ક્રમેણ ભક્ષયિત્વા ચ યથોક્તં ભરતર્ષભ સ્વત એવાર્ધમશ્નીયાદ્ગત્વા રમ્યે જલાશયે
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, જેમ જણાવાયું છે તેમ ક્રમશઃ તે બધું ભોજન કરીને, પોતે પણ અડધું ખાઈ, પછી સુંદર જળાશય પાસે જવું.
દશાવતારાનભ્યર્ચ્ય પુષ્પધૂપવિલેપનૈઃ
દશ અવતારોનું પુષ્પ, ધૂપ અને ચંદનથી પૂજન કરીને,
મત્સ્યં કૂર્મં વરાહં ચ નરસિંહં ત્રિવિક્રમમ્
મત્સ્ય, કૂર્મ, વરાહ, નરસિંહ અને ત્રિવિક્રમનું સ્મરણ કરવું.
ગતોઽસ્મિ શરણં દેવં હરિં નારાયણં પ્રભુમ્
હું ભગવાન હરિ, નારાયણ, પ્રભુના શરણમાં ગયો છું.
છિનત્તુ વૈષ્ણવીં માયાં ભક્ત્યા જાતો જનર્દનઃ
ભક્તિથી જન્મેલા જનાર્દન વૈષ્ણવ માયાનો નાશ કરે છે.
એવં યઃ કુરુતે પાર્થ વિધિનાનેન સુવ્રત
પાર્થ, જે કોઈ શ્રદ્ધાપૂર્વક અને વિધિ પ્રમાણે આ કરે છે,
શ્રૂયતે યાસ્ત્વિમાલોચ્ય પુરુષાણાં દશા દશ
આ બધું અનુસરીને, મનુષ્યોની દશ દશા કહેવાય છે એવું સાંભળવામાં આવે છે.
સંસારસાગરે ઘોરે મજ્જત તત્ર માં હરિઃ
જ્યારે ભયાનક સંસારસાગરમાં ડૂબી જાઈએ, ત્યારે હરિ મને ત્યાંથી ઉગારે છે.
કિં તસ્ય ન ભવેલ્લોકે યસ્ય તુષ્ટો જનાર્દનઃ મર્ત્યલોકે સ્વયં પાર્થ ભૂભારોત્તારકારણમ્
જેનાથી જનાર્દન પ્રસન્ન થાય છે, તેને દુનિયામાં શું અછત રહે? હે પાર્થ, મનુષ્યલોકમાં એ જ પૃથ્વીનો ભાર ઉતારવાનો કારણ બને છે.
યા સ્ત્રી વ્રતમિદં પાર્થ ચરિષ્યતિ મયોદિતમ્ 4.63.
હે પાર્થ, જે સ્ત્રી મારા કહે્યા પ્રમાણે આ વ્રત કરે છે—
મર્ત્યલોકે ચિરં સ્થિત્વા વિષ્ણુલોકે મહીયતે
માણવ લોકમાં લાંબો સમય વિતાવીને, પછી ભગવાન વિષ્ણુના લોકમાં માન મળેછે.
યે પૂજયંતિ પુરુષાઃ પુરુષોત્તમસ્ય મત્સ્યાદિકાંસ્તુ દશમીષુ દશાવતારાન્
જે પુરુષો દશમીના દિવસે મચ્છથી શરૂ કરીને ભગવાન પુરુષોત્તમના દશ અવતારોની પૂજા કરે છે,
આશાદશમીવર્ણનમ્ શૃણુષ્વાવહિતો વચ્મિ તવાશાદશમીવ્રતમ્
હવે હું તને આશાઢ માસની દશમીના વ્રત વિશે ધ્યાનપૂર્વક સાંભળવા કહું છું.
નલનામાભવત્પૂર્વં નિષધેષુ મહીપતે
પહેલાં નિષાધ દેશમાં નલ નામનો એક રાજા હતો.
અક્ષૈર્દ્યૂતેન રાજેન્દ્ર નિર્યયૌ ભાર્યયા સહ
રાજા, દ્યુતના ખેલમાં હારીને, તે પોતાની પત્ની સાથે બહાર નીકળી ગયો.
સ ગત્વા પ્રત્યહોરાત્રં જલમાત્રેણ વર્તયન્
તે ત્યાંથી જઈને, રોજ-રાત્રી ફક્ત પાણી પીધાં કરીને જીવતો રહ્યો.
ગ્રહીતુમિચ્છંસ્તાન્રાજન્સમાચ્છાદ્ય સ્વવાસસા
રાજા, તેમને પકડવાની ઈચ્છાથી, તેણે પોતાના વસ્ત્રથી તેમને ઢાંકી દીધા.
ગતે તુ નૈષધે ભૈમી પ્રબુદ્ધૈ વાઞ્ચિતાનના ઇતશ્ચેતશ્ચ બભ્રામ હાહેતિ રુદતી મુહુઃ
નિષાધ રાજા ચાલ્યા ગયા પછી, ભીમાની દીકરી, જાગેલા લોકો દ્વારા છેતરાઈને, અવારનવાર 'હાય!' કહી રડતી, અહીં-અહીં ભટકતી રહી.
દુઃખશોકસમાક્રાંતા નલદર્શનલાલસા
દુઃખ અને શોકથી ઘેરાઈને, નલને જોવા માટે તરસતી હતી.
ઉન્મત્તવત્પરિવૃતા શિશુભિઃ કૌતુકાકુલૈઃ
તે પાગલ જેવી ફરી રહી હતી, આસપાસ રમતાં બાળકો તેને જોઈને આશ્ચર્યચકિત હતા.
ચન્દ્રલેખેવ પતિતા ભૂમૌ ભાસિતદિઙ્મુખા 4.64.
તે ચાંદની કિરણ જેવી ધરતી પર પડી ગઈ, અને તેનું મુખ ચારે બાજુ તેજ પાથરતું હતું.
ઉવાચ ભૈમી સવ્રીડં સૈરંધ્રીં માં નિબોધતામ્
ભીમાની દીકરી લજ્જા સાથે સૈરંધ્રીને કહ્યું—'મારી વાત સાંભળ.'
યદિ પ્રાર્થયતે કશ્ચિદ્દંડ્યસ્તે સાંપ્રતં ભવેત્ એવમસ્ત્વનવદ્યાંગિ રાજ માતાપ્યુવાચ તામ્
હવે જો કોઈ તને માગે તો તેને દંડ આપવો જોઈએ; હા, નિર્દોષે, રાણી માતાએ પણ તેને આવું કહ્યું.
એવંવિધા તદ્ભવને કંચિત્કાલમનિંદિતા આનયામાસ મુદિતો દમયંતીં ગૃહં પિતુઃ
આ રીતે, તે ઘરમા થોડો સમય નિર્દોષ રહી; પછી આનંદપૂર્વક દમયંતીને પિતા ના ઘરે લાવવામાં આવી.
માત્રા પિત્રા સમાયુક્તા સુતૈર્ભ્રાતૃભિરેવ ચ
તે માતા-પિતા, પુત્રો અને ભાઈઓ સાથે ફરી મળી ગઈ.
પ્રોવાચ વિમનાહૂય વ્રતં દાનમથાપિ વા
તે દુઃખી મનથી બોલાવવામાં આવી, અને વ્રત કે દાન વિશે વાત કરી.
તત્રેતિહાસકુશલો વિપ્રઃ પ્રોવાચ બુદ્ધિમાન્
ત્યાં એક વિદ્વાન અને બુદ્ધિશાળી બ્રાહ્મણ, જે ઇતિહાસ જાણતો હતો, તેણે કહ્યું.
ચકાર સર્વં તન્વંગી યત્પુરાણવિદા તદા
પાતળી દેહવાળી એ સ્ત્રીએ, પુરાણ જાણનારા જે કહ્યુ હતું એ બધું કર્યું.
વ્રતસ્યાસ્ય પ્રભાવેણ દમયંત્યા નરોત્તમ
આ વ્રતની શક્તિથી, દમયંતી, હે શ્રેષ્ઠ પુરુષ,
સર્વમેતત્સમાચક્ષ્વ માં સર્વજ્ઞોસિ યાદવ
મને આ બધું કહો, કેમ કે તમે બધું જાણો છો, હે યાદવ.