శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

ఏవం విహారైః కౌమారైః కౌమారం జహతుర్వ్రజే । నిలాయనైః సేతుబన్ధైః మర్కటోత్ప్లవనాదిభిః

ఇలా, చిన్నతనపు ఆటలతో—దాగుడుమూతలు, చెరువుల కట్టలు, కోతుల్లా ఎగరడం వంటి క్రీడలతో—వ్రజలో బాల్యం గడిపారు.

శౌనక ఉవాచ । అశ్వత్థామ్నోపసృష్టేన బ్రహ్మశీర్ష్ణోరుతేజసా । ఉత్తరాయా హతో గర్భ ఈశేనాజీవితః పునః

శౌనకుడు ఇలా అడిగాడు: అశ్వత్థాముడు సంధించిన బ్రహ్మాస్త్ర ప్రభావంతో ఉత్తరమ్మ గర్భంలోని శిశువు హతమయ్యాడు. కానీ భగవంతుని కృపతో మళ్లీ ప్రాణం పొందాడు.

తస్య జన్మ మహాబుద్ధేః కర్మాణి చ మహాత్మనః । నిధనం చ యథైవాసీత్ స ప్రేత్య గతవాన్ యథా

ఆ మహాబుద్ధి, మహాత్ముడైన వాడి జననం, చేసిన కార్యాలు, మరణం ఎలా జరిగింది, మరణానంతరం ఎక్కడికి వెళ్లాడో వినాలని మనం కోరుతున్నాము.

తదిదం శ్రోతుమిచ్ఛామో గదితుం యది మన్యసే । బ్రూహి నః శ్రద్దధానానాం యస్య జ్ఞానమదాచ్ఛుకః

మీరు అనుకూలంగా భావిస్తే, దయచేసి మాకు ఈ కథను చెప్పండి. మేము శ్రద్ధగా వినదలచినవారు. ఈ జ్ఞానం శుకమహర్షి చెప్పినదే.

సూత ఉవాచ । అపీపలద్ధర్మరాజః పితృవద్ రఞ్జయన్ ప్రజాః । నిఃస్పృహః సర్వకామేభ్యః కృష్ణపాదానుసేవయా

సూతుడు ఇలా చెప్పాడు: ధర్మరాజు యుదిష్ఠిరుడు తన ప్రజలను తండ్రిలా సంరక్షిస్తూ, కృష్ణుని పాదసేవ వల్ల అన్ని కోరికలకు విరక్తుడై ఆనందాన్ని కలిగించాడు.

సమ్పదః క్రతవో లోకా మహిషీ భ్రాతరో మహీ । జమ్బూద్వీపాధిపత్యం చ యశశ్చ త్రిదివం గతమ్

అతనికి సంపద, యజ్ఞాలు, రాజ్యాలు, భార్యలు, అన్నదమ్ములు, జంబూద్వీప పాలన, పరలోకాన్ని తాకిన కీర్తి అన్నీ లభించాయి.

కిం తే కామాః సురస్పార్హా ముకున్దమనసో ద్విజాః । అధిజహ్రుర్ముదం రాజ్ఞః క్షుధితస్య యథేతరే

ద్విజులారా, ఎవరి మనసు ముకుందుని మీద నిలిచిందో, ఆవిధంగా ఉన్నవారికి దేవతలకూ ఆశించదగ్గ కోరికలు కూడా ఏమి ఉపయోగం? ఆకలితో ఉన్న రాజుకు ఇతర విషయాలు ఆనందాన్ని ఇచ్చినట్లే, అవి కూడా అంతే ఆనందాన్ని ఇచ్చాయి.

మాతుర్గర్భగతో వీరః స తదా భృగునన్దన । దదర్శ పురుషం కఞ్చిద్ దహ్యమానోఽస్త్రతేజసా

భృగునందనా, ఆ వీరుడు తన తల్లిపేగులో ఉన్నప్పుడే, ఆయుధశక్తి వల్ల కాలుతున్నప్పుడు, ఒక మహాపురుషుడిని చూశాడు.

అఙ్‌గుష్ఠమాత్రమమలం స్ఫురత్ పురట మౌలినమ్ । అపీవ్యదర్శనం శ్యామం తడిద్ వాససమచ్యుతమ్

ఆయన చూపిన రూపం అంగుళంత పరిమాణంలో, నిర్మలంగా మెరిసిపోతూ, బంగారు కిరీటం ధరించి, నీలవర్ణంతో, పసుపు వస్త్రాలు ధరించి, చూడటానికి అద్భుతంగా, ఎప్పటికీ అపరాజితుడిగా కనిపించాడు.

శ్రీమద్ దీర్ఘచతుర్బాహుం తప్తకాఞ్చన కుణ్డలమ్ । క్షతజాక్షం గదాపాణిం ఆత్మనః సర్వతో దిశమ్ । పరిభ్రమన్తం ఉల్కాభాం భ్రామయన్తం గదాం ముహుః

ఆయన దీప్తిమంతుడిగా, నాలుగు పొడవైన చేతులతో, మెరిసే బంగారు కుండలాలు ధరించి, రక్తవర్ణ కళ్లతో, గదను చేతిలో పట్టుకుని, ఆ శిశువును అన్ని దిశలలో చుట్టుముట్టి, మళ్ళీ మళ్ళీ ఆ గదను అగ్నిపింజల్లా తిప్పుతూ కనిపించాడు.

అస్త్రతేజః స్వగదయా నీహారమివ గోపతిః । విధమన్తం సన్నికర్షే పర్యైక్షత క ఇత్యసౌ

ఆయన తన గదతో ఆ ఆయుధశక్తిని మబ్బును పోగొట్టే గోపాలుడిలా తొలగించాడు. ఆ శిశువు 'ఇతడు ఎవరు?' అని ఆశ్చర్యంగా చూస్తూ ఉన్నాడు.

విధూయ తదమేయాత్మా భగవాన్ ధర్మగుబ్ విభుః । మిషతో దశమాసస్య తత్రైవాన్తర్దధే హరిః

ఆ ప్రమాదాన్ని తొలగించిన అనంతరం, అప్రమేయాత్ముడైన భగవంతుడు, ధర్మరక్షకుడు, విభువుగా ఉన్న హరి, పది నెలలు పూర్తయ్యే సమయానికి ఆ శిశువు కళ్లముందే అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు.

తతః సర్వగుణోదర్కే సానుకూల గ్రహోదయే । జజ్ఞే వంశధరః పాణ్డోః భూయః పాణ్డురివౌజసా

అంతటితో, అన్ని శుభగుణాలు ఉద్భవించి, గ్రహాలు అనుకూలంగా ఉన్న సమయంలో, పాండవ వంశాన్ని కొనసాగించేవాడు, పాండువుకు సమానమైన బలంతో, మళ్లీ జన్మించాడు.

తస్య ప్రీతమనా రాజా విప్రైర్ధౌమ్య కృపాదిభిః । జాతకం కారయామాస వాచయిత్వా చ మఙ్‌గలమ్

రాజు హర్షంతో, ధౌమ్యుడు, కృపాచార్యుడు మొదలైన బ్రాహ్మణులతో శిశువు జాతకాన్ని చెప్పించించి, మంగళకార్యక్రమాలను నిర్వహించాడు.

హిరణ్యం గాం మహీం గ్రామాన్ హస్త్యశ్వాన్ నృపతిర్వరాన్ । ప్రాదాత్స్వన్నం చ విప్రేభ్యః ప్రజాతీర్థే స తీర్థవిత్

పవిత్రతను తెలిసిన రాజు, జన్మస్థలంలో బ్రాహ్మణులకు బంగారం, ఆవులు, భూమి, గ్రామాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు, ఉత్తమమైన భోజనం అన్నీ దానం చేశాడు.

తమూచుర్బ్రాహ్మణాస్తుష్టా రాజానం ప్రశ్రయాన్వితమ్ । ఏష హ్యస్మిన్ ప్రజాతన్తౌ పురూణాం పౌరవర్షభ

ఆ బ్రాహ్మణులు సంతృప్తితో, వినయంగా ఉన్న రాజును ఉద్దేశించి ఇలా అన్నారు: 'పురువంశంలో నువ్వు ప్రధానుడవు. ఈ వంశంలో ఇతడే ముఖ్యుడు.'

దైవేనాప్రతిఘాతేన శుక్లే సంస్థాముపేయుషి । రాతో వోఽనుగ్రహార్థాయ విష్ణునా ప్రభవిష్ణునా

'దైవశక్తికి ఎవ్వరూ అడ్డుకట్ట వేయలేరు. శ్వేతకేశుడు పరమపదానికి చేరుకున్నప్పుడు, మీకు అనుగ్రహంగా, పరమేశ్వరుడైన విష్ణువు ఇతడిని పంపాడు.'

తస్మాన్నామ్నా విష్ణురాత ఇతి లోకే బృహచ్ఛ్రవాః । భవిష్యతి న సన్దేహో మహాభాగవతో మహాన్

'అందువల్ల ఇతడు లోకంలో విష్ణురాతుడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందతాడు. అతడు మహాభక్తుడు, మహాత్ముడు అనే విషయంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.'

యుధిష్ఠిర ఉవాచ । అప్యేష వంశ్యాన్ రాజర్షీన్ పుణ్యశ్లోకాన్ మహాత్మనః । అనువర్తితా స్విద్యశసా సాధువాదేన సత్తమాః

యుధిష్ఠిరుడు అడిగాడు: 'ఈ బిడ్డ మన వంశంలోని రాజర్షులు, పుణ్యశ్లోకులు, మహాత్ములు నడిచిన సద్గతిని అనుసరిస్తాడా? మంచి పేరు, మంచి మాటలు పొందుతాడా?'

బ్రాహ్మణా ఊచుః । పార్థ ప్రజావితా సాక్షాత్ ఇక్ష్వాకురివ మానవః । బ్రహ్మణ్యః సత్యసన్ధశ్చ రామో దాశరథిర్యథా

బ్రాహ్మణులు చెప్పారు: 'పృథా కుమారుడా, ఇతడు ప్రజలను నిజమైన రీతిలో పరిరక్షిస్తాడు. మానవుల్లో ఇక్ష్వాకువులా, బ్రాహ్మణ భక్తుడిగా, సత్యవంతుడిగా, దశరథుని కుమారుడు రాముడిలా ఉంటాడు.'

ఏష దాతా శరణ్యశ్చ యథా హ్యౌశీనరః శిబిః । యశో వితనితా స్వానాం దౌష్యన్తిరివ యజ్వనామ్

'ఇతడు శిబిలా దాతగా, శరణ్యుడిగా ఉంటాడు. తన వంశానికి మంచి పేరు తెచ్చే వాడవుతాడు. యజ్ఞకర్తల్లో దుశ్యంతుని కుమారుడిలా ప్రసిద్ధి చెందతాడు.'

ధన్వినామగ్రణీరేష తుల్యశ్చార్జునయోర్ద్వయోః । హుతాశ ఇవ దుర్ధర్షః సముద్ర ఇవ దుస్తరః

'ఇతడు విలువిద్యలో అగ్రగణ్యుడు, ఇద్దరు అర్జునులకు సమానుడు. అగ్నిలా ఎదుర్కోలేని వాడు, సముద్రంలా దాటి పోవడం కష్టమైనవాడు.'

మృగేన్ద్ర ఇవ విక్రాన్తో నిషేవ్యో హిమవానివ । తితిక్షుర్వసుధేవాసౌ సహిష్ణుః పితరావివ

'మృగాల్లో సింహంలా పరాక్రమవంతుడు, హిమవంతుడిలా నిలకడగా ఉంటాడు. భూమిలా సహనంతో, తల్లిదండ్రుల్లా ఓర్పుతో ఉంటాడు.'

పితామహసమః సామ్యే ప్రసాదే గిరిశోపమః । ఆశ్రయః సర్వభూతానాం యథా దేవో రమాశ్రయః

'తన తాతవలె సమతా గుణంలో సమానుడు, శివునిలా కరుణతో ఉంటాడు. సర్వజీవులకు ఆశ్రయంగా, లక్ష్మీదేవికి ఆశ్రయమైన భగవంతుడిలా ఉంటాడు.'

సర్వసద్‍గుణమాహాత్మ్యే ఏష కృష్ణమనువ్రతః । రన్తిదేవ ఇవోదారో యయాతిరివ ధార్మికః

ఈయన శ్రీకృష్ణుని పట్ల అపారమైన భక్తితో, అన్ని మంచి లక్షణాలు, గొప్పతనం కలవాడు. రంతిదేవుడిలా ఉదారుడు, యయాతిలా ధార్మికుడు.

ధృత్యా బలిసమః కృష్ణే ప్రహ్రాద ఇవ సద్‍గ్రహః । ఆహర్తైషోఽశ్వమేధానాం వృద్ధానాం పర్యుపాసకః

ధైర్యంలో బలిచక్రవర్తిలా, శ్రీకృష్ణుని పట్ల భక్తిలో ప్రహ్లాదుడిలా ఉండి, అశ్వమేధ యాగాలు చేయడమే కాక, వృద్ధులను సేవించేవాడు.

రాజర్షీణాం జనయితా శాస్తా చోత్పథగామినామ్ । నిగ్రహీతా కలేరేష భువో ధర్మస్య కారణాత్

ఈయన రాజర్షులకు జనకుడు, దారి తప్పినవారికి శిక్షాపరుడు. భూమిపై ధర్మాన్ని కాపాడేందుకు కలియుగాన్ని నియంత్రించేవాడు.

తక్షకాదాత్మనో మృత్యుం ద్విజపుత్రోపసర్జితాత్ । ప్రపత్స్యత ఉపశ్రుత్య ముక్తసఙ్‌గః పదం హరేః

ఋషిపుత్రుడు పంపిన తక్షకుని చేత మరణం సంభవించబోతుందని విని, అన్ని బంధాలను వదిలిపెట్టి, హరిలో లయమవుతాడు.

జిజ్ఞాసితాత్మ యాథార్థ్యో మునేర్వ్యాససుతాదసౌ । హిత్వేదం నృప గఙ్‌గాయాం యాస్యత్యద్ధా అకుతోభయమ్

ఆత్మస్వరూపాన్ని తెలుసుకోవాలనే కోరికతో, వ్యాసుని కుమారుడైన మునివర్యుని నుంచి ఉపదేశం విని, తన శరీరాన్ని గంగానదిలో విడిచిపెట్టి, భయమేమీ లేకుండా నేరుగా పరమపదాన్ని చేరుతాడు, ఓ రాజా!