતી
મેરુની આઠ સુંદર નગરો, જે ઇન્દ્ર, અગ્નિ, યમ અને રાક્ષસોનું છે, તેના ઉપર ગોલોક છે; ત્યાં ગાયના વ્રત રાખનાર જાય છે.
ઊર્જે સિતે દ્વિદશમેઽહનિ ગાં સવત્સાં યાઃ પૂજયંતિ કુસુમૈર્વટકૈશ્ચ હૃદ્યૈઃ 4.69.
ઊર્જા મહિનાની શુક્લ પક્ષની બારમી તારીખે, જે લોકો ગાય અને તેના વાછરાને ફૂલો અને સુંદર વણાયેલા હારથી પૂજે છે—
દેવશયનોત્થાપનદ્વાદશીવ્રતવર્ણનમ્ કટદાનં સમુત્થાનં ચાતુર્માસ્યવ્રતક્રમમ્
દેવશયન અને ઉત્થાપન દ્વાદશી વ્રતનું વર્ણન: ચટાઈ દાન, ઉઠવું અને ચાતુર્માસ્ય વ્રતની ક્રમબદ્ધ રીત.
દેવઃ કિમર્થં સ્વપિતિ કિં વિધાનં સદા વદ
દેવતા શા માટે ઊંઘે છે? કઈ રીતથી કરવું જોઈએ? મને હંમેશા કહો.
કે મંત્રાઃ કે ચ નિયમા વ્રતાન્યથ ક્રિયા ચ કા
કયા મંત્રો છે, કયા નિયમો છે, કયા વ્રતો છે અને યોગ્ય રીત શું છે?
તુલારાશિગતે તસ્મિન્પુનરુત્થાપયેદ્વ્રતમ્
જ્યારે સૂર્ય તુલા રાશિમાં પ્રવેશે, ત્યારે વ્રત ફરીથી શરૂ કરવું જોઈએ.
અધિમાસે ચ પતિતે એષ એવ વિધિક્રમઃ
જ્યારે અધિમાસ આવે, ત્યારે પણ એ જ રીત અનુસરી શકાય.
આષાઢસ્ય સિતે પક્ષે એકાદશ્યામુપોષિતઃ
આષાઢ મહિનાની શુક્લ પક્ષની એકાદશી પર ઉપવાસ રાખવો જોઈએ.
પીતાંબરધરં સૌમ્યં પર્યંકે સ્વાસ્તૃતે શુભે
પીતાંબર પહેરેલા, સૌમ્ય સ્વરૂપમાં, સુંદર પથારી પર શયન કરતા ભગવાનને ધ્યાનમાં લાવવું જોઈએ.
ઇતિહાસપુરાણજ્ઞો વિષ્ણુભક્તોપિ યઃ પુમાન્
જે પુરુષ ઇતિહાસ અને પુરાણ જાણે છે અને વિષ્ણુભક્ત છે—
સમાલભ્ય શુભૈર્ગંધૈર્ધૂપૈર્વ સ્ત્રૈરલંકૃતમ્
સુગંધિત દ્રવ્યો, ધૂપ અને સુંદર રીતે સજાયેલા સ્ત્રીઓથી પૂજા કર્યા પછી—
સુપ્તે ત્વયિ જગન્નાથ જગત્સુપ્તં ભવેદિદમ્ 4.70.
હે જગન્નાથ, તમે ઊંઘો ત્યારે આ જગત પણ ઊંઘી જાય છે.
એવં તાં પ્રતિમાં વિષ્ણોઃ સ્થાપયિત્વા યુધિષ્ઠિર
યુધિષ્ઠિર, આ રીતે વિષ્ણુની પ્રતિમા સ્થાપિત કર્યા પછી—
ચતુરો વાર્ષિકાન્માસાન્દેવસ્યોત્થાપનાવધિ
દેવતા જાગે ત્યાં સુધી ચાર માસનું વ્રત રાખવું જોઈએ.
ગૃહ્ણીયાન્નિયમાનેતાન્દંતધાવનપૂર્વકમ્
દાંત દૂવવાથી શરૂ કરીને, નિર્ધારિત નિયમો અનુસરી લેવા જોઈએ.