స్మృతా త్వయాపి చాత్రైవ ముక్తిరాయాతి యాతి చ । పుత్రీకృత్య త్వయేమౌ చ పార్శ్వే స్వస్యైవ రక్షితౌ
నీకు గుర్తొచ్చినప్పుడు విముక్తి ఇక్కడికి వస్తుంది, పోతుంది కూడా. నీవు ఈ ఇద్దరిని నీ కుమారులుగా చేసుకుని, నీ దగ్గరే రక్షిస్తూ ఉన్నావు.
ఉపేక్షాతః కలౌ మన్దౌ వృద్ధౌ జాతౌ సుతౌ తవ । తథాపి చిన్తాం ముఞ్చ త్వం ఉపాయం చిన్తయామ్యహమ్
నీవు పట్టించుకోకపోవడం వల్ల, కలియుగంలో నీ ఇద్దరు కుమారులు బలహీనంగా, వృద్ధులుగా మారిపోయారు. అయినా, నీవు చింతించవద్దు—నేను దానికి మార్గం ఆలోచిస్తాను.
కలినా సదృశః కోఽపి యుగో నాస్తి వరాననే । తస్మిన్ త్వాం స్థాపయిష్యామి గేహే గేహే జనే జనే
ఓ సుందరివి, కలియుగానికి సమానం ఇంకొక యుగం లేదు. ఆ యుగంలో, నేను నిన్ను ప్రతి ఇంట్లో, ప్రతి మనిషిలో స్థాపిస్తాను.
అన్యధర్మాన్ తిరస్కృత్య పురస్కృత్య మహోత్సవాన్ । తదా నాహం హరేర్దాసో లోకే త్వాం న ప్రవర్తయే
ఇతర ధర్మాలను పక్కనబెట్టి, పెద్ద ఉత్సవాలకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చినప్పుడు, అప్పుడు నేను హరిని సేవించను, లోకంలో నిన్ను ప్రబోధించను కూడా.
త్వద్ అన్వితాశ్చ యే జీవా భవిష్యన్తి కలౌ ఇహ । పాపినోఽపి గమిష్యన్తి నిర్భయం కృష్ణమన్దిరమ్
ఈ కలియుగంలో నీవు తోడుగా ఉన్న ప్రాణులు—even పాపులు అయినా—భయపడకుండా కృష్ణుని ఆలయానికి చేరుకుంటారు.
యేషాం చిత్తే వసేద్భక్తిః సర్వదా ప్రేమరూపిణీ । నతే పశ్యన్తి కీనాశం స్వప్నేఽప్యమలమూర్తయః
ఎవరికి హృదయంలో ఎప్పుడూ ప్రేమతో కూడిన భక్తి ఉంటుందో, వారిని అపవిత్రమైనవారు కలలో కూడా హాని చేయలేరు.
న ప్రేతో న పిశాచో వా రాక్షసో వాసురోఽపి వా । భక్తియుక్తమనస్కానాం స్పర్శనే న ప్రభుర్భవేత్
భక్తితో నిండిన మనసున్నవారిని, భూతాలు, పిశాచాలు, రాక్షసులు, అసురులు—ఎవరూ, తాకినా కూడా, ఏమీ చేయలేరు.
న తపోభిర్న వేదైశ్చ న జ్ఞానేనాపి కర్మణా । హరిర్హి సాధ్యతే భక్త్యా ప్రమాణం తత్ర గోపికాః
తపస్సుతో, వేదాలతో, జ్ఞానంతో, కర్మతో హరిని పొందడం సాధ్యం కాదు—భక్తితో మాత్రమే సాధ్యం. దీనికి గోపికలు సాక్ష్యం.
నృణాం జన్మసహస్రేణ భక్తౌ ప్రీతిర్హి జాయతే । కలౌ భక్తిః కలౌ భక్తిః భక్త్యా కృష్ణః పురః స్థితః
మనుషులెవరైనా వేల జన్మల తర్వాత భక్తిపై ప్రేమ కలుగుతుంది. కలియుగంలో భక్తి, భక్తి—భక్తితో కృష్ణుడు ఎదుట నిలుస్తాడు.
భక్తిద్రోఅకరా యే చ తే సీదన్తి జగత్త్రయే । దుర్వాసా దుఃఖమాపన్నః పురా భక్తవినిన్దకః
భక్తికి వ్యతిరేకంగా ఉన్నవారు మూడు లోకాలలో నశిస్తారు. ఒకసారి దుర్వాసుడు భక్తిని అవమానించి బాధను అనుభవించాడు.
అలం వ్రతైః అలం తీర్థైః అలం యోగైరలం మఖైః । అలం జ్ఞానకథాలాపైః భక్తిరేకైవ ముక్తిదా
వ్రతాలు చాలును, తీర్థయాత్రలు చాలును, యోగాలు చాలును, యజ్ఞాలు చాలును, జ్ఞాన చర్చలు చాలును—భక్తి ఒక్కటే విముక్తిని ఇస్తుంది.
సూత ఉవాచ - ఇతి నారదనిర్ణీతం స్వమాయాత్మ్యం నిశమ్య సా । సర్వాఙ్గపుష్టిసంయుక్తా నారదం వాక్యమవ్రవీత్
సూతుడు చెప్పాడు: నారదుడు తన స్వరూపాన్ని వివరించిన మాటలు విని, ఆమె సంపూర్ణ మంగళంతో నారదునితో ఇలా చెప్పింది.
భక్తిరువాచ - అహో నారద ధన్యోఽసి ప్రీతిస్తే మయి నిశ్చలా । న కదాచిద్ విముఞ్చామి చిత్తే స్థాస్యామి సర్వదా
భక్తి ఇలా చెప్పింది: ఓ నారదా, నీవు ఎంత ధన్యుడివో! నీకు నాపై ప్రేమ ఎప్పుడూ అచంచలంగా ఉంది. నేను నిన్ను ఎప్పుడూ వదలనూ, నీ హృదయంలో ఎప్పుడూ ఉంటాను.
కృపాలునా త్వయా సాధో మద్బాధా ధ్వంసితా క్షణాత్ । పుత్రయోశ్చేతనా నాస్తి తతో బోధయ బోధయ
ఓ దయామయుడా, నీ వల్ల నా బాధ క్షణంలో పోయింది. నా ఇద్దరు కుమారులకు చైతన్యం లేదు—కాబట్టి వారిని మేల్కొలుపు, మేల్కొలుపు.
సూత ఉవాచ - తస్యా వచః సమాకర్ణ్య కారుణ్యం నారదో గతః । తయోర్బోధనమారేభే కరాగ్రేణ విమర్దయన్
సూతుడు చెప్పాడు: ఆమె మాటలు విని, నారదుడు కరుణతో నిండిపోయి, తన వేళ్లతో వారిని మెల్లగా మర్దిస్తూ మేల్కొలిపేందుకు ప్రయత్నించాడు.
ముఖం సంయోజ్య కర్ణాన్తే శబ్దముచ్చైః సముచ్చరన్ । జ్ఞాన ప్రబుధ్యతాం శీఘ్రం రే వైరాగ్య ప్రబుధ్యతామ్
తన నోటిని వారి చెవుల దగ్గర పెట్టి, పెద్దగా ఇలా పిలిచాడు: 'ఓ జ్ఞానా, త్వరగా మేలుకో! ఓ వైరాగ్యా, మేలుకో!'
వేదవేదాన్తఘోషైశ్చ గీతాపాఠైర్ముహుర్ముహుః । బోధ్యమానౌ తదా తేన కథంచిత్ చోత్థితౌ బలాత్
వేదాలు, వేదాంతాలు, గీతా పఠనాలు పునఃపునః చదువుతూ వారిని మేల్కొలిపేందుకు ప్రయత్నించాడు. కష్టపడి, వారు ఎట్టకేలకు లేచారు.
నేత్రైః అనవలోకన్తౌ జృమ్భన్తౌ సాలసావుభౌ । బకవత్పలితౌ ప్రాయః శుష్కకాష్ఠసమాఙ్గకౌ
వారు కన్నులు తెరవలేక, జబ్బుగా జబ్బుగా ఊపిరాడుతూ, బకపక్షుల్లా బలహీనంగా, శరీరం ఎండిన దారువులా వాడిపోయి ఉన్నారు.
క్షుత్క్షామౌ తౌ నిరీక్ష్యైవ పునః స్వాపపరాయణౌ । ఋషిశ్చిన్తాపరో జాతః కిం విధేయం మయేతి చ
ఆ ఇద్దరూ ఆకలితో బలహీనమై, మళ్లీ నిద్రలో మునిగిపోయిన వారిని చూసి, ఆ ఋషి మనసులో ఆలోచిస్తూ, 'నేను ఏమి చేయాలి?' అని తలంచాడు.
అహో నిద్రా కథం యాతి వృద్ధత్వం చ మహత్తరమ్ । చిన్తయన్ ఇతి గోవిన్దం స్మారయామాస భార్గవ
'హాయ్, నిద్ర ఎలా వస్తుంది? ఈ వృద్ధాప్యం ఎలా వస్తుంది?' అని ఆలోచిస్తూ, భార్గవుడు గోవిందుని స్మరించసాగాడు.
వ్యోమవాణీ తదైవాభూత్ మా ఋషే ఖిద్యతామితి । ఉద్యమః సఫలస్తేఽయం భవిష్యతి న సంశయః
అప్పుడే ఆకాశవాణి స్పష్టంగా వినిపించింది: 'ఋషీ, నీకు మనస్తాపం అవసరం లేదు. నీవు చేసిన ప్రయత్నం ఫలిస్తుంది, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.'
ఏతదర్థం తు సత్కర్మ సురర్షే త్వం సమాచర । తత్తే కర్మాభిధాస్యన్తి సాధవః సాధుభూషణాః
ఈ కారణంగానే, దేవతలకు మిత్రుడవైన ఋషీ, నీవు మంచి పనులు చేయాలి. నీ ఆ కార్యాన్ని సద్గుణాలతో అలంకరించిన సద్జనులు ప్రశంసిస్తారు.
సత్కర్మణి కృతే తస్మిన్ సనిద్రా వృద్ధతానయోః । గమిష్యతి క్షణాద్భక్తిః సర్వతః ప్రసరిష్యతి
ఆ సత్కార్యం జరిగితే, ఆ ఇద్దరిలో నిద్ర, వృద్ధాప్యం వెంటనే పోతాయి. భక్తి అన్ని వైపులా వ్యాపిస్తుంది.
ఇత్యాకాశవచః స్పష్టం తత్సర్వైరపి విశ్రుతమ్ । నారదో విస్మయం లేభే నేదం జ్ఞాతమితి బ్రువన్
అలా ఆకాశవాణి అందరికీ స్పష్టంగా వినిపించింది. నారదుడు ఆశ్చర్యపడి, 'ఇది నాకు తెలియదు' అని అన్నాడు.
నారద ఉవాచ - అనయాఽఽకాశవాణ్యాపి గోప్యత్వేన నిరూపితమ్ । కిం వా తత్సాధనం కార్యం యేన కార్యం భవేత్ తయోః
నారదుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఈ ఆకాశవాణి ద్వారా కూడా విషయం గోప్యంగా ఉంచబడింది. వారి కోరిక నెరవేర్చేందుకు ఏది సాధనం? ఏ పని చేయాలి?'
క్వ భవిష్యన్తి సన్తస్తే కథం దాస్యన్తి సాధనమ్ । మయాత్ర కిం ప్రకర్తవ్యం యదుక్తం వ్యోమభాషయా
'ఆ సద్జనులు ఎక్కడ ఉంటారు? వారు ఆ సాధనాన్ని ఎలా ఇస్తారు? ఆకాశవాణిలో చెప్పినట్టు నేను ఇక్కడ ఏమి చేయాలి?'
సూత ఉవాచ - తత్ర ద్వౌ అపి సంస్థాప్య నిర్గతో నారదో మునిః । తీర్థం తీర్థం వినిష్క్రమ్య పృచ్ఛన్ మార్గే మునీశ్వరాన్
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు: 'ఆ ఇద్దరిని అక్కడే ఉంచి, నారదుడు ముని అక్కడి నుండి బయలుదేరి, తీర్థం తీర్థం తిరుగుతూ మార్గంలో మునిశ్రేష్ఠులను అడిగాడు.'
వృత్తాన్తః శ్రూయతే సర్వైః కించిత్ నిశ్చిత్య నోచ్యతే । అసాధ్యం కేచన ప్రోచుః దుర్జ్ఞేయమితి చాపరే । మూకీభూతాస్తథాన్యే తు కియన్తస్తు పలాయితాః
అందరూ ఆ విషయం విన్నారు కానీ, ఆలోచించిన తర్వాత ఎవ్వరూ ఏమీ చెప్పలేదు. కొందరు 'ఇది సాధ్యం కాదు' అన్నారు, మరికొందరు 'ఇది గ్రహించడానికి కష్టం' అన్నారు. ఇంకొందరు మౌనంగా ఉండిపోయారు, కొంతమంది అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయారు.
హాహాకారో మహానాసీత్ త్రైలోక్యే విస్మయావహః । వేదవేదాన్తఘోషైశ్చ గీతాపాఠైర్విబోధితమ్
మూడు లోకాలలో గొప్ప కలకలం ఏర్పడింది, అందరికీ ఆశ్చర్యం కలిగింది. వేదాలు, వేదాంతాలు, గీతా పఠనాలతో ఆలోచనలకు ఊపొచ్చింది.
భక్తిజ్ఞానవిరాగాణాం నోదతిష్ఠత్ త్రికం యదా ఉపాయో నాపరోఽస్తీతి కర్ణే కర్ణేఽజపఞ్జనాః
భక్తి, జ్ఞానం, వైరాగ్యం ఈ మూడు కలగకపోయినప్పుడు, 'ఇంకా వేరే మార్గం లేదు' అని జనాలు ఒకరికి ఒకరు చెవిలో చెవి చెప్పుకున్నారు.