శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

పుష్కరే మథురాయాం చ ద్వారవత్యాం యతాత్మవాన్ । ఉపోష్య సంహితామేతాం పఠిత్వా ముచ్యతే భయాత్

పుష్కరంలో, మథురలో, ద్వారకలో ఉపవాసం చేసి, ఈ సంగ్రహాన్ని పఠించినవాడు, ఆత్మ నియంత్రణతో ఉండి భయాన్ని దాటి విముక్తి పొందుతాడు.

దేవతా మునయః సిద్ధాః పితరో మనవో నృపాః । యచ్ఛన్తి కామాన్ గృణతః శ్రృణ్వతో యస్య కీర్తనాత్

యావనికల మహిమలను పాడి, వినేవారికి దేవతలు, ఋషులు, సిద్ధులు, పితృదేవతలు, మనువులు, రాజులు — వీరు కోరిన కోరికలను అనుగ్రహిస్తారు.

ఋచో యజూంషి సామాని ద్విజోఽధీత్యానువిన్దతే । మధుకుల్యా ఘృతకుల్యాః పయఃకుల్యాశ్చ తత్ఫలమ్

ఋగ్వేదం, యజుర్వేదం, సామవేదం నేర్చుకున్న ద్విజుడు తేనె, నెయ్యి, పాల ప్రవాహాల ఫలితాన్ని పొందుతాడు.

పురాణసంహితాం ఏతాం అధీత్య ప్రయతో ద్విజః । ప్రోక్తం భగవతా యత్తు తత్పదం పరమం వ్రజేత్

ఈ పురాణ సంగ్రహాన్ని శ్రద్ధతో అభ్యసించిన ద్విజుడు, భగవంతుడు వివరించిన పరమ పదాన్ని చేరుతాడు.

విప్రోఽధీత్యాప్నుయాత్ ప్రజ్ఞాం రాజన్యోదధిమేఖలామ్ । వైశ్యో నిధిపతిత్వం చ శూద్రః శుధ్యేత పాతకాత్

వేదాలు చదివిన బ్రాహ్మణుడు జ్ఞానాన్ని పొందుతాడు; క్షత్రియుడు సముద్రాధిపత్యాన్ని పొందుతాడు; వైశ్యుడు ధనాధిపతిగా మారతాడు; శూద్రుడు పాపాలనుండి శుద్ధి పొందుతాడు.

(unknown) కలిమలసంహతికాలనోఽఖిలేశో హరిరితరత్ర న గీయతే హ్యభీక్ష్ణమ్ । ఇహ తు పునర్భగవానశేషమూర్తిః పరిపఠితోఽనుపదం కథాప్రసఙ్‌గైః

ఇతరత్ర చోట్ల కలియుగ మలినాన్ని తొలగించే హరి స్మరణ నిరంతరం జరగదు. కానీ ఇక్కడ భగవంతుని విశ్వమూర్తి రూపం ప్రతి పదాన్ని కథల మధ్యలో పూర్తిగా పఠించబడుతుంది.

(పుష్పితాగ్రా) తమహమజమనన్తమాత్మతత్త్వం జగదుదయస్థితిసంయమాత్మశక్తిమ్ । ద్యుపతిభిరజశక్రశఙ్‌కరాద్యైః దురవసితస్తవమచ్యుతం నతోఽస్మి

సృష్టి, స్థితి, లయానికి కారణమైన, స్వయంగా జననరహితుడు, అనంతుడు, ఆత్మతత్త్వమైన, దేవేంద్రుడు, బ్రహ్మ, శివుడు వంటి దేవతలకు కూడా సులభంగా గ్రహించలేని నీ మహిమను వందనం చేస్తున్నాను, అచ్యుతా!

ఉపచితనవశక్తిభిః స్వ ఆత్మని ఉపరచితస్థిరజఙ్‌గమాలయాయ । భగవత ఉపలబ్ధిమాత్రధామ్నే సురఋషభాయ నమః సనాతనాయ

తనలోనే స్థిరచర జగత్తును తన శక్తితో సృష్టించిన, దివ్యులు మాత్రమే తెలుసుకోగల పరమధాముడైన, దేవతల్లో శ్రేష్ఠుడైన శాశ్వతునికి నమస్కారం.

(మాలినీ) స్వసుఖనిభృతచేతాస్తద్వ్యుదస్తాన్యభావోఽపి అజితరుచిరలీలాకృష్టసారస్తదీయమ్ । వ్యతనుత కృపయా యః తత్త్వదీపం పురాణం తమఖిలవృజినఘ్నం వ్యాససూనుం నతోఽస్మి

స్వానందంలో లీనమై, ఇతర భావనలు తొలగిపోయినా, అజితుని మధుర లీలలకు ఆకర్షితుడై, దయతో సత్యదీపమైన పురాణాన్ని వెలిగించిన, పాపాలను నశింపజేసే వ్యాసుని కుమారుడికి నమస్కారం.

సూత ఉవాచ । విదురస్తీర్థయాత్రాయాం మైత్రేయాదాత్మనో గతిమ్ । జ్ఞాత్వాగాt హాస్తినపురం తయావాప్తవివిత్సితః

సూతుడు చెప్పాడు: తీర్థయాత్రలో మైత్రేయుని దగ్గర ఆత్మగతిని తెలుసుకున్న విదురుడు, తన జ్ఞాన కోరిక తీరిన తరువాత హస్తినాపురానికి తిరిగి వచ్చాడు.

యావతః కృతవాన్ ప్రశ్నాన్ క్షత్తా కౌషారవాగ్రతః । జాతైకభక్తిః గోవిన్దే తేభ్యశ్చోపరరామ హ

విదురుడు కౌషారవుని సమక్షంలో ఎన్నో ప్రశ్నలు అడుగుతూ, గోవిందునిపై ఏకైక భక్తిని పొందాడు. ఆ తరువాత ఆ ప్రశ్నలను నిలిపివేశాడు.

తం బన్ధుమాగతం దృష్ట్వా ధర్మపుత్రః సహానుజః । ధృతరాష్ట్రో యుయుత్సుశ్చ సూతః శారద్వతః పృథా

బంధువైన విదురుడు వచ్చినట్లు చూసి, ధర్మపుత్రుడు తన సహోదరులతో పాటు, ధృతరాష్ట్రుడు, యుయుత్సు, సూతుడు, కృపాచార్యుడు, పృథా — వీరందరూ

గాన్ధారీ ద్రౌపదీ బ్రహ్మన్ సుభద్రా చోత్తరా కృపీ । అన్యాశ్చ జామయః పాణ్డోః జ్ఞాతయః ససుతాః స్త్రియః

గాంధారి, ద్రౌపది, బ్రాహ్మణా! సుభద్రా, ఉత్తర, కృపీ, పాండువారి ఇతర భార్యలు, వారి కుమారులు, ఇతర స్త్రీ బంధువులు — వీరందరూ

ప్రత్యుజ్జగ్ముః ప్రహర్షేణ ప్రాణం తన్వ ఇవాగతమ్ । అభిసఙ్‌గమ్య విధివత్ పరిష్వఙ్‌గాభివాదనైః

ప్రాణం తిరిగి వచ్చినట్లుగా ఆనందంతో లేచి, విధిగా సమీపించి, ఆలింగనం చేసి, అభివాదంతో స్వాగతించారు.

ముముచుః ప్రేమబాష్పౌఘం విరహౌత్కణ్ఠ్య కాతరాః । రాజా తమర్హయాం చక్రే కృతాసన పరిగ్రహమ్

విరహంతో కలిగిన ఉత్కంఠ వల్ల ప్రేమతో కన్నీరు కార్చారు. రాజు అతనికి ఆసనం సమర్పించి, గౌరవంగా ఆహ్వానించాడు.

తం భుక్తవన్తం విశ్రాన్తం ఆసీనం సుఖమాసనే । ప్రశ్రయావనతో రాజా ప్రాహ తేషాం చ శ్రృణ్వతామ్

ఆయన భోజనం చేసి, విశ్రాంతి తీసుకుని, సుఖంగా కూర్చున్న తర్వాత, రాజు వినయంతో తలవంచి, అందరూ వినేటట్లు మాట్లాడాడు.

యుధిష్ఠిర ఉవాచ । అపి స్మరథ నో యుష్మత్ పక్షచ్ఛాయాసమేధితాన్ । విపద్‍గణాద్ విషాగ్న్యాదేః మోచితా యత్సమాతృకాః

యుధిష్ఠిరుడు అన్నాడు: మేము మీ ఆశ్రయంతో పెరిగినవారమని, విషం, అగ్ని వంటి అనేక అపాయాలనుండి తల్లితో కలిసి మీరు రక్షించినదాన్ని గుర్తు చేసుకుంటున్నారా?

కయా వృత్త్యా వర్తితం వః చరద్‌భిః క్షితిమణ్డలమ్ । తీర్థాని క్షేత్రముఖ్యాని సేవితానీహ భూతలే

మీరు భూమి మీద సంచరిస్తూ ఎలా జీవించారో, ఈ భూమిపై ముఖ్యమైన తీర్థాలు, క్షేత్రాలు సందర్శించారా?

భవద్విధా భాగవతాః తీర్థభూతాః స్వయం విభో । తీర్థీకుర్వన్తి తీర్థాని స్వాన్తఃస్థేన గదాభృతా

మీలాంటి భక్తులు స్వయంగా పవిత్రతకు ప్రతీకలు. మీ హృదయంలో గదాధరుడు ఉండటం వల్ల మీరు వెళ్లే ప్రతి స్థలం పవిత్రమవుతుంది.

అపి నః సుహృదస్తాత బాన్ధవాః కృష్ణదేవతాః । దృష్టాః శ్రుతా వా యదవః స్వపుర్యాం సుఖమాసతే

ప్రియమైనవాడా, మన స్నేహితులు, బంధువులు, కృష్ణభక్తులు ఎవరైనా కనిపించారా? లేదా వారి గురించి విన్నామా? యాదవులు తమ పట్టణంలో సుఖంగా ఉన్నారా?

ఇత్యుక్తో ధర్మరాజేన సర్వం తత్ సమవర్ణయత్ । యథానుభూతం క్రమశో వినా యదుకులక్షయమ్

ధర్మరాజు ఇలా అడిగినప్పుడు, ఆయన అనుభవించినదాన్ని అన్నింటినీ క్రమంగా వివరించాడు. కానీ యాదవ వంశ నాశనం విషయాన్ని మాత్రం చెప్పలేదు.

నన్వప్రియం దుర్విషహం నృణాం స్వయముపస్థితమ్ । నావేదయత్ సకరుణో దుఃఖితాన్ ద్రష్టుమక్షమః

ఎంతటి దురదృష్టకరమైన, భరించలేని విషయం జరిగినా, ఇతరుల బాధను చూడలేక, దయతో ఉన్నవాడు ఆ విషయాన్ని చెప్పలేదు.

కఞ్చిత్ కాలమథ అవాత్సీత్ సత్కృతో దేవవత్సుఖమ్ । భ్రాతుర్జ్యేష్ఠస్య శ్రేయస్కృత్ సర్వేషాం సుఖమావహన్

కొంతకాలం అక్కడ దేవతలవలె గౌరవంతో, సంతోషంగా ఉండి, తన పెద్ద అన్నకు మేలు కలిగించి, అందరికీ ఆనందాన్ని చేకూర్చాడు.

అబిభ్రదర్యమా దణ్డం యథావత్ అఘకారిషు । యావద్ దధార శూద్రత్వం శాపాత్ వర్షశతం యమః

అర్యమా దోషులపై తగిన శిక్షను విధించాడు. యముడు శాపం వల్ల వంద సంవత్సరాలు శూద్రుడిగా ఉన్నాడు.

యుధిష్ఠిరో లబ్ధరాజ్యో దృష్ట్వా పౌత్రం కులన్ధరమ్ । భ్రాతృభిర్లోకపాలాభైః ముముదే పరయా శ్రియా

యుధిష్ఠిరుడు రాజ్యాన్ని తిరిగి పొందాడు. తన మనవడు వంశాన్ని కొనసాగించబోతున్నాడని చూసి, లోకపాలుల్లాంటి అన్నలతో కలిసి గొప్ప ఐశ్వర్యంతో ఆనందించాడు.

ఏవం గృహేషు సక్తానాం ప్రమత్తానాం తదీహయా । అత్యక్రామత్ అవిజ్ఞాతః కాలః పరమదుస్తరః

ఇలా ఇంటి విషయాల్లో మునిగిపోయి, అప్రమత్తంగా లేని వారికి, దాటి పోదగిన కాలం తెలియకుండానే గడిచిపోతుంది.

విదురస్తత్ అభిప్రేత్య ధృతరాష్ట్రం అభాషత । రాజన్ నిర్గమ్యతాం శీఘ్రం పశ్యేదం భయమాగతమ్

విదురుడు ఇది గమనించి, ధృతరాష్ట్రునితో ఇలా అన్నాడు: 'రాజా, త్వరగా ఇక్కడినుండి వెళ్ళిపో. ఈ ప్రమాదం వచ్చినదాన్ని చూడు.'

ప్రతిక్రియా న యస్యేహ కుతశ్చిత్ కర్హిచిత్ ప్రభో । స ఏష భగవాన్ కాలః సర్వేషాం నః సమాగతః

ప్రభూ, ఇక్కడ ఎక్కడా, ఎప్పుడూ దీనికి పరిష్కారం లేదు. ఈ కాలమనే భగవంతుడు మనందరికోసం వచ్చాడు.

యేన చైవాభిపన్నోఽయం ప్రాణైః ప్రియతమైరపి । జనః సద్యో వియుజ్యేత కిముతాన్యైః ధనాదిభిః

తన ప్రాణాలకన్నా ప్రియమైనవారినీ, మనుషులను ఒక్కసారిగా వేరుచేసే వాడు ఇతడు. మరి ధనం వంటి ఇతర వస్తువుల సంగతి ఏమిటి?