శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

ప్రద్యుమ్నః చారుదేష్ణశ్చ సామ్బో జామ్బవతీసుతః । ప్రహర్షవేగ ఉచ్ఛశిత శయనాసన భోజనాః

ప్రద్యుమ్నుడు, చారుదేశ్నుడు, జాంబవతీ కుమారుడు సామ్బుడు — వీరందరూ ఆనందోత్సాహంతో తమ పడకలు, ఆసనాలు, భోజనాలన్నీ వదిలేసి లేచారు.

వారణేన్ద్రం పురస్కృత్య బ్రాహ్మణైః ససుమఙ్‌గలైః । శఙ్‌ఖతూర్య నినాదేన బ్రహ్మఘోషేణ చాదృతాః । ప్రత్యుజ్జగ్మూ రథైర్హృష్టాః ప్రణయాగత సాధ్వసాః

గజరాజును ముందుంచి, మంగళకరమైన మంత్రాలు పఠిస్తున్న బ్రాహ్మణులతో, శంఖ తూర్యాల ధ్వనితో, వేదఘోషతో, రథాలపై ఆనందంగా, ప్రేమతో, భయభక్తులతో ముందుకు వచ్చారు.

వారముఖ్యాశ్చ శతశో యానైః తత్ దర్శనోత్సుకాః । లసత్కుణ్డల నిర్భాత కపోల వదనశ్రియః

శతాధికంగా ఉన్న ప్రధానమైన ఏనుగులు, ఆయన దర్శనానికి ఉత్సాహంగా, మెరిసే కుండలాలు, ప్రకాశించే కనుపాపలు, ముఖవైభవంతో ఆ ఊరికి మరింత అందాన్ని చేకూర్చాయి.

నటనర్తకగన్ధర్వాః సూత మాగధ వన్దినః । గాయన్తి చోత్తమశ్లోక చరితాని అద్‍భుతాని చ

నర్తకులు, నటులు, గంధర్వులు, సూతులు, మాగధులు, వందినులు — వీరందరూ ఆ మహాత్ముని అద్భుతమైన చరిత్రలను, కీర్తిని పాడుతూ ఆనందించారు.

భగవాన్ తత్ర బన్ధూనాం పౌరాణాం అనువర్తినామ్ । యథావిధి ఉపసఙ్‌గమ్య సర్వేషాం మానమాదధే

భగవంతుడు తన బంధువులు, అనుచరులు, పట్టణ ప్రజల మధ్యకు వచ్చి, ఒక్కొక్కరిని విధిగా పలకరించి, అందరినీ గౌరవించాడు.

ప్రహ్వాభివాదన ఆశ్లేష కరస్పర్శ స్మితేక్షణైః । ఆశ్వాస్య చాశ్వపాకేభ్యో వరైశ్చ అభిమతైర్విభుః

వినయంగా నమస్కరించి, ఆలింగనం చేసి, చేతులు కలిపి, చిరునవ్వుతో చూచి, దూరంగా ఉన్నవారిని ఆదరించి, కోరిన వారికి వరాలు ఇచ్చాడు.

స్వయం చ గురుభిర్విప్రైః సదారైః స్థవిరైరపి । ఆశీర్భిః యుజ్యమానోఽన్యైః వన్దిభిశ్చావిశత్ పురమ్

తనతో పాటు వృద్ధులు, బ్రాహ్మణులు, భార్యలు, పెద్దలతో కలిసి, ఇతరుల ఆశీర్వాదాలు స్వీకరించి, వందినులతో కలిసి పట్టణంలో ప్రవేశించాడు.

రాజమార్గం గతే కృష్ణే ద్వారకాయాః కులస్త్రియః । హర్మ్యాణ్యారురుహుర్విప్ర తదీక్షణ మహోత్సవాః

కృష్ణుడు రాజమార్గంలో నడుస్తుండగా, ద్వారకా నగరపు కులస్త్రీలు ఆయన దర్శనం కోసం తమ భవనాలపైకి ఎక్కి, ఆ దృశ్యాన్ని పండుగలా ఆస్వాదించాయి.

నిత్యం నిరీక్షమాణానాం యదపి ద్వారకౌకసామ్ । న వితృప్యన్తి హి దృశః శ్రియో ధామాఙ్‌గమచ్యుతమ్

ద్వారకావాసులు ఎప్పుడూ ఆయనను చూస్తున్నా, వారి కళ్ళు తృప్తి చెందవు. ఎందుకంటే ఆయన లక్ష్మి నివాసమైన అందాల మూలస్థానం.

శ్రియో నివాసో యస్యోరః పానపాత్రం ముఖం దృశామ్ । బాహవో లోకపాలానాం సారఙ్‌గాణాం పదామ్బుజమ్

ఆయన ఛాతీ లక్ష్మికి నివాసం, ముఖం కళ్ళకు పానపాత్ర, చేతులు లోకపాలులకు రక్షణ, పద్మపాదాలు సద్గుణులకి ఆశ్రయం.

సితాతపత్రవ్యజనైః ఉపస్కృతః నవర్షైః అభివర్షితః పథి । పిశఙ్‌గవాసా వనమాలయా బభౌ యథార్కోడుప చాప వైద్యుతైః

తెల్లటి గొడుగులు, చామరాలతో అలంకరించబడి, మార్గంలో కొత్త పువ్వులతో వర్షించబడుతూ, పసుపు వస్త్రాలు, వనమాల ధరించి, మేఘాలు, ఇంద్రధనస్సు, మెరుపులతో చుట్టుముట్టిన సూర్యుడు లాగా ప్రకాశించాడు.

ప్రవిష్టస్తు గృహం పిత్రోః పరిష్వక్తః స్వమాతృభిః । వవన్దే శిరసా సప్త దేవకీప్రముఖా ముదా

తన తల్లిదండ్రుల ఇంట్లోకి ప్రవేశించి, తల్లుల ఆలింగనం పొందిన ఆయన, దేవకితో పాటు మరో ఏడుగురు తల్లులకు ఆనందంతో తలవంచి నమస్కరించాడు.

తాః పుత్రమఙ్‌కం ఆరోప్య స్నేహస్నుత పయోధరాః । హర్షవిహ్వలితాత్మానః సిషిచుః నేత్రజైర్జలైః

ఆ స్త్రీలు, ప్రేమతో తడిచిన వక్షోజాలతో తమ కుమారుడిని మడిలోకి ఎత్తుకుని, ఆనందంతో మనసు ఉప్పొంగి, కన్నీళ్లతో అతనిని స్నానంచేశారు.

అథావిశత్ స్వభవనం సర్వకామమనుత్తమమ్ । ప్రాసాదా యత్ర పత్‍నీనాం సహస్రాణి చ షోడశ

తర్వాత ఆయన తన కోరికలన్నీ తీరే, అపూర్వమైన తన ఇంటిలోకి ప్రవేశించాడు. అక్కడ ఆయన భార్యలకు పదహారు వేల మందిరాలు ఉన్నాయి.

పత్‍న్యః పతిం ప్రోష్య గృహానుపాగతం క్య సఞ్జాత మనోమహోత్సవాః । ఉత్తస్థురారాత్ సహసాసనాశయాత్ వ్రతైః వ్రీడిత లోచనాననాః

భర్త దూరంగా ఉన్న తర్వాత ఇంటికి తిరిగి వచ్చినప్పుడు, ఆయన భార్యలు మనసంతా పండుగలా ఆనందంతో, ఒక్కసారిగా తమ ఆసనాలు, మంచాలపై నుంచి లేచి, వ్రతాల వల్ల సిగ్గుతో ముఖాలు, కళ్లను క్రిందికి వంచారు.

తం ఆత్మజైః దృష్టిభిరన్తరాత్మనా దురన్తభావాః పరిరేభిరే పతిమ్ । నిరుద్ధమప్యాస్రవదమ్బు నేత్రయోః విలజ్జతీనాం భృగువర్య వైక్లవాత్

తమ మనసులోని ప్రేమను దాచుకోలేక, ఆ భృగువంశపు గొప్ప స్త్రీలు పిల్లలతో కలిసి భర్తను ఆలింగనం చేసుకున్నారు. సిగ్గుతో కన్నీళ్లను ఆపినా, ఆనందంలో అవి కళ్ల నుంచి జారిపడ్డాయి.

యద్యప్యసౌ పార్శ్వగతో రహోగతః తథాపి తస్యాఙ్‌ఘ్రియుగం నవం నవమ్ । పదే పదే కా విరమేత తత్పదాత్ చలాపి యచ్ఛ్రీర్న జహాతి కర్హిచిత్

ఆయన పక్కన, ఒంటరిగా ఉన్నా కూడా, ప్రతి క్షణం ఆయన పాదాలు వారికి కొత్తగానే అనిపించేవి. అలాంటప్పుడు, ఎవరైనా స్త్రీ ఆయన పాదాలను వదిలిపెట్టగలదా? ఎందుకంటే, చంచలమైన లక్ష్మీదేవి కూడా వాటిని ఎప్పుడూ వదలదు.

ఏవం నృపాణాం క్షితిభారజన్మనాం అక్షౌహిణీభిః పరివృత్తతేజసామ్ । విధాయ వైరం శ్వసనో యథానలం మిథో వధేనోపరతో నిరాయుధః

ఇలా, భూమికి భారంగా జన్మించిన రాజులు పరస్పరం శత్రుత్వంతో, తమ సైన్యాలతో ఒకరినొకరు నాశనం చేసుకునేలా చేసి, ఆ తరువాత ఆయన వాయువు అగ్నిని ఆర్పినట్లుగా, ఆయుధాలు లేకుండా పక్కన నిలిచాడు.

స ఏష నరలోకేఽస్మిన్ అవతీర్ణః స్వమాయయా । రేమే స్త్రీరత్‍నకూటస్థో భగవాన్ ప్రాకృతో యథా

ఈ లోకంలో భగవంతుడు తన మాయాశక్తితో అవతరించి, అతి అందమైన స్త్రీల మధ్య సర్వసాధారణ మనిషిలా సంతోషంగా జీవించాడు.

ఉద్దామభావ పిశునామల వల్గుహాస । వ్రీడావలోకనిహతో మదనోఽపి యాసామ్ ॥ సమ్ముహ్య చాపమజహాత్ ప్రమదోత్తమాస్తా । యస్యేన్ద్రియం విమథితుం కుహకైర్న శేకుః

ఆ స్త్రీల ప్రేమతో నిండిన చూపులు, సిగ్గుతో నవ్వులు, పక్క చూపులు కూడా మన్మథుడిని మైమరిపించాయి. అయినా, వారు ఎంత ప్రయత్నించినా ఆయన మనస్సును కదిలించలేకపోయారు.

తమయం మన్యతే లోకో హ్యసఙ్‌గమపి సఙ్‌గినమ్ । ఆత్మౌపమ్యేన మనుజం వ్యాపృణ్వానం యతోఽబుధః

ప్రమాదాన్ని తెలియని ప్రజలు, ఆయన అసక్తుడైనా, సర్వసాధారణ మనిషిలా వ్యవహరిస్తున్నాడని, తమ దృష్టితో ఆయనను కూడా బంధించుకున్నట్టు భావిస్తారు.

ఏతత్ ఈశనమీశస్య ప్రకృతిస్థోఽపి తద్‍గుణైః । న యుజ్యతే సదాఽత్మస్థైః యథా బుద్ధిస్తదాశ్రయా

ఇదే భగవంతుని ఐశ్వర్యం. ఆయన ప్రకృతిలో ఉన్నా, ఆ గుణాలకు ఎప్పుడూ లోనవడంలేదు. ఆయనను ఆశ్రయించిన వారి బుద్ధి కూడా ఆ గుణాలకు లోనవదును.

తం మేనిరేఽబలా మూఢాః స్త్రైణం చానువ్రతం రహః । అప్రమాణవిదో భర్తుః ఈశ్వరం మతయో యథా

తమ భర్త యొక్క పరిమితిని తెలియని అవివేకి స్త్రీలు, ఆయనను తమకు మాత్రమే చెందినవాడిగా, రహస్యంగా తమకోసం ఉండే వాడిగా భావించేవారు. అలాగే, సాధారణ మనస్సులు కూడా భగవంతుని పరిమితమైనవాడిగా భావిస్తాయి.

వృషాయమాణౌ నర్దన్తౌ యుయుధాతే పరస్పరమ్ । అనుకృత్య రుతైర్జన్తూన్ చేరతుః ప్రాకృతౌ యథా

వారు ఇద్దరూ, పుంజిన కోపంతో ఉన్న ఎద్దుల్లా గర్జిస్తూ, జంతువుల అరుపులను అనుకరించుకుంటూ, సర్వసాధారణుల్లా ఆడుకున్నారు.

కదాచిద్ యమునాతీరే వత్సాన్ చారయతోః స్వకైః । వయస్యైః కృష్ణబలయోః జిఘాంసుర్దైత్య ఆగమత్

ఒకసారి, యమునా తీరంలో కృష్ణుడు, బలరాముడు తమ స్నేహితులతో కలిసి దూడలను మేపుతుండగా, వారిని చంపాలని ఉద్దేశించిన ఒక రాక్షసుడు అక్కడికి వచ్చాడు.

తం వత్సరూపిణం వీక్ష్య వత్సయూథగతం హరిః । దర్శయన్ బలదేవాయ శనైర్ముగ్ధ ఇవాసదత్

ఆ రాక్షసుడు దూడ రూపంలో దూడల మధ్య కలిసిపోయినట్టు చూసి, హరి మోసంగా అమాయకుడిలా నెమ్మదిగా కూర్చుని, బలరామునికి అతడిని చూపించాడు.

గృహీత్వా అపరపాదాభ్యాం సహలాఙ్‌గూలమచ్యుతః । భ్రామయిత్వా కపిత్థాగ్రే ప్రాహిణోద్ గతజీవితమ్ । స కపిత్థైర్మహాకాయః పాత్యమానైః పపాత హ

అచ్యుతుడు ఆ దూడను తోకతో సహా వెనుక కాళ్లతో పట్టుకుని, kapittha చెట్టు మీదకు ఊపి విసిరేశాడు. ఆ పెద్ద శరీరమున్న రాక్షసుడు, పండ్లు పడిపడిపడి, అక్కడే ప్రాణాలు విడిచాడు.

తం వీక్ష్య విస్మితా బాలాః శశంసుః సాధు సాధ్వితి । దేవాశ్చ పరిసన్తుష్టా బభూవుః పుష్పవర్షిణః

దీనిని చూసి, పిల్లలు ఆశ్చర్యంతో 'బాగుంది! బాగుంది!' అని చప్పట్లు కొట్టారు. దేవతలు సంతోషంతో పుష్పవర్షం కురిపించారు.

తౌ వత్సపాలకౌ భూత్వా సర్వలోకైకపాలకౌ । సప్రాతరాశౌ గోవత్సాన్ చారయన్తౌ విచేరతుః

అందరికీ రక్షకులైన వారు, దూడలను మేపే బాలురుగా మారి, ఉదయం తిండి తినుతూ, దూడలను మేపుతూ తిరిగారు.