శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

యావతః కృతవాన్ ప్రశ్నాన్ క్షత్తా కౌషారవాగ్రతః । జాతైకభక్తిః గోవిన్దే తేభ్యశ్చోపరరామ హ

విదురుడు కౌషారవుని సమక్షంలో ఎన్నో ప్రశ్నలు అడుగుతూ, గోవిందునిపై ఏకైక భక్తిని పొందాడు. ఆ తరువాత ఆ ప్రశ్నలను నిలిపివేశాడు.

తం బన్ధుమాగతం దృష్ట్వా ధర్మపుత్రః సహానుజః । ధృతరాష్ట్రో యుయుత్సుశ్చ సూతః శారద్వతః పృథా

బంధువైన విదురుడు వచ్చినట్లు చూసి, ధర్మపుత్రుడు తన సహోదరులతో పాటు, ధృతరాష్ట్రుడు, యుయుత్సు, సూతుడు, కృపాచార్యుడు, పృథా — వీరందరూ

గాన్ధారీ ద్రౌపదీ బ్రహ్మన్ సుభద్రా చోత్తరా కృపీ । అన్యాశ్చ జామయః పాణ్డోః జ్ఞాతయః ససుతాః స్త్రియః

గాంధారి, ద్రౌపది, బ్రాహ్మణా! సుభద్రా, ఉత్తర, కృపీ, పాండువారి ఇతర భార్యలు, వారి కుమారులు, ఇతర స్త్రీ బంధువులు — వీరందరూ

ప్రత్యుజ్జగ్ముః ప్రహర్షేణ ప్రాణం తన్వ ఇవాగతమ్ । అభిసఙ్‌గమ్య విధివత్ పరిష్వఙ్‌గాభివాదనైః

ప్రాణం తిరిగి వచ్చినట్లుగా ఆనందంతో లేచి, విధిగా సమీపించి, ఆలింగనం చేసి, అభివాదంతో స్వాగతించారు.

ముముచుః ప్రేమబాష్పౌఘం విరహౌత్కణ్ఠ్య కాతరాః । రాజా తమర్హయాం చక్రే కృతాసన పరిగ్రహమ్

విరహంతో కలిగిన ఉత్కంఠ వల్ల ప్రేమతో కన్నీరు కార్చారు. రాజు అతనికి ఆసనం సమర్పించి, గౌరవంగా ఆహ్వానించాడు.

తం భుక్తవన్తం విశ్రాన్తం ఆసీనం సుఖమాసనే । ప్రశ్రయావనతో రాజా ప్రాహ తేషాం చ శ్రృణ్వతామ్

ఆయన భోజనం చేసి, విశ్రాంతి తీసుకుని, సుఖంగా కూర్చున్న తర్వాత, రాజు వినయంతో తలవంచి, అందరూ వినేటట్లు మాట్లాడాడు.

యుధిష్ఠిర ఉవాచ । అపి స్మరథ నో యుష్మత్ పక్షచ్ఛాయాసమేధితాన్ । విపద్‍గణాద్ విషాగ్న్యాదేః మోచితా యత్సమాతృకాః

యుధిష్ఠిరుడు అన్నాడు: మేము మీ ఆశ్రయంతో పెరిగినవారమని, విషం, అగ్ని వంటి అనేక అపాయాలనుండి తల్లితో కలిసి మీరు రక్షించినదాన్ని గుర్తు చేసుకుంటున్నారా?

కయా వృత్త్యా వర్తితం వః చరద్‌భిః క్షితిమణ్డలమ్ । తీర్థాని క్షేత్రముఖ్యాని సేవితానీహ భూతలే

మీరు భూమి మీద సంచరిస్తూ ఎలా జీవించారో, ఈ భూమిపై ముఖ్యమైన తీర్థాలు, క్షేత్రాలు సందర్శించారా?

భవద్విధా భాగవతాః తీర్థభూతాః స్వయం విభో । తీర్థీకుర్వన్తి తీర్థాని స్వాన్తఃస్థేన గదాభృతా

మీలాంటి భక్తులు స్వయంగా పవిత్రతకు ప్రతీకలు. మీ హృదయంలో గదాధరుడు ఉండటం వల్ల మీరు వెళ్లే ప్రతి స్థలం పవిత్రమవుతుంది.

అపి నః సుహృదస్తాత బాన్ధవాః కృష్ణదేవతాః । దృష్టాః శ్రుతా వా యదవః స్వపుర్యాం సుఖమాసతే

ప్రియమైనవాడా, మన స్నేహితులు, బంధువులు, కృష్ణభక్తులు ఎవరైనా కనిపించారా? లేదా వారి గురించి విన్నామా? యాదవులు తమ పట్టణంలో సుఖంగా ఉన్నారా?

ఇత్యుక్తో ధర్మరాజేన సర్వం తత్ సమవర్ణయత్ । యథానుభూతం క్రమశో వినా యదుకులక్షయమ్

ధర్మరాజు ఇలా అడిగినప్పుడు, ఆయన అనుభవించినదాన్ని అన్నింటినీ క్రమంగా వివరించాడు. కానీ యాదవ వంశ నాశనం విషయాన్ని మాత్రం చెప్పలేదు.

నన్వప్రియం దుర్విషహం నృణాం స్వయముపస్థితమ్ । నావేదయత్ సకరుణో దుఃఖితాన్ ద్రష్టుమక్షమః

ఎంతటి దురదృష్టకరమైన, భరించలేని విషయం జరిగినా, ఇతరుల బాధను చూడలేక, దయతో ఉన్నవాడు ఆ విషయాన్ని చెప్పలేదు.

కఞ్చిత్ కాలమథ అవాత్సీత్ సత్కృతో దేవవత్సుఖమ్ । భ్రాతుర్జ్యేష్ఠస్య శ్రేయస్కృత్ సర్వేషాం సుఖమావహన్

కొంతకాలం అక్కడ దేవతలవలె గౌరవంతో, సంతోషంగా ఉండి, తన పెద్ద అన్నకు మేలు కలిగించి, అందరికీ ఆనందాన్ని చేకూర్చాడు.

అబిభ్రదర్యమా దణ్డం యథావత్ అఘకారిషు । యావద్ దధార శూద్రత్వం శాపాత్ వర్షశతం యమః

అర్యమా దోషులపై తగిన శిక్షను విధించాడు. యముడు శాపం వల్ల వంద సంవత్సరాలు శూద్రుడిగా ఉన్నాడు.

యుధిష్ఠిరో లబ్ధరాజ్యో దృష్ట్వా పౌత్రం కులన్ధరమ్ । భ్రాతృభిర్లోకపాలాభైః ముముదే పరయా శ్రియా

యుధిష్ఠిరుడు రాజ్యాన్ని తిరిగి పొందాడు. తన మనవడు వంశాన్ని కొనసాగించబోతున్నాడని చూసి, లోకపాలుల్లాంటి అన్నలతో కలిసి గొప్ప ఐశ్వర్యంతో ఆనందించాడు.

ఏవం గృహేషు సక్తానాం ప్రమత్తానాం తదీహయా । అత్యక్రామత్ అవిజ్ఞాతః కాలః పరమదుస్తరః

ఇలా ఇంటి విషయాల్లో మునిగిపోయి, అప్రమత్తంగా లేని వారికి, దాటి పోదగిన కాలం తెలియకుండానే గడిచిపోతుంది.

విదురస్తత్ అభిప్రేత్య ధృతరాష్ట్రం అభాషత । రాజన్ నిర్గమ్యతాం శీఘ్రం పశ్యేదం భయమాగతమ్

విదురుడు ఇది గమనించి, ధృతరాష్ట్రునితో ఇలా అన్నాడు: 'రాజా, త్వరగా ఇక్కడినుండి వెళ్ళిపో. ఈ ప్రమాదం వచ్చినదాన్ని చూడు.'

ప్రతిక్రియా న యస్యేహ కుతశ్చిత్ కర్హిచిత్ ప్రభో । స ఏష భగవాన్ కాలః సర్వేషాం నః సమాగతః

ప్రభూ, ఇక్కడ ఎక్కడా, ఎప్పుడూ దీనికి పరిష్కారం లేదు. ఈ కాలమనే భగవంతుడు మనందరికోసం వచ్చాడు.

యేన చైవాభిపన్నోఽయం ప్రాణైః ప్రియతమైరపి । జనః సద్యో వియుజ్యేత కిముతాన్యైః ధనాదిభిః

తన ప్రాణాలకన్నా ప్రియమైనవారినీ, మనుషులను ఒక్కసారిగా వేరుచేసే వాడు ఇతడు. మరి ధనం వంటి ఇతర వస్తువుల సంగతి ఏమిటి?

పితృభ్రాతృసుహృత్పుత్రా హతాస్తే విగతం వయః । ఆత్మా చ జరయా గ్రస్తః పరగేహముపాససే

తండ్రులు, అన్నలు, స్నేహితులు, కుమారులు — వీరందరూ హతమయ్యారు. యవ్వనం పోయింది. నీ శరీరం వృద్ధాప్యంతో క్షీణించింది. నీవు పరాయివారి ఇంట్లో నివసిస్తున్నావు.

అహో మహీయసీ జన్తోః జీవితాశా యయా భవాన్ । భీమాపవర్జితం పిణ్డం ఆదత్తే గృహపాలవత్

ఓహో! జీవికి జీవించాలన్న ఆశ ఎంత గొప్పదో! అందుకే నువ్వు భీముడు తినకుండా వదిలిన అన్నాన్ని ఇంటి కాపలాదారిలా తీసుకుంటున్నావు.

అగ్నిర్నిసృష్టో దత్తశ్చ గరో దారాశ్చ దూషితాః । హృతం క్షేత్రం ధనం యేషాం తద్దత్తైరసుభిః కియత్

అగ్ని పెట్టారు, దానం చేశారు, విషం ఇచ్చారు, భార్యలను అవమానించారు, భూమి, ధనం దోచుకున్నారు — అలాంటి వారు ప్రాణాలు ఇచ్చి ఏమి సాధించారు?

తస్యాపి తవ దేహోఽయం కృపణస్య జిజీవిషోః । పరైత్యనిచ్ఛతో జీర్ణో జరయా వాససీ ఇవ

జీవించాలనే ఆశతో ఉన్న నీ శరీరం కూడా, వృద్ధాప్యంతో పాడైపోయిన వస్త్రంలా, నీవు కోరకపోయినా, ఒక రోజు వదిలిపోతుంది.

గతస్వార్థమిమం దేహం విరక్తో ముక్తబన్ధనః । అవిజ్ఞాతగతిః జహ్యాత్ స వై ధీర ఉదాహృతః

ఈ శరీరానికి ప్రయోజనం లేకుండా, అనురాగం లేకుండా, బంధనాల నుంచి విముక్తుడై, ఎటు పోతున్నాడో పట్టించుకోకుండా వదిలిపోతే, వాడే ధీరుడు.

యః స్వకాత్పరతో వేహ జాతనిర్వేద ఆత్మవాన్ । హృది కృత్వా హరిం గేహాత్ ప్రవ్రజేత్ స నరోత్తమః

తన వల్లైనా, ఇతరుల వల్లైనా విరక్తి కలిగి, హృదయంలో హరిని నిలిపి, ఇంటిని వదిలిపోతే, అటువంటి వాడే ఉత్తముడు.

అథోదీచీం దిశం యాతు స్వైరజ్ఞాత గతిర్భవాన్ । ఇతోఽర్వాక్ ప్రాయశః కాలః పుంసాం గుణవికర్షణః

కాబట్టి, నీ ప్రయాణాన్ని ఉత్తర దిశగా, ఎవరికీ తెలియకుండా సాగించు. ఇకపై కాలం మనుషులను గుణాల ప్రభావంతో ఆకర్షిస్తూ తీసుకుపోతుంది.

ఏవం రాజా విదురేణానుజేన ప్రజ్ఞాచక్షుర్బోధిత ఆజమీఢః । ఛిత్త్వా స్వేషు స్నేహపాశాన్ద్రఢిమ్నో నిశ్చక్రామ భ్రాతృసన్దర్శితాధ్వా

ఇలా జ్ఞానంతో నిండిన తన తమ్ముడు విదురుడు చెప్పిన మాటలకు ధృతరాష్ట్రుడు హృదయాన్ని తెరిచి, తన కుటుంబంపై ఉన్న బలమైన మమకారాన్ని విడిచిపెట్టి, అన్నయ్య చూపిన మార్గంలో బయలుదేరాడు.

పతిం ప్రయాన్తం సుబలస్య పుత్రీ పతివ్రతా చానుజగామ సాధ్వీ । హిమాలయం న్యస్తదణ్డప్రహర్షం మనస్వినామివ సత్సమ్ప్రహారః

సుబలుని కుమార్తె అయిన గాంధారి, తన భర్త వెళ్ళిపోతుంటే, నిజమైన భార్యగా, అతడిని అనుసరించింది. ఆమె తన అధికారాన్ని పక్కన పెట్టి, మంచివారు చివరికి తమ బంధాలను వదిలిపెట్టినట్టు, హిమాలయాలకు వెళ్ళింది.

అజాతశత్రుః కృతమైత్రో హుతాగ్నిః విప్రాన్ నత్వా తిలగోభూమిరుక్మైః । గృహం ప్రవిష్టో గురువన్దనాయ న చాపశ్యత్ పితరౌ సౌబలీం చ

అజాతశత్రువు అందరితో స్నేహం చేసి, యజ్ఞాలు చేసి, బ్రాహ్మణులకు నువ్వులు, ఆవులు, భూమి, బంగారం ఇచ్చి గౌరవించి, పెద్దలను నమస్కరించేందుకు ఇంట్లోకి వెళ్లాడు. కానీ అక్కడ తల్లిదండ్రులను, గాంధారిని చూడలేకపోయాడు.