శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

(మిశ్ర-౧౨) మృషా గిరస్తా హ్యసతీరసత్కథా న కథ్యతే యద్‌భగవానధోక్షజః । తదేవ సత్యం తదుహైవ మఙ్‌గలం తదేవ పుణ్యం భగవద్‌గుణోదయమ్

భగవంతుని గురించి చెప్పని మాటలు, అసత్యమైన కథలు వృథా. భగవంతుని మహిమను తెలియజేసే విషయమే నిజం, అదే మంగళకరం, అదే పుణ్యమయమైనది.

తదేవ రమ్యం రుచిరం నవం నవం తదేవ శశ్వన్మనసో మహోత్సవమ్ । తదేవ శోకార్ణవశోషణం నృణాం యదుత్తమఃశ్లోకయశోఽనుగీయతే

భగవంతుని కీర్తి పాడినప్పుడు మాత్రమే అది ఆనందదాయకం, ఆకర్షణీయంగా, ఎప్పటికీ కొత్తగా ఉంటుంది. అదే మనసుకు నిత్యోత్సవంగా, అదే మనుషుల దుఃఖసాగరాన్ని ఎండబెడుతుంది.

న యద్వచశ్చిత్రపదం హరేర్యశో జగత్పవిత్రం ప్రగృణీత కర్హిచిత్ । తద్ ధ్వాఙ్‌క్షతీర్థం న తు హంససేవితం యత్రాచ్యుతస్తత్ర హి సాధవోఽమలాః

హరిదేవుని మహిమను ప్రకటించని మాటలు ఎంత అందంగా ఉన్నా, అవి లోకాన్ని పవిత్రం చేయవు. అవి కాకులకు మాత్రమే ఇష్టమైన చోటు లాంటివి, హంసలు అక్కడికి రావు. అచ్యుతుడు ఉన్న చోటే నిజమైన భక్తులు ఉంటారు.

తద్వాగ్విసర్గో జనతాఘసంప్లవో యస్మిన్ ప్రతిశ్లోకమబద్ధవత్యపి । నామాన్యనన్తస్య యశోఽఙ్‌కితాని యత్ శ్రృణ్వన్తి గాయన్తి గృణన్తి సాధవః

పరమాత్ముని నామమహిమలు ఉన్న మాటలు, ఛందస్సులో లోపం ఉన్నా సరే, జనుల పాపాలను కడుగుతాయి. సద్భక్తులు వాటిని వినిపిస్తారు, పాడుతారు, జపిస్తారు.

నైష్కర్మ్యమప్యచ్యుత భావవర్జితం న శోభతే జ్ఞానమలం నిరఞ్జనమ్ । కుతః పునః శశ్వదభద్రమీశ్వరే న హ్యర్పితం కర్మ యదప్యనుత్తమమ్

ఓ అచ్యుతా! నీపై భక్తి లేకుండా చేసిన నిష్కామకర్మ, ఎంత శుద్ధమైన జ్ఞానం అయినా, అది ప్రకాశించదు. మరి, భగవంతునికి అర్పించని పనులు ఎప్పటికీ మేలు చేయవు.

యశఃశ్రియామేవ పరిశ్రమః పరో వర్ణాశ్రమాచారతపఃశ్రుతాదిషు । అవిస్మృతిః శ్రీధరపాదపద్మయోః గుణానువాదశ్రవణాదరాదిభిర్హరేః

పేరు, ఐశ్వర్యం కోసం చేసే ప్రయత్నాలు, వర్ణాశ్రమధర్మాలు, తపస్సు, విద్య — ఇవన్నీ పరిపూర్ణంగా ఫలించేది, శ్రీధరుని పాదపద్మాలను ఎప్పటికీ మర్చిపోకుండా, హరిదేవుని మహిమను వినడం, కీర్తించడం వలన మాత్రమే.

(మిశ్ర-౧౧,౧౨) అవిస్మృతిః కృష్ణపదారవిన్దయోః క్షిణోత్యభద్రాణి చ శం తనోతి చ । సత్త్వస్య శుద్ధిం పరమాత్మభక్తిం జ్ఞానం చ విజ్ఞానవిరాగయుక్తమ్

కృష్ణుని పాదారవిందాలను స్మరించడం వల్ల అన్ని అశుభాలు తొలగిపోతాయి, శుభం కలుగుతుంది. మనస్సు శుద్ధి, పరమాత్మభక్తి, జ్ఞానం, అనుభూతితో కూడిన వైరాగ్యం లభిస్తాయి.

(ఇంద్రవజ్రా) యూయం ద్విజాగ్ర్యా బత భూరిభాగా యచ్ఛశ్వదాత్మన్యఖిలాత్మభూతమ్ । నారాయణం దేవమదేవమీశం అజస్రభావా భజతావివేశ్య

మీరు ద్విజశ్రేష్ఠులు నిజంగా మహాభాగ్యవంతులు. ఎందుకంటే మీరు ఎప్పుడూ నారాయణుని, దేవతల దేవుడైన పరమేశ్వరుని, సమస్త జీవులకు ఆత్మగా ఉన్నవాడిని, మీ హృదయంలో స్థిరంగా నిలిపి, భక్తితో సేవిస్తున్నారు.

(మిశ్ర-౧౧,౧౨) అహం చ సంస్మారిత ఆత్మతత్త్వం శ్రుతం పురా మే పరమర్షివక్త్రాత్ । ప్రాయోపవేశే నృపతేః పరీక్షితః సదస్యృషీణాం మహతాం చ శ్రృణ్వతామ్

నాకు కూడా ఆత్మతత్త్వం గుర్తుకు వచ్చింది. అది నేను పూర్వం పరమర్షి వాక్కుల ద్వారా విన్నాను. రాజా పరీక్షితుడు ఉపవాస దీక్షలో ఉన్నప్పుడు, మహర్షులు, ఋషులు సమక్షంలో విన్నాను.

(అనుష్టుప్) ఏతద్వః కథితం విప్రాః కథనీయోరుకర్మణః । మాహాత్మ్యం వాసుదేవస్య సర్వాశుభవినాశనమ్

ఓ బ్రాహ్మణులారా! నేను మీకు వాసుదేవుని మహిమను, ఆయన గొప్ప కార్యాలను వివరంగా చెప్పాను. ఇవి అన్ని దురదృష్టాలను తొలగిస్తాయి.

య ఏతత్శ్రావయేన్నిత్యం యామక్షణమనన్యధీః । శ్రద్ధావాన్ యోఽనుశ్రృణుయాత్ పునాత్యాత్మానమేవ సః

ఎవరైనా ఈ కథను ప్రతి రోజు, కొంతసేపైనా, ఏకాగ్రతతో, భక్తితో చదివినా, శ్రద్ధగా వినినా, వారు తాము పవిత్రులవుతారు.

ద్వాదశ్యామేకాదశ్యాం వా శ్రృణ్వన్నాయుష్యవాన్ భవేత్ । పఠత్యనశ్నన్ ప్రయతః తతో భవత్యపాతకీ

ఈ కథను ద్వాదశి లేదా ఏకాదశి రోజున వినితే దీర్ఘాయువు లభిస్తుంది. ఉపవాసంతో, శుద్ధచిత్తంతో చదివితే, పాపాలు తొలగిపోతాయి.

పుష్కరే మథురాయాం చ ద్వారవత్యాం యతాత్మవాన్ । ఉపోష్య సంహితామేతాం పఠిత్వా ముచ్యతే భయాత్

పుష్కరంలో, మథురలో, ద్వారకలో ఉపవాసం చేసి, ఈ సంగ్రహాన్ని పఠించినవాడు, ఆత్మ నియంత్రణతో ఉండి భయాన్ని దాటి విముక్తి పొందుతాడు.

దేవతా మునయః సిద్ధాః పితరో మనవో నృపాః । యచ్ఛన్తి కామాన్ గృణతః శ్రృణ్వతో యస్య కీర్తనాత్

యావనికల మహిమలను పాడి, వినేవారికి దేవతలు, ఋషులు, సిద్ధులు, పితృదేవతలు, మనువులు, రాజులు — వీరు కోరిన కోరికలను అనుగ్రహిస్తారు.

ఋచో యజూంషి సామాని ద్విజోఽధీత్యానువిన్దతే । మధుకుల్యా ఘృతకుల్యాః పయఃకుల్యాశ్చ తత్ఫలమ్

ఋగ్వేదం, యజుర్వేదం, సామవేదం నేర్చుకున్న ద్విజుడు తేనె, నెయ్యి, పాల ప్రవాహాల ఫలితాన్ని పొందుతాడు.

పురాణసంహితాం ఏతాం అధీత్య ప్రయతో ద్విజః । ప్రోక్తం భగవతా యత్తు తత్పదం పరమం వ్రజేత్

ఈ పురాణ సంగ్రహాన్ని శ్రద్ధతో అభ్యసించిన ద్విజుడు, భగవంతుడు వివరించిన పరమ పదాన్ని చేరుతాడు.

విప్రోఽధీత్యాప్నుయాత్ ప్రజ్ఞాం రాజన్యోదధిమేఖలామ్ । వైశ్యో నిధిపతిత్వం చ శూద్రః శుధ్యేత పాతకాత్

వేదాలు చదివిన బ్రాహ్మణుడు జ్ఞానాన్ని పొందుతాడు; క్షత్రియుడు సముద్రాధిపత్యాన్ని పొందుతాడు; వైశ్యుడు ధనాధిపతిగా మారతాడు; శూద్రుడు పాపాలనుండి శుద్ధి పొందుతాడు.

(unknown) కలిమలసంహతికాలనోఽఖిలేశో హరిరితరత్ర న గీయతే హ్యభీక్ష్ణమ్ । ఇహ తు పునర్భగవానశేషమూర్తిః పరిపఠితోఽనుపదం కథాప్రసఙ్‌గైః

ఇతరత్ర చోట్ల కలియుగ మలినాన్ని తొలగించే హరి స్మరణ నిరంతరం జరగదు. కానీ ఇక్కడ భగవంతుని విశ్వమూర్తి రూపం ప్రతి పదాన్ని కథల మధ్యలో పూర్తిగా పఠించబడుతుంది.

(పుష్పితాగ్రా) తమహమజమనన్తమాత్మతత్త్వం జగదుదయస్థితిసంయమాత్మశక్తిమ్ । ద్యుపతిభిరజశక్రశఙ్‌కరాద్యైః దురవసితస్తవమచ్యుతం నతోఽస్మి

సృష్టి, స్థితి, లయానికి కారణమైన, స్వయంగా జననరహితుడు, అనంతుడు, ఆత్మతత్త్వమైన, దేవేంద్రుడు, బ్రహ్మ, శివుడు వంటి దేవతలకు కూడా సులభంగా గ్రహించలేని నీ మహిమను వందనం చేస్తున్నాను, అచ్యుతా!

ఉపచితనవశక్తిభిః స్వ ఆత్మని ఉపరచితస్థిరజఙ్‌గమాలయాయ । భగవత ఉపలబ్ధిమాత్రధామ్నే సురఋషభాయ నమః సనాతనాయ

తనలోనే స్థిరచర జగత్తును తన శక్తితో సృష్టించిన, దివ్యులు మాత్రమే తెలుసుకోగల పరమధాముడైన, దేవతల్లో శ్రేష్ఠుడైన శాశ్వతునికి నమస్కారం.

(మాలినీ) స్వసుఖనిభృతచేతాస్తద్వ్యుదస్తాన్యభావోఽపి అజితరుచిరలీలాకృష్టసారస్తదీయమ్ । వ్యతనుత కృపయా యః తత్త్వదీపం పురాణం తమఖిలవృజినఘ్నం వ్యాససూనుం నతోఽస్మి

స్వానందంలో లీనమై, ఇతర భావనలు తొలగిపోయినా, అజితుని మధుర లీలలకు ఆకర్షితుడై, దయతో సత్యదీపమైన పురాణాన్ని వెలిగించిన, పాపాలను నశింపజేసే వ్యాసుని కుమారుడికి నమస్కారం.

సూత ఉవాచ । విదురస్తీర్థయాత్రాయాం మైత్రేయాదాత్మనో గతిమ్ । జ్ఞాత్వాగాt హాస్తినపురం తయావాప్తవివిత్సితః

సూతుడు చెప్పాడు: తీర్థయాత్రలో మైత్రేయుని దగ్గర ఆత్మగతిని తెలుసుకున్న విదురుడు, తన జ్ఞాన కోరిక తీరిన తరువాత హస్తినాపురానికి తిరిగి వచ్చాడు.

యావతః కృతవాన్ ప్రశ్నాన్ క్షత్తా కౌషారవాగ్రతః । జాతైకభక్తిః గోవిన్దే తేభ్యశ్చోపరరామ హ

విదురుడు కౌషారవుని సమక్షంలో ఎన్నో ప్రశ్నలు అడుగుతూ, గోవిందునిపై ఏకైక భక్తిని పొందాడు. ఆ తరువాత ఆ ప్రశ్నలను నిలిపివేశాడు.

తం బన్ధుమాగతం దృష్ట్వా ధర్మపుత్రః సహానుజః । ధృతరాష్ట్రో యుయుత్సుశ్చ సూతః శారద్వతః పృథా

బంధువైన విదురుడు వచ్చినట్లు చూసి, ధర్మపుత్రుడు తన సహోదరులతో పాటు, ధృతరాష్ట్రుడు, యుయుత్సు, సూతుడు, కృపాచార్యుడు, పృథా — వీరందరూ

గాన్ధారీ ద్రౌపదీ బ్రహ్మన్ సుభద్రా చోత్తరా కృపీ । అన్యాశ్చ జామయః పాణ్డోః జ్ఞాతయః ససుతాః స్త్రియః

గాంధారి, ద్రౌపది, బ్రాహ్మణా! సుభద్రా, ఉత్తర, కృపీ, పాండువారి ఇతర భార్యలు, వారి కుమారులు, ఇతర స్త్రీ బంధువులు — వీరందరూ

ప్రత్యుజ్జగ్ముః ప్రహర్షేణ ప్రాణం తన్వ ఇవాగతమ్ । అభిసఙ్‌గమ్య విధివత్ పరిష్వఙ్‌గాభివాదనైః

ప్రాణం తిరిగి వచ్చినట్లుగా ఆనందంతో లేచి, విధిగా సమీపించి, ఆలింగనం చేసి, అభివాదంతో స్వాగతించారు.

ముముచుః ప్రేమబాష్పౌఘం విరహౌత్కణ్ఠ్య కాతరాః । రాజా తమర్హయాం చక్రే కృతాసన పరిగ్రహమ్

విరహంతో కలిగిన ఉత్కంఠ వల్ల ప్రేమతో కన్నీరు కార్చారు. రాజు అతనికి ఆసనం సమర్పించి, గౌరవంగా ఆహ్వానించాడు.

తం భుక్తవన్తం విశ్రాన్తం ఆసీనం సుఖమాసనే । ప్రశ్రయావనతో రాజా ప్రాహ తేషాం చ శ్రృణ్వతామ్

ఆయన భోజనం చేసి, విశ్రాంతి తీసుకుని, సుఖంగా కూర్చున్న తర్వాత, రాజు వినయంతో తలవంచి, అందరూ వినేటట్లు మాట్లాడాడు.

యుధిష్ఠిర ఉవాచ । అపి స్మరథ నో యుష్మత్ పక్షచ్ఛాయాసమేధితాన్ । విపద్‍గణాద్ విషాగ్న్యాదేః మోచితా యత్సమాతృకాః

యుధిష్ఠిరుడు అన్నాడు: మేము మీ ఆశ్రయంతో పెరిగినవారమని, విషం, అగ్ని వంటి అనేక అపాయాలనుండి తల్లితో కలిసి మీరు రక్షించినదాన్ని గుర్తు చేసుకుంటున్నారా?