અસ્તિ પાર્થ મહાબાહો પાંડવાનાં ધુરંધર
પાર્થ, મહાબાહુ, પાંડવોના આધાર,
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ કેયં ગોદ્વાદશી નામ વિધાનં તત્ર કીદૃશમ્
યુધિષ્ઠિર બોલ્યા: આ ગોદ્વાદશી નામનું વ્રત શું છે અને તેનું વિધિ કઈ રીતે છે?
એતત્સર્વં હરે બ્રૂહિ પાહિ માં નરકાર્ણવાત્
હરે, આ બધું મને કહો અને મને નરકના દરિયાથી બચાવો.
શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ તપશ્ચચાર વિપુલં નામવ્રતધરા ગિરૌ
શ્રીકૃષ્ણ બોલ્યા: વ્રતધારી એ પર્વત પર વિશાળ તપ કર્યું.
હર્ષેણ મહતાવિષ્ટા દૈવદર્શનકાંક્ષયા
મોટા આનંદથી, દૈવી દર્શનની ઈચ્છા રાખીને,
પારિયાત્રે સિદ્ધપાત્રે રમ્યે તંદુલિકાશ્રમે
પારિયાત્ર પર્વતના સિદ્ધપાત્ર વિસ્તારમાં, સુંદર તંદુલિકા આશ્રમમાં,
તાપસારણ્યમતુલં દિવ્યકાનનમંડિતમ્ 4.69.
અતુલ તપોવનમાં, દૈવી વનોથી સજ્જ,
વલ્કલાજિનસંવીતેર્ભૃગોરાશ્રમમંડલમ્
વલકલ અને ચામડી પહેરી, ભૃગુના આશ્રમના વર્તુળમાં,
પ્રશાંતસિંહહરિણં સર્વવસ્તુગતદ્રુમમ્
શાંતિથી સિંહ, હરણ, બધા પ્રકારના પ્રાણી અને વૃક્ષો ત્યાં હતા.
સિંહવ્યાઘ્રગજૈર્ભિન્નં હરિણૈઃ શબરૈઃ શશૈઃ
સિંહ, વાઘ, હાથી, હરણ, શબરો અને સસલાંથી એ જગ્યા વિભાજિત હતી.
તપસ્યતા તત્ર તેષાં મુનીનાં દર્શનાર્થિનામ્
ત્યાં તે મુનિઓ તપ કરતાં હતાં, તેમને દર્શન મેળવવાની ઇચ્છા હતી.
બભૂવ બ્રાહ્મણો વૃદ્ધો જરાપાંડુરમૂર્દ્ધજઃ ઉમાપિ ચક્રે ગોરૂપં શૃણુ તત્પાર્થ યાદૃશમ્
વૃદ્ધ બ્રાહ્મણ દેખાયો, તેની વાળ વૃદ્ધાવસ્થાથી સફેદ હતી; અને ઉમાએ પણ ગાયનું રૂપ ધારણ કર્યું—પાર્થ, સાંભળ કેવું હતું.
ક્ષીરોદતોયસંભૂતા યાઃ પુરામૃતમંથને
જે ગાયો દૂધના સમુદ્રમાંથી જન્મી હતી, જૂના અમૃતમંથન સમયે,
નન્દા સુભદ્રા સુરભી સુશીલા બહુલા ઇતિ
નંદા, સુભદ્રા, સુરભી, સુશીલા અને બહુલા—આ,
જમદગ્નિભારદ્વાજવશિષ્ઠાસિતગૌતમાઃ
જમદગ્નિ, ભારદ્વાજ, વસિષ્ઠ, અશિત અને ગૌતમ,
ગોમયં રોચના મૂત્રં ક્ષીરં દધિ ઘૃતં ગવામ્
ગાયનું લોટ, રોચન, મૂત્ર, દૂધ, દહીં અને ઘી—આ બધું ગાયનું છે.
ગોમયાદુત્થિતઃ શ્રીમાન્બિલ્વવૃક્ષઃ શિવપ્રિયઃ બીજાન્યુત્પલપદ્માનાં પુનર્જાતાનિ ગોમયાત્ ।। 4.69.
ગાયના લોટમાંથી શુભ બિલ્વ વૃક્ષ ઉગ્યો, જે શિવને પ્રિય છે; અને ગાયના લોટમાંથી જ કમળ અને પદ્મના બીજ ફરીથી જન્મ્યા.
ગોરોચના ચ માંગલ્યા પવિત્રા સર્વસાધિકા આહારઃ સર્વદેવાનાં શિવસ્ય ચ વિશેષતઃ
ગાયમાંથી મળતી રોચન શુભ, પવિત્ર અને સર્વે કરતાં શ્રેષ્ઠ છે; એ બધા દેવતાઓનું ખોરાક છે, ખાસ કરીને શિવનું.
યદ્બીજં જગતઃ કિઞ્ચિત્તજ્જ્ઞેયં ક્ષીરસંભવમ્ ઘૃતાદમૃતમુત્પન્નં દેવાનાં તૃપ્તિકારણમ્
જગતમાં જે કોઈ બીજ છે, તે દૂધમાંથી ઉત્પન્ન થયેલું માનવું; ઘીમાંથી અમૃત ઉત્પન્ન થયું, જે દેવતાઓને તૃપ્તિ આપે છે.
બ્રાહ્મણાશ્ચૈવ ગાવશ્ચ કુલમેકં દ્વિધા કૃતમ્
બ્રાહ્મણો અને ગાયો એક જ કુટુંબ છે, બે ભાગમાં વહેંચાયેલું.
ગોષુ યજ્ઞાઃ પ્રવર્તંતે ગોષુ દેવાઃ પ્રતિષ્ઠિતાઃ
યજ્ઞો ગાયોમાં થાય છે; ગાયોમાં દેવતાઓ સ્થિત છે.
શૃઙ્ગમૂલે ગવાં નિત્યં બ્રહ્મા વિષ્ણુશ્ચ સંસ્થિતૌ
ગાયના શિંગના મૂળમાં બ્રહ્મા અને વિષ્ણુ હંમેશા હાજર છે.
શિવો મધ્યે મહાદેવઃ સર્વકારણકારણમ્
મધ્યમાં શિવ છે, મહાદેવ, બધા કારણોના કારણ.
કંબલાશ્વતરૌ નાગૌ નાસાપુટસમાશ્રિતૌ
કંબલ અને અશ્વતર, બે સાપ, ગાયની નાકમાં રહે છે.
દંતેષુ વસવઃ સર્વે જિહ્વાયાં વરુણઃ સ્થિતઃ
ગાયના દાંતમાં બધા વસુ છે, અને જીભ પર વરુણ સ્થિત છે.
સંધ્યાદ્વયં તથેષ્ટાભ્યાં ગ્રીવાયાં ચ પુરંદરઃ
બે સંધ્યા અને ઇચ્છિત દેવતાઓ ગાયની ગળામાં છે, અને પુરંદર પણ ત્યાં છે.
ચતુષ્પાત્સકલો ધર્મો નિત્યં જંઘાસુ તિષ્ઠતિ 4.69.
ચારે પગવાળી ગાયની જાંઘોમાં સદાય ધર્મ વસે છે.
ખુરાણાં પશ્ચિમે ભાગે રાક્ષસાઃ સંપ્રતિષ્ઠિતાઃ
ખુરના પાછળના ભાગમાં રાક્ષસો સ્થિત છે.
શ્રોણીતટસ્થાઃ પિતરઃ કપોલેષુ ચ માનવાઃ
કાંપના બાજુએ પિતૃઓ અને ગાલ પર મનુષ્યો સ્થિત છે.
આદિત્યા રશ્મયો વાલાઃ પિણ્ડીભૂતા વ્યવસ્થિતાઃ
સૂર્યની કિરણો એ વાળ છે, જે એકઠા થઈને ગોઠવાયેલા છે.