తం వత్సరూపిణం వీక్ష్య వత్సయూథగతం హరిః । దర్శయన్ బలదేవాయ శనైర్ముగ్ధ ఇవాసదత్
ఆ రాక్షసుడు దూడ రూపంలో దూడల మధ్య కలిసిపోయినట్టు చూసి, హరి మోసంగా అమాయకుడిలా నెమ్మదిగా కూర్చుని, బలరామునికి అతడిని చూపించాడు.
గృహీత్వా అపరపాదాభ్యాం సహలాఙ్గూలమచ్యుతః । భ్రామయిత్వా కపిత్థాగ్రే ప్రాహిణోద్ గతజీవితమ్ । స కపిత్థైర్మహాకాయః పాత్యమానైః పపాత హ
అచ్యుతుడు ఆ దూడను తోకతో సహా వెనుక కాళ్లతో పట్టుకుని, kapittha చెట్టు మీదకు ఊపి విసిరేశాడు. ఆ పెద్ద శరీరమున్న రాక్షసుడు, పండ్లు పడిపడిపడి, అక్కడే ప్రాణాలు విడిచాడు.
తం వీక్ష్య విస్మితా బాలాః శశంసుః సాధు సాధ్వితి । దేవాశ్చ పరిసన్తుష్టా బభూవుః పుష్పవర్షిణః
దీనిని చూసి, పిల్లలు ఆశ్చర్యంతో 'బాగుంది! బాగుంది!' అని చప్పట్లు కొట్టారు. దేవతలు సంతోషంతో పుష్పవర్షం కురిపించారు.
తౌ వత్సపాలకౌ భూత్వా సర్వలోకైకపాలకౌ । సప్రాతరాశౌ గోవత్సాన్ చారయన్తౌ విచేరతుః
అందరికీ రక్షకులైన వారు, దూడలను మేపే బాలురుగా మారి, ఉదయం తిండి తినుతూ, దూడలను మేపుతూ తిరిగారు.
స్వం స్వం వత్సకులం సర్వే పాయయిష్యన్త ఏకదా । గత్వా జలాశయాభ్యాశం పాయయిత్వా పపుర్జలమ్
ఒక రోజు, ప్రతి బాలుడు తన దూడల గుంపును నీటి దగ్గరకు తీసుకెళ్లి, వాటికి నీళ్లు తాగించి, తామూ నీళ్లు తాగారు.
తే తత్ర దదృశుర్బాలా మహాసత్త్వమవస్థితమ్ । తత్రసుర్వజ్రనిర్భిన్నం గిరేః శృఙ్గమివ చ్యుతమ్
అక్కడ పిల్లలు ఒక గొప్ప శక్తిమంతుడిని చూశారు. అతడు ఇంద్రుడు వజ్రాయుధంతో కొట్టిన పర్వతశిఖరంలా అక్కడ నిలబడి ఉన్నాడు.
స వై బకో నామ మహానసురో బకరూపధృక్ । ఆగత్య సహసా కృష్ణం తీక్ష్ణతుణ్డోఽగ్రసద్బలీ
ఆయన బకాసురుడు, బలమైన రాక్షసుడు. బకపక్షి రూపంలో అకస్మాత్తుగా వచ్చి, తన పదునైన ముక్కుతో కృష్ణుణ్ని బలవంతంగా పట్టుకున్నాడు.
కృష్ణం మహాబకగ్రస్తం దృష్ట్వా రామాదయోఽర్భకాః । బభూవురిన్ద్రియాణీవ వినా ప్రాణం విచేతసః
కృష్ణుడు ఆ బకాసురుని ముక్కులో పడిపోవడాన్ని చూసి, రాముడు మరియు ఇతర పిల్లలు ప్రాణం లేని ఇంద్రియాల్లా అయోమయంగా పోయారు.
( మిశ్ర ) తం తాలుమూలం ప్రదహన్తమగ్నివద్ గోపాలసూనుం పితరం జగద్గురోః । చచ్ఛర్ద సద్యోఽతిరుషాక్షతం బకః తుణ్డేన హన్తుం పునరభ్యపద్యత
అప్పుడు గోపాలుని కుమారుడు, జగద్గురు, అగ్నిలా బకాసురుని నోటిమూలను కాల్చాడు. బాధతో బకాసురుడు వెంటనే కృష్ణుణ్ని ఊపిరి తీసుకున్నట్టు ఊదేసి, కోపంతో మళ్లీ ముక్కుతో హత్య చేయడానికి దాడికి వచ్చాడు.
తం ఆపతన్తం స నిగృహ్య తుణ్డయోః దోర్భ్యాం బకం కంససఖం సతాం పతిః । పశ్యత్సు బాలేషు దదార లీలయా ముదావహో వీరణవద్ దివౌకసామ్
అతడు దూసుకొచ్చినప్పుడు, సత్పురుషులకు అధిపతియైన కృష్ణుడు, కంసుని మిత్రుడైన బకాసురుని రెండు చేతులతో ముక్కు పట్టుకుని, పిల్లలు చూస్తుండగానే, దేవతలలో వీరుడు చేసినట్టు సులభంగా చీల్చి, అందరికీ ఆనందాన్ని ఇచ్చాడు.
తదా బకారిం సురలోకవాసినః సమాకిరన్ నన్దనమల్లికాదిభిః । సమీడిరే చానకశఙ్ఖసంస్తవైః తద్వీక్ష్య గోపాలసుతా విసిస్మిరే
అప్పుడు దేవలోకవాసులు బకాసురుని శత్రువైన కృష్ణునిపై నందనవనపు పువ్వులు, మల్లెలు వర్షించారు. డప్పులు, శంఖాలు మోగించి, స్తోత్రాలతో స్తుతించారు. ఇది చూసి గోపాలకుమారులు ఆశ్చర్యపోయారు.
ముక్తం బకాస్యాద్ ఉపలభ్య బాలకా రామాదయః ప్రాణమివేన్ద్రియో గణః । స్థానాగతం తం పరిరభ్య నిర్వృతాః ప్రణీయ వత్సాన్ వ్రజమేత్య తజ్జగుః
బకాసురుని నోటిలోనుండి కృష్ణుడు బయటపడినప్పుడు, రాముడు మొదలైన పిల్లలు ప్రాణం తిరిగి వచ్చినట్టు ఆనందించారు. అతన్ని ఆలింగనం చేసి, దూడలను కూడగట్టి, సంతోషంగా వ్రజకు తిరిగి వెళ్లారు, ఆ సంఘటనను పాడుకుంటూ పోయారు.
( అనుష్టుప్ ) శ్రుత్వా తద్ విస్మితా గోపా గోప్యశ్చాతిప్రియాదృతాః । ప్రేత్య ఆగతమివోత్సుక్యాద్ ఐక్షన్త తృషితేక్షణాః
అది విని, గోపాళ్లు, గోపికలు ఆశ్చర్యంతో, అపారమైన ప్రేమతో, మరణం నుండి తిరిగి వచ్చినట్టు కృష్ణుణ్ని తపించిన కళ్లతో చూశారు.
అహో బతాస్య బాలస్య బహవో మృత్యవోఽభవన్ । అప్యాసీద్ విప్రియం తేషాం కృతం పూర్వం యతో భయమ్
అయ్యో! ఈ బాలుడు ఎంత ప్రమాదాలు ఎదుర్కొన్నాడు! మనకు ఏదైనా పూర్వపాపం ఉందేమో, అందుకే ఈ భయం కలిగిందేమో.
అథాపి అభిభవన్త్యేనం నైవ తే ఘోరదర్శనాః । జిఘాంసయైనమాసాద్య నశ్యన్త్యగ్నౌ పతఙ్గవత్
అయినా, ఆ భయంకరమైన ప్రాణులు అతన్ని జయించలేవు. చనిపెట్టాలని వచ్చినా, వారు అగ్నిలో పడి పోయే పురుగుల్లా నశించిపోతారు.
అహో బ్రహ్మవిదాం వాచో నాసత్యాః సన్తి కర్హిచిత్ । గర్గో యదాహ భగవాన్ అన్వభావి తథైవ తత్
బ్రహ్మజ్ఞుల మాటలు ఎప్పుడూ అబద్ధం కావు. గర్గమహర్షి చెప్పినదంతా నిజమయ్యింది.
ఇతి నన్దాదయో గోపాః కృష్ణరామకథాం ముదా । కుర్వన్తో రమమాణాశ్చ నావిన్దన్ భవవేదనామ్
ఇలా నందుడు మరియు ఇతర గోపాళ్లు, కృష్ణుడు-రాముని కథలు చెప్పుకుంటూ, ఆనందంగా కాలం గడిపారు. వారికి లోకబాధలు తెలియవు.
ఏవం విహారైః కౌమారైః కౌమారం జహతుర్వ్రజే । నిలాయనైః సేతుబన్ధైః మర్కటోత్ప్లవనాదిభిః
ఇలా, చిన్నతనపు ఆటలతో—దాగుడుమూతలు, చెరువుల కట్టలు, కోతుల్లా ఎగరడం వంటి క్రీడలతో—వ్రజలో బాల్యం గడిపారు.
శౌనక ఉవాచ । అశ్వత్థామ్నోపసృష్టేన బ్రహ్మశీర్ష్ణోరుతేజసా । ఉత్తరాయా హతో గర్భ ఈశేనాజీవితః పునః
శౌనకుడు ఇలా అడిగాడు: అశ్వత్థాముడు సంధించిన బ్రహ్మాస్త్ర ప్రభావంతో ఉత్తరమ్మ గర్భంలోని శిశువు హతమయ్యాడు. కానీ భగవంతుని కృపతో మళ్లీ ప్రాణం పొందాడు.
తస్య జన్మ మహాబుద్ధేః కర్మాణి చ మహాత్మనః । నిధనం చ యథైవాసీత్ స ప్రేత్య గతవాన్ యథా
ఆ మహాబుద్ధి, మహాత్ముడైన వాడి జననం, చేసిన కార్యాలు, మరణం ఎలా జరిగింది, మరణానంతరం ఎక్కడికి వెళ్లాడో వినాలని మనం కోరుతున్నాము.
తదిదం శ్రోతుమిచ్ఛామో గదితుం యది మన్యసే । బ్రూహి నః శ్రద్దధానానాం యస్య జ్ఞానమదాచ్ఛుకః
మీరు అనుకూలంగా భావిస్తే, దయచేసి మాకు ఈ కథను చెప్పండి. మేము శ్రద్ధగా వినదలచినవారు. ఈ జ్ఞానం శుకమహర్షి చెప్పినదే.
సూత ఉవాచ । అపీపలద్ధర్మరాజః పితృవద్ రఞ్జయన్ ప్రజాః । నిఃస్పృహః సర్వకామేభ్యః కృష్ణపాదానుసేవయా
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు: ధర్మరాజు యుదిష్ఠిరుడు తన ప్రజలను తండ్రిలా సంరక్షిస్తూ, కృష్ణుని పాదసేవ వల్ల అన్ని కోరికలకు విరక్తుడై ఆనందాన్ని కలిగించాడు.
సమ్పదః క్రతవో లోకా మహిషీ భ్రాతరో మహీ । జమ్బూద్వీపాధిపత్యం చ యశశ్చ త్రిదివం గతమ్
అతనికి సంపద, యజ్ఞాలు, రాజ్యాలు, భార్యలు, అన్నదమ్ములు, జంబూద్వీప పాలన, పరలోకాన్ని తాకిన కీర్తి అన్నీ లభించాయి.
కిం తే కామాః సురస్పార్హా ముకున్దమనసో ద్విజాః । అధిజహ్రుర్ముదం రాజ్ఞః క్షుధితస్య యథేతరే
ద్విజులారా, ఎవరి మనసు ముకుందుని మీద నిలిచిందో, ఆవిధంగా ఉన్నవారికి దేవతలకూ ఆశించదగ్గ కోరికలు కూడా ఏమి ఉపయోగం? ఆకలితో ఉన్న రాజుకు ఇతర విషయాలు ఆనందాన్ని ఇచ్చినట్లే, అవి కూడా అంతే ఆనందాన్ని ఇచ్చాయి.
మాతుర్గర్భగతో వీరః స తదా భృగునన్దన । దదర్శ పురుషం కఞ్చిద్ దహ్యమానోఽస్త్రతేజసా
భృగునందనా, ఆ వీరుడు తన తల్లిపేగులో ఉన్నప్పుడే, ఆయుధశక్తి వల్ల కాలుతున్నప్పుడు, ఒక మహాపురుషుడిని చూశాడు.
అఙ్గుష్ఠమాత్రమమలం స్ఫురత్ పురట మౌలినమ్ । అపీవ్యదర్శనం శ్యామం తడిద్ వాససమచ్యుతమ్
ఆయన చూపిన రూపం అంగుళంత పరిమాణంలో, నిర్మలంగా మెరిసిపోతూ, బంగారు కిరీటం ధరించి, నీలవర్ణంతో, పసుపు వస్త్రాలు ధరించి, చూడటానికి అద్భుతంగా, ఎప్పటికీ అపరాజితుడిగా కనిపించాడు.
శ్రీమద్ దీర్ఘచతుర్బాహుం తప్తకాఞ్చన కుణ్డలమ్ । క్షతజాక్షం గదాపాణిం ఆత్మనః సర్వతో దిశమ్ । పరిభ్రమన్తం ఉల్కాభాం భ్రామయన్తం గదాం ముహుః
ఆయన దీప్తిమంతుడిగా, నాలుగు పొడవైన చేతులతో, మెరిసే బంగారు కుండలాలు ధరించి, రక్తవర్ణ కళ్లతో, గదను చేతిలో పట్టుకుని, ఆ శిశువును అన్ని దిశలలో చుట్టుముట్టి, మళ్ళీ మళ్ళీ ఆ గదను అగ్నిపింజల్లా తిప్పుతూ కనిపించాడు.
అస్త్రతేజః స్వగదయా నీహారమివ గోపతిః । విధమన్తం సన్నికర్షే పర్యైక్షత క ఇత్యసౌ
ఆయన తన గదతో ఆ ఆయుధశక్తిని మబ్బును పోగొట్టే గోపాలుడిలా తొలగించాడు. ఆ శిశువు 'ఇతడు ఎవరు?' అని ఆశ్చర్యంగా చూస్తూ ఉన్నాడు.
విధూయ తదమేయాత్మా భగవాన్ ధర్మగుబ్ విభుః । మిషతో దశమాసస్య తత్రైవాన్తర్దధే హరిః
ఆ ప్రమాదాన్ని తొలగించిన అనంతరం, అప్రమేయాత్ముడైన భగవంతుడు, ధర్మరక్షకుడు, విభువుగా ఉన్న హరి, పది నెలలు పూర్తయ్యే సమయానికి ఆ శిశువు కళ్లముందే అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు.
తతః సర్వగుణోదర్కే సానుకూల గ్రహోదయే । జజ్ఞే వంశధరః పాణ్డోః భూయః పాణ్డురివౌజసా
అంతటితో, అన్ని శుభగుణాలు ఉద్భవించి, గ్రహాలు అనుకూలంగా ఉన్న సమయంలో, పాండవ వంశాన్ని కొనసాగించేవాడు, పాండువుకు సమానమైన బలంతో, మళ్లీ జన్మించాడు.