శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

యన్మన్యసే ధ్రువం లోకం అధ్రువం వా న చోభయమ్ । సర్వథా న హి శోచ్యాస్తే స్నేహాత్ అన్యత్ర మోహజాత్

ఈ లోకంలో స్థిరంగా ఉందని, లేక అస్తిరంగా ఉందని నువ్వు భావించేది నిజంగా ఏదీ కాదు. మోహంతో పుట్టిన మమకారం తప్ప, ఎవరికీ దుఃఖపడాల్సిన అవసరం లేదు.

తస్మాజ్జహ్యఙ్‌గ వైక్లవ్యం అజ్ఞానకృతమాత్మనః । కథం త్వనాథాః కృపణా వర్తేరంస్తే చ మాం వినా

కాబట్టి, ప్రియమైనవాడా! అజ్ఞానంతో పుట్టిన ఈ మనస్సు బలహీనతను వదిలిపెట్టు. నేను లేకుండా ఆ దయనీయులు, దిక్కులేని వారు ఎలా బ్రతకగలరు?

కాలకర్మ గుణాధీనో దేహోఽయం పాఞ్చభౌతికః । కథమన్యాంస్తు గోపాయేత్ సర్పగ్రస్తో యథా పరమ్

ఈ శరీరం ఐదు భూతాలతో తయారై, కాలానికి, కర్మకి, గుణాలకు లోబడి ఉంటుంది. పాము పట్టుకున్నవాడు ఇంకొకరిని ఎలా కాపాడగలడు?

అహస్తాని సహస్తానాం అపదాని చతుష్పదామ్ । ఫల్గూని తత్ర మహతాం జీవో జీవస్య జీవనమ్

చేతులేని జీవులు చేతులున్నవారికి ఆహారం, కాళ్ళులేని జీవులు నలుగురు కాళ్లు ఉన్నవారికి ఆహారం. బలహీనులు బలవంతులకు ఆహారంగా ఉంటారు. జీవుడు జీవుడి మీద ఆధారపడి జీవిస్తాడు.

తదిదం భగవాన్ రాజన్ ఏక ఆత్మాత్మనాం స్వదృక్ । అన్తరోఽనన్తరో భాతి పశ్య తం మాయయోరుధా

ఓ రాజా, ఆ పరమాత్ముడు అందరి ఆత్మలకు ఒకే ఆత్మ, తనను తానే దర్శించువాడు. ఆయన లోపల, బయట అన్నీ చోట్ల ఉన్నాడు. ఆయనను తన మాయాశక్తితో కనిపిస్తున్నాడని చూడుము.

సోఽయమద్య మహారాజ భగవాన్ భూతభావనః । కాలరూపోఽవతీర్ణోఽస్యాం అభావాయ సురద్విషామ్

మహారాజా, ఆ భూతభావనుడు, సకల ప్రాణులకు కర్తా, పోషకుడు అయిన భగవంతుడు, ఇప్పుడు కాలరూపంగా అవతరించి, దేవతలకు శత్రువులను నాశనం చేయటానికి వచ్చాడు.

నిష్పాదితం దేవకృత్యం అవశేషం ప్రతీక్షతే । తావద్ యూయం అవేక్షధ్వం భవేద్ యావదిహేశ్వరః

దైవ కార్యం పూర్తయ్యింది; ఇప్పుడు మిగిలిన పని కోసం ఆయన ఎదురుచూస్తున్నాడు. ఇంతవరకు మీరు అందరూ, ఇక్కడ ఈశ్వరుడు ఉన్నంతవరకు, నిశ్చలంగా ఉండండి.

ధృతరాష్ట్రః సహ భ్రాత్రా గాన్ధార్యా చ స్వభార్యయా । దక్షిణేన హిమవత ఋషీణాం ఆశ్రమం గతః

ధృతరాష్ట్రుడు తన సోదరుడితో, గాంధారితో, తన భార్యతో కలిసి, హిమవంతపు దక్షిణ భాగంలో ఉన్న ఋషుల ఆశ్రమానికి వెళ్ళిపోయాడు.

స్రోతోభిః సప్తభిర్యా వై స్వర్ధునీ సప్తధా వ్యధాత్ । సప్తానాం ప్రీతయే నానా సప్తస్రోతః ప్రచక్షతే

ఆ స్వర్ధుని నది, ఏడుసార్లు విడిపోయి, ఏడుగురు ఋషులకు ఆనందం కలిగించేందుకు, ఏడుస్రోతస్సులుగా మారింది. అందుకే ఆమెను ఏడుస్రోతస్సుల గంగా అంటారు.

స్నాత్వానుసవనం తస్మిన్ హుత్వా చాగ్నీన్యథావిధి । అబ్భక్ష ఉపశాన్తాత్మా స ఆస్తే విగతైషణః

అక్కడ, సరిగ్గా సమయానికి స్నానం చేసి, విధిగా అగ్నికి హోమం చేసి, కేవలం నీరు మాత్రమే సేవిస్తూ, మనస్సు ప్రశాంతంగా, అన్ని కోరికలు విడిచిపెట్టి నివసిస్తున్నాడు.

జితాసనో జితశ్వాసః ప్రత్యాహృతషడిన్ద్రియః । హరిభావనయా ధ్వస్తః అజఃసత్త్వతమోమలః

ఆయన ఆసనాన్ని, శ్వాసను జయించి, ఆరు ఇంద్రియాలను వెనక్కు తీసుకొని, హరిధ్యానంతో రజోగుణం, తమోగుణం తొలగించి, శుద్ధమైన సత్వగుణంతో ఉన్నాడు.

విజ్ఞానాత్మని సంయోజ్య క్షేత్రజ్ఞే ప్రవిలాప్య తమ్ । బ్రహ్మణ్యాత్మానమాధారే ఘటామ్బరమివామ్బరే

విజ్ఞానంలో మనస్సును కలిపి, క్షేత్రజ్ఞుడిని ఆత్మలో లీనంచేసి, ఆ ఆత్మను బ్రహ్మంలో నిలిపి, గడిలోని ఆకాశం ఆకాశంలో కలిసినట్లు, ఆయన బ్రహ్మంలో నిలిచిపోయాడు.

ధ్వస్తమాయాగుణోదర్కో నిరుద్ధకరణాశయః । నివర్తితాఖిలాహార ఆస్తే స్థాణురివాచలః । తస్యాన్తరాయో మైవాభూః సన్న్యస్తాఖిలకర్మణః

మాయా గుణాల మిగిలిన ప్రభావం పోయి, ఇంద్రియాలు, మనస్సు నియంత్రించబడి, అన్నం పూర్తిగా వదిలి, స్థిరంగా, కదలకుండా నిలిచిపోయాడు. అన్ని కర్మలు వదిలిన వానికి ఎలాంటి అడ్డంకులు రాకూడదు.

స వా అద్యతనాద్ రాజన్ పరతః పఞ్చమేఽహని । కలేవరం హాస్యతి స్వం తచ్చ భస్మీభవిష్యతి

రాజా, ఈ రోజు నుండి ఐదవ రోజు ఆయన తన శరీరాన్ని విడిచిపెడతాడు. ఆ శరీరం బూడిదగా మారిపోతుంది.

దహ్యమానేఽగ్నిభిర్దేహే పత్యుః పత్‍నీ సహోటజే । బహిః స్థితా పతిం సాధ్వీ తమగ్నిమను వేక్ష్యతి

పతికి శరీరం అగ్నిలో కాలుతున్నప్పుడు, సతీమణి తన మరిది తో కలిసి బయట నిలబడి, తన భర్తను అగ్నిలోకి వెళ్ళుతున్నట్లు చూస్తుంది.

విదురస్తు తదాశ్చర్యం నిశామ్య కురునన్దన । హర్షశోకయుతస్తస్మాద్ గన్తా తీర్థనిషేవకః

ఈ ఆశ్చర్యకరమైన వార్త విని, ఓ కురునందన, విదురుడు ఆనందం, దుఃఖం కలగలిపిన హృదయంతో అక్కడి నుండి తీర్థయాత్రకు బయలుదేరతాడు.

ఇత్యుక్త్వాథారుహత్ స్వర్గం నారదః సహతుమ్బురుః । యుధిష్ఠిరో వచస్తస్య హృది కృత్వాజహాచ్ఛుచః

ఇలా చెప్పి, నారదుడు తుంబురుతో కలిసి స్వర్గానికి వెళ్ళిపోయాడు. యుధిష్ఠిరుడు ఆయన మాటలను హృదయంలో ఉంచుకుని, దుఃఖాన్ని విడిచిపెట్టాడు.

కిమేతద్ అద్‍భుతమివ వాసుదేవేఽఖిలాత్మని । వ్రజస్య సాత్మనస్తోకేషు అపూర్వం ప్రేమ వర్ధతే

ఇది ఎంత ఆశ్చర్యంగా ఉంది! వాసుదేవుడు అన్నింటికీ ఆత్మ అయినవాడు. వ్రజవాసులు, వారి పిల్లల్లో ఆయనపై ఇంతకు ముందెన్నడూ లేని ప్రేమ పెరుగుతోంది.

యత్ర నైసర్గదుర్వైరాః సహాసన్ నృమృగాదయః । మిత్రాణీవాజితావాస ద్రుతరుట్తర్షకాదికమ్

అక్కడ, సహజ శత్రువులైన మనుషులు, జంతువులు కూడా, అజేయుడైన ప్రభువు నివసిస్తున్న ఆ భూమిలో, మిత్రుల్లా కలిసిమెలిసి జీవించేవారు. వేగంగా పరుగెత్తే జింకలు, ఇతర జంతువులు కూడా అక్కడ ఉండేవారు.

( వసంతతిలకా ) తత్రోద్వహత్పశుపవంశశిశుత్వనాట్యం బ్రహ్మాద్వయం పరమనన్త-మగాధబోధమ్ । వత్సాన్ సఖీనివ పురా పరితో విచిన్వద్ ఏకం సపాణికవలం పరమేష్ఠ్యచష్ట

అక్కడ, పరమానంతుడు, ద్వైతరహితుడు, అపారమైన జ్ఞానంతో ఉన్నవాడు, చిన్నపిల్లగా గొర్రెల కాపరిపిల్ల ఆటలు ఆడి, పూర్వంలా దూడలు, స్నేహితులను వెతుకుతూ, చేతిలో ముద్ద పట్టుకుని, పరమేశ్వరుడిగా బ్రహ్మకు దర్శనమిచ్చాడు.

దృష్ట్వా త్వరేణ నిజధోరణతోఽవతీర్య పృథ్వ్యాం వపుః కనకదణ్డమివాభిపాత్య । స్పృష్ట్వా చతుర్ముకుట కోటిభిరఙ్‌ఘ్రియుగ్మం నత్వా ముదశ్రుసుజలైః అకృతాభిషేకమ్

ఆయనను చూసి, బ్రహ్మ తన వాహనంపై నుండి త్వరగా దిగాడు. భూమిపై బంగారు దండం వేసినట్టు నమస్కరించి, నాలుగు తలల కిరీటాలతో ప్రభువు రెండు పాదాలను తాకి, ఆనందబాష్పాలతో అభిషేకం చేశాడు.

( అనుష్టుప్ ) ఉత్థాయోత్థాయ కృష్ణస్య చిరస్య పాదయోః పతన్ । ఆస్తే మహిత్వం ప్రాగ్దృష్టం స్మృత్వా స్మృత్వా పునః పునః

చాలా కాలం తరువాత, మళ్లీ మళ్లీ లేచి, కృష్ణుని పాదాలకు నమస్కరించి, ముందుగా చూసిన ఆయన మహిమను పదే పదే జ్ఞాపకం చేసుకుంటూ అక్కడే కూర్చున్నాడు.

( వంశస్థా ) శనైరథోత్థాయ విమృజ్య లోచనే ముకున్దముద్వీక్ష్య వినమ్రకన్ధరః । కృతాఞ్జలిః ప్రశ్రయవాన్సమాహితః సవేపథుర్గద్‍గదయైలతేలయా

ఆయన నెమ్మదిగా లేచి, కన్నీళ్లు తుడుచుకుని, మెడ వంచి ముకుందుని దృష్టితో చూశాడు. రెండు చేతులు జోడించి, వినయంతో, మనసు స్థిరంగా, వణికుతూ, కన్నీళ్లతో కలిసిన గద్గద స్వరంతో మాట్లాడాడు.

సూత ఉవాచ । సమ్ప్రస్థితే ద్వారకాయాం జిష్ణౌ బన్ధుదిదృక్షయా । జ్ఞాతుం చ పుణ్యశ్లోకస్య కృష్ణస్య చ విచేష్టితమ్

సూతుడు ఇలా చెప్పాడు: అర్జునుడు బంధువులను చూడాలని, పుణ్యశ్లోకుడైన కృష్ణుని కార్యాలను తెలుసుకోవాలని ద్వారకకు బయలుదేరాడు.

వ్యతీతాః కతిచిన్మాసాః తదా నాయాత్ తతోఽర్జునః । దదర్శ ఘోరరూపాణి నిమిత్తాని కురూద్వహః

కొన్ని నెలలు గడిచినా అర్జునుడు తిరిగి రాలేదు. అప్పుడు, కురువంశశ్రేష్ఠుడా, భయంకరమైన అశుభ సూచకాలు కనబడటం మొదలయ్యాయి.

కాలస్య చ గతిం రౌద్రాం విపర్యస్తర్తుధర్మిణః । పాపీయసీం నృణాం వార్తాం క్రోధలోభానృతాత్మనామ్

కాలం భయంకరంగా మారిపోతున్నదని, ధర్మం తిరగబడుతున్నదని, మనుషులు కోపం, లోభం, అబద్ధంతో నిండిపోయి, వారి ప్రవర్తన చెడిపోతున్నదని గమనించాడు.

జిహ్మప్రాయం వ్యవహృతం శాఠ్యమిశ్రం చ సౌహృదమ్ । పితృమాతృసుహృద్‍భ్రాతృ దమ్పతీనాం చ కల్కనమ్

వ్యవహారాలు ఎక్కువగా వంకరగా మారాయి, స్నేహంలో కూడా మోసం కలిసింది, తల్లిదండ్రులు, స్నేహితులు, అన్నదమ్ములు, భార్యాభర్తల మధ్య కలహాలు మొదలయ్యాయి.

నిమిత్తాన్యత్యరిష్టాని కాలే తు అనుగతే నృణామ్ । లోభాది అధర్మప్రకృతిం దృష్ట్వోవాచానుజం నృపః

ఇలాంటి భయంకరమైన అశుభ సూచకాలు ప్రజల్లో కనిపించేటప్పుడు, రాజు లోభం, అధర్మం పెరుగుతున్నదని చూసి తన తమ్ముడితో మాట్లాడాడు.

యుధిష్ఠిర ఉవాచ । సమ్ప్రేషితో ద్వారకాయాం జిష్ణుర్బన్ధు దిదృక్షయా । జ్ఞాతుం చ పుణ్యశ్లోకస్య కృష్ణస్య చ విచేష్టితమ్

యుధిష్ఠిరుడు ఇలా అన్నాడు: అర్జునుడు బంధువులను చూడాలని, పుణ్యశ్లోకుడైన కృష్ణుని కార్యాలను తెలుసుకోవాలని ద్వారకకు పంపించబడ్డాడు.