षड्विंशत्कल्पसाहस्रैर्महाकल्पो हि यः स्मृतः 3.4.25.
A great Kalpa is remembered as consisting of twenty-six thousand Kalpas.
तदा ब्रह्मा सुरैः सार्द्धं भूपं स्वायंभुवं गतः
Then Brahmā, together with the gods, went to the king Svāyaṃbhuva.
स्वायंभुवमनोर्मध्ये वाराहोऽभूत्स वै भुवि
In the middle of Svāyaṃbhuva Manu's reign, the Varāha incarnation appeared on earth.
स्वारोचिषमनोरन्ते नृसिंहोऽभूत्स वै भुवि
At the end of Svārociṣa Manu's reign, the Nṛsiṃha incarnation appeared on earth.
तदौत्तममनोर्मध्ये रुद्रोऽभूत्सगणो भुवि
Then, in the midst of the Uttama Manu, Rudra appeared on earth, accompanied by his attendants.
तामसान्तेऽभवन्मत्स्यः स वै भुवि सनातनः
At the end of the Tamasa period, Matsya manifested; he is eternal upon the earth.
वैवस्वतमनोर्मध्ये कृष्णोभूद्भुवि स प्रभुः
In the midst of Vaivasvata Manu, Krishna appeared on earth; he is the Lord.
रैवतान्तेऽभवत्कूर्मः स वै भुवि सनातनः
At the end of the Raivata period, Kurma manifested; he is eternal upon the earth.
चाक्षुषान्ते जामदग्न्योऽभवद्रामः स वै भुवि
At the end of the Cākṣuṣa period, Jamadagni's son Rama appeared on earth.
वैवस्वतमनोरादौ वामनोऽभूत्स वै भुवि
At the beginning of Vaivasvata Manu, Vamana appeared on earth.
वैवस्वतमनोर्मध्ये कल्की नाम्नाहमागतः 3.4.25.
In the midst of Vaivasvata Manu, I have come as Kalki by name.
सावर्णिकादौ भविता बुद्धो नाम्ना स वै भुवि
At the beginning of Sāvarṇi, Buddha by name will appear on earth.
वैवस्वतमनोर्मध्ये रामो दाशरथिर्भुवि
In the midst of Vaivasvata Manu, Rama, son of Dasharatha, appeared on earth.
सर्वपूज्यावतारश्च न भवेद्वै कदाचन
An incarnation worshipped by all never occurs at any time.
त्रयोऽवताराः कथितास्तथा नान्यच्चतुर्युगे
Three incarnations have been described; thus, there is no other in the four ages.
द्वापरस्य तथा कृष्णः शेषेण सह वै भुवि
In Dvapara, Krishna appeared on earth together with Shesha.
अतः खंडः पवित्रोऽयं नृणां पातकनाशनः
Therefore, this section is pure, destroying the sins of people.
जन्म प्रभृति पापानि तस्य नश्यंति नान्यथा
From birth onward, sins are destroyed by it, not otherwise.
द्वितीयो यो महाकल्पो विष्णुकल्पः स वै स्मृतः
The second great kalpa is known as the Vishnu kalpa.
शतकोटिप्रविस्तारो विष्णुपौराणिकस्य वै
The Vishnu Purana tradition extends over a hundred crore in breadth.
पूर्वार्द्धाद्भगवान्ब्रह्मा .सर्वदेवसमन्वितः 3.4.25.
From the first half, the blessed Brahma, accompanied by all the gods.
तृतीयो यो महाकल्पः शिवकल्पः स वै स्मृतः
The third great kalpa is known as the Shiva kalpa.
शतकोटिप्रविस्तारः शिवपौराणिकैः स्मृतः
Its expanse is said to be a hundred crores by those who know the Shiva Purana.
गणेशस्तत्र भगवान्पुराणपुरुषासने
There, the blessed Ganesha is seated upon the ancient seat of the Primeval Person.
विष्णोर्नाभिसमुद्भूतः परमेष्ठी पितामहः
From the navel of Vishnu arose Parameshthi, the Grandfather of all.
पंचमो यो महाकल्पो वायुकल्पः स वै स्मृतः
The fifth great aeon is known as the Vayu Kalpa.
महेन्द्रादभवत्प्राप्तो महेंद्रादिंद्रियाणि च
He attained the powers of Mahendra and the other senses of Mahendra.
शनिर्बुधो रविः शुक्रो विश्व कर्मा बृहस्पतिः
Shani, Budha, Ravi, Shukra, Vishvakarma, and Brihaspati—
सृष्टिकर्ता स वै ब्रह्मा लिङ्गेन्द्रियसमुद्भवः । सृष्टिपाता स वै विष्णुरवतारिपदोद्भवः । । १०८ चतुर्विंशतितत्त्वेषु कल्पेकल्पे प्रभुर्गतः । सनत्कुमारो हंसश्च वाराहो नारदस्तथा । । १०९ नारायणौ च कपिलात्रेयौ यज्ञाश्वकण्टकौ । वृषभश्च पृथुर्मत्स्यः कूर्मो धन्वन्तरिस्तथा । । 3.4.25.११० मोहिनी च नृसिंहश्च वामनो भार्गवस्तथा । रामो व्यासो बलः कृष्णो बुद्धः कल्की स्वतत्त्वगः । । १११ गुह्यजन्मा महादेवः सृष्टिदैत्यविनाशकः । एवं जातास्त्रयो देवा महाकल्पे च पञ्चमे । । ११२ षष्ठो यस्तु महाकल्पो वह्निकल्पः स वै स्मृतः । स्कन्दस्तत्रैव भगवान्पुराणपुरुषासने । । ११३ पुरुषाव्ययतः स्कन्नः स्कन्दस्तस्मान्महार्चिमान् । सूर्यरूपा महार्चिर्या तस्यां जातो हरिः स्वयम् । । ११४ वह्निरूपा महार्चिर्या तस्यां जातः पितामहः । चन्द्ररूपा महार्चिर्या तस्यां जातः स वै हरः । । ११५ ऋषयो मुनयो वर्णा लोका जाताः पितामहात् । आदित्या विश्ववसवस्तुषिता भास्वरानिलाः । । ११६ महाराजिकसाध्याश्च देवा विष्णुसमुद्भवाः । यक्षराक्षसगन्धर्वाः पिशाचाः किन्नरादयः । । ११७ दैत्याश्च दानवा भूतास्तामसा रुद्रसम्भवाः । कल्पे कल्पे समुद्भूतमेवं ब्रह्माण्डगोचरे । । ११८ सप्तमो यो महाकल्पः स वै ब्रह्माण्डकल्पकः । पावकस्तत्र भगवान्पुराणपुरुषासने । । ११९ अचिन्त्यतेजसस्तस्मात्पुरुषाद्वह्निरुद्भवः । ततो जातो महाब्धिश्च तस्माज्जातं विराण्मयम् । । 3.4.25.१२० रोम्णि रोम्णि ततस्तस्य ब्रह्माण्डाः कोटिशोऽभवन् । ब्रह्माण्डादभवद्ब्रह्मा सर्वलोकपितामहः । । १२१ तस्माज्जातो विभुर्विष्णुस्तस्माज्जातो हरः स्वयम् । शतकोटिप्रविस्तारो ब्रह्माण्डाख्यपुराणके । । १२२ त्रिनेत्रं पञ्चवक्त्रं च दशबाहुर्भवस्य च । अष्टादशानां कल्पानां वायुर्वै वैदिकैः स्मृतः । । १२३ महाकल्पेऽभवन्सर्वे द्विसहस्राः क्षयं गताः । अष्टमो यो महाकल्पो लिङ्गकल्पः स वै स्मृतः । । १२४ तत्रैव भगवान्धर्मः पुराणपुरुषासने । अचिन्त्याव्यक्तरूपश्च जातो धर्मः सनातनः । । १२५ धर्मात्कामः समुद्भूतः कामाल्लिङ्गस्त्रिधाभवत् । पुंल्लिङ्गः क्लीबलिङ्गश्च स्त्रीलिङ्गश्च सुरोत्तम । । १२६ पुँल्लिङ्गादभवद्विष्णुः स्त्रीलिङ्गाच्च महेन्दिरा । क्लीबलिङ्गात्स वै शेषस्तस्योपरि स च स्थितः । । १२७ त्रिभ्यस्तमोमयेभ्यश्च जातमेकार्णवं जगत् । सुप्ते नारायणे देवे नाभेः पङ्कजमुत्तमम् । । १२८ जातं तस्मात्स वै ब्रह्मा तस्माज्जातो विराडयम् । शतकोटिप्रविस्तारैर्लिङ्गपौराणिकैः कथा । । १२९ गीता चैव विधेरग्रे तस्य सारोऽयमुत्तमः । नवमो यो महाकल्पो मत्स्यकल्पः स वै स्मृतः । । 3.4.25.१३० कुबेरस्तत्र भगवान्पुराणपुरुषासने । अव्ययाच्च समुद्भूतो धूलिवृन्दो महांस्तथा । । १३१ रजोभूताच्च तस्माच्च कुबेरस्य समुद्भवः । कुबेरादुद्भवन्मत्स्यो वेदमूर्तिश्च सद्गुणः । । १३२ मत्स्योदरात्समुद्भूतो विष्णुर्नारायणो हरिः । विष्णोर्नाभेः समुद्भूतो ब्रह्मा लोकपितामहः । । १३३ ब्रह्मणश्चोद्भवं दैवं दैवाद्देवा बभूविरे । चतुर्विंशतितत्त्वानि तैर्देवैर्जनितानि वै । । १३४ कल्पेकल्पे क्रमादेवं कल्पनामान्यकारयत् । मत्स्यकल्पे तु मत्स्यश्च महामत्स्यात्समुद्भवः । । १३५ तन्मत्स्याद्भगवान्विष्णुस्ततो ब्रह्मण उद्भवः । कूर्मकल्पे महामत्स्यात्कूर्मो जातः स कच्छपः । । १३६ कूर्माच्च भगवान्विष्णुस्ततो ब्रह्मा ततो विराट् । श्वेतवाराहकल्पे च वराहाद्विष्णुरुद्भवः । । १३७ विष्णोर्नाभेश्च स ब्रह्मा ततो जातो विराडयम् । एवं सर्वे च वै कल्पा ज्ञेयाः सर्वत्र वै बुधैः । । १३८ दशमो यो महाकल्पः कूर्मकल्पः स वै स्मृतः । अचेतास्तत्र भगवान्पुराणपुरुषासने । । १३९ प्रकृतेश्च परो यो वै तुरीयोऽव्यय एव च । शून्यभूतात्ततो जातः प्रचेता भगवान्स्वयम् । । 3.4.25.१४० तस्माज्जातो महानब्धिस्तत्र सुष्वाप स प्रभुः । नारायण इति ख्यातः स वै जलपतिः स्वयम् । । १४१ तदर्द्धाच्च महाकूर्मस्ततः शेषो महानभूत् । त्रिधाऽभवत्स वै शेषो भूमा शेषश्च भौमनी । । १४२ भूमा स वै विराड् ज्ञेयः शेषोपरि स चास्थितः । भौमनी च महालक्ष्मीः सा भूम्नो हृदि संस्थिता । । १४३ भूम्नो जातः स वै ब्रह्मा सृष्टिस्थितिविनाशकः । त्रिधामूर्तिः स वै ब्रह्मा कल्पेकल्पे क्रमादयम् ।। १४४ पटं सुषुप्तभूतं यत्पुराणपुरुषासनम् । यत्र गत्वेन्द्रियाण्येव तृप्तिं प्राप्य क्षयन्ति वै ।। १४५ अहङ्कारस्तदागत्य चैतन्यं मनसि स्थितम् । वञ्चयित्वा पुनर्लोकं करोति स्म स्वलीलया ।। १४६ तुरीयशक्तिर्या ज्ञेया महाकाली सनातनी । महाकल्पश्च तैः सर्वैस्तदङ्गं श्रुतिभिः स्मृतम् ।। १४७ नमस्तस्यै महाकाल्यै मम मात्रे नमो नमः । यतः पुराणपुरुषा भवन्ति च लियन्ति च ।। १४८ दशैव च महाकल्पा व्यतीता इह भोः सुराः । साम्प्रतं वर्तते यो वै महाकल्पो भविष्यकः ।। १४९ तदुत्पत्तिं शृणुध्वं भो देवाः सर्पिगणा मम । अचिन्त्यमक्षरं यत्तु तुरीयं च सदा स्थितम् ।। 3.4.25.१५० यद्गत्वा न निवर्तन्ते नरास्तत्रैव तत्पदम् । अनेकसृष्टिरचनाः सन्ति तस्यैव लीलया ।। १५१ तस्यान्तं न विदुर्देवाः कथं जानन्ति वै नराः । भूतो भूतो महाकल्पो दृष्टो वैदेस्तदीरितः ।। १५२ भाव्या ये तु महाकल्पा न वै जानन्ति ते सदा । त्रयस्त्रिंशन्महाकल्पाः कैश्चिद्वेदैरुदीरिताः ।। १५३ अष्टादश महाकल्पाः पृथङ् नाम्नोपवर्णिताः । एकादश महाकल्पाः कैश्चित्प्रोक्ताः पुरातनैः ।। १५४ अतोऽहं निश्चयेनाद्य भाव्यकल्पेषु भोः सुराः । वेदानां वचनं सत्यं नान्यथा च भवेत्क्वचित् ।। १५५ तदव्ययात्समुद्भूतो राधाकृष्णः सनातनः । एकीभूतं द्वयोरङ्गं राधाकृष्णो बुधैः स्मृतः ।। १५६ सहस्रयुगपर्यन्तं यत्तेपे परमं तपः । तदा स च द्विधा जातो राधाकृष्णः पृथक्पृथक् ।। १५७ सहस्रयुगपर्यन्तं तेपतुस्तौ परं तपः । तयोरङ्गात्समुद्भूता ज्योत्स्ना तमनाशिनी । । १५८ तज्योत्स्नाभिः समुद्भूतं दिव्यं वृन्दावनं शुभम् । एकविंशत्प्रकृतयो योजने योजने स्मृताः । । १५९ दिव्यं वृन्दावनं जातं चतुराशीतिसम्मिते । क्रोशायामं महारम्यं तल्लिङ्गं शृणु मे प्रभो । । 3.4.25.१६० इन्द्रियप्रकृतीनां च दशानां ग्रामतद्दश
He, Brahmā, is the creator of the universe, born from the liṅga and the senses; Viṣṇu is the sustainer, arising from the path of descent; in every cycle, the Lord abides in the twenty-four principles.