ભગવાન ભવિષ્ય મહાપુરાણના પ્રતિસર્ગ પર્વના ચતુર્યુગ ખંડના પ્રથમ અધ્યાયમાં વર્ણવાયેલી આ પાવન કથા છે. એક સમયે યમુનાના તટે ધર્મસ્થળ નામની પવિત્ર નગરી હતી. ત્યાં એક ધર્મનિષ્ઠ રાજા પોતાના રાજ્ય પર શાસન કરતા હતા. રાજાની પત્ની સુશીલા હતી—પતિવ્રતા અને ગુણવંતી. રાજાની એક નાની બહેન પણ હતી, નામ હતું મધુમતી. મધુમતી સુંદરતા, સદગુણ અને ગુણોથી પરિપૂર્ણ હતી. રાજાનો ભાઈ સર્વોત્તમ વર શોધવા માટે ચારે તરફ ભટકતો હતો. અન્ય એક પ્રસંગે, સત્યશીલ નામના યુવક શિક્ષણ માટે કાશી ગયો. ત્યાં એક પ્રસિદ્ધ અને ગુણવાન બ્રાહ્મણ વામન વસતા હતા. એ સમયે સુશીલા નામની કન્યાએ વામન બ્રાહ્મણને જોયા અને તેના મનમાં વ્યાકુળતા આવી ગઈ—એ ખાવા, પીનાં, કપડાં પહેરવા અને ઊંઘવા બધું જ ભૂલી ગઈ. હરિશર્મા નામના એક બ્રાહ્મણે ત્રિવિક્રમ બ્રાહ્મણને વિધિવત્ વિધિમાં જોયા. કાશીમાં સત્યશીલ અને ગુરુપુત્ર કેશવ પણ હાજર હતા. માઘ માસની કૃષ્ણ ત્રયોદશીના શુભ દિવસે, ભૃગુનો સંયોગ યાદ કરવામાં આવ્યો. એ જ સમયે, એ કન્યાને સાપે ડંખ માર્યો. ત્યારે ત્યાં હાજર બ્રાહ્મણોએ પૂરા પ્રયાસો કર્યા. હરિશર્માએ વેદોક્ત વિધિ અનુસાર તમામ ક્રિયાઓ કરી. ત્રિવિક્રમ કામદેવના પ્રેરણે અનેક રીતે વ્યથિત રહ્યો. કેશવ શોકથી વ્યાકુળ થઈ પોતાના પ્રિયાની અસ્થિઓ લઈ ગયો. વામન પણ વિયોગની આગમાં દઝાઈ, ભસ્મ એકત્ર કરી રહ્યો હતો. બીજી વાર, સરયૂ નદીના કિનારે લક્ષ્મણ નામની પવિત્ર નગરી હતી. ત્યાં રામશર્મા નામના બ્રાહ્મણ શ્રીમહાદેવના ધ્યાનમાં તલીન હતા. તેમની પત્ની વિશાલાક્ષીએ વિશાળ ભોજન તૈયાર કર્યું હતું. એ સમયે, પાપના પ્રભાવથી તેમના પુત્રનું અવસાન થઈ ગયું. વિશાલાક્ષી, પુત્રશોકથી દહન થતા છતાં પણ, રડી નહીં. તેણે મંત્રોચ્ચાર અને શુદ્ધિવિધિ કરીને પુત્રને ફરી જીવિત કર્યો. પછી ભોજનની વ્યવસ્થા કરી અને પુનર્જીવિત કરનાર મંત્ર પણ આપ્યો. પછી એ સ્ત્રી (વિશાલાક્ષી) ક્યાંક બીજે પહોંચી, ત્યાં હરિશર્માએ તેને દહન કરી. પુત્રને, તેના પિતા (હરિશર્મા) એ શોકમાં દહન કરી નાખ્યો. એ પુત્ર ધર્મસ્થલીના રાજાના પુત્ર હતા—સદગુણોના સ્વામી. એ રાજપુત્રે મને (વેટાળને) જીવનદાન આપ્યું અને કહ્યું, "હવે મારે પાસેથી કોઈ વર માંગો." ત્યારબાદ, કેશવે અસ્થિઓ લઈ પવિત્ર સ્થાને ગયો—અને વિલંબ કર્યા વિના તેને શોધવા કહ્યું. જ્યારે એ ધર્મનિષ્ઠને મળ્યા, ત્યારે કેવી રીતે જીવન પાછું મળ્યું તે કથા કેશવે કહી. આ સાંભળીને, કેશવે તમામ અસ્થિઓ એ દ્વિજને આપી દીધી. અને અંતે, હું (વેટાળ) એ ધર્મનિષ્ઠના શરણે જઈ રહ્યો છું, જેને ધર્મથી હું બંધાયેલો છું. આ રીતે, રાજકુમારે જે કાર્ય કરવું હતું, તે પૂર્ણ કર્યું અને રાજાએ પણ એ પ્રમાણે આચરણ કર્યું. રાજાવતી નામની કન્યાને જોનાર અને તેને વિવાહ ન કરનાર પુરુષ વિશે પણ ઉલ્લેખ થયો. રાજાવતીએ પોતાની ઇચ્છાથી ગાંધર્વ વિવાહ કર્યો. જે પુરુષ વિવેક વિના નિર્દોષ કન્યાને ત્યજી દે છે, એ માટે પણ વેટાળે ધર્મનું શ્લોક સંભળાવ્યું, જેમ રાજાએ પ્રેરણા આપી. આવી છે ભવિષ્ય મહાપુરાણની આ પાવન કથા, જે ધર્મ, કરુણા અને કૃતવ્યના માર્ગે આપણને પ્રેરણા આપે છે.