అహో సనాథా భవతా స్మ యద్వయం త్రైవిష్టపానామపి దూరదర్శనమ్ । ప్రేమస్మిత స్నిగ్ధ నిరీక్షణాననం పశ్యేమ రూపం తవ సర్వసౌభగమ్
అయ్యో! మీరు ఉండటం వల్ల మేము నిజంగా అదృష్టవంతులం. ఎందుకంటే స్వర్గదేవతలు కూడా అరుదుగా చూసే మీ ప్రేమతో చిరునవ్వులు, మృదువైన చూపులతో కూడిన ముఖాన్ని, సంపూర్ణ మంగళకరమైన రూపాన్ని మేము చూస్తున్నాం.
యర్హ్యమ్బుజాక్షాపససార భో భవాన్ కురూన్ మధూన్ వాథ సుహృద్ దిదృక్షయా । తత్రాబ్దకోటిప్రతిమః క్షణో భవేద్ రవిం వినాక్ష్ణోరివ నస్తవాచ్యుత
కమలనేత్రుడా! మీరు కురువుల దగ్గరకి, మధువుల దగ్గరకి మిత్రులను చూడాలని వెళ్ళినప్పుడు, ఒక్క క్షణం కూడా కోటి సంవత్సరాల్లా అనిపించింది. సూర్యుడు లేని కళ్లలా మేము ఉండిపోయాం, అచ్యుతా!
ఇతి చోదీరితా వాచః ప్రజానాం భక్తవత్సలః । శృణ్వానోఽనుగ్రహం దృష్ట్యా వితన్వన్ ప్రావిశత్పురమ్
ఇలా ప్రజలు మాట్లాడిన మాటలు వినుతూ, భక్తులకు ఎప్పుడూ అనుగ్రహంగా ఉండే ప్రభువు, కరుణ చూపుతూ, నగరంలోకి ప్రవేశించాడు.
మధుభోజదశార్హార్హ కుకురాన్ధక వృష్ణిభిః । ఆత్మతుల్య బలైర్గుప్తాం నాగైర్భోగవతీమివ
మధు, భోజ, దశార్హ, అర్హ, కుకుర, అంధక, వృష్ణి వంశస్థులు — వీరందరూ తనకు సమానమైన బలంతో నగరాన్ని కాపాడుతూ, ఆ పట్టణాన్ని పాములు భోగవతిని ఎలా రక్షిస్తాయో అలా భద్రంగా ఉంచారు.
సర్వర్తు సర్వవిభవ పుణ్యవృక్షలతాశ్రమైః । ఉద్యానోపవనారామైః వృత పద్మాకర శ్రియమ్
ప్రతి ఋతువులోను, సంపదతో, పవిత్రమైన వృక్షాలు, తాడులు, ఆశ్రమాలు, ఉద్యానవనాలు, తోటలు, పద్మసరోవరాలు చుట్టూ ఉండటంతో ఆ నగరం మహా వైభవంగా మెరిసిపోయింది.
గోపురద్వారమార్గేషు కృతకౌతుక తోరణామ్ । చిత్రధ్వజపతాకాగ్రైః అన్తః ప్రతిహతాతపామ్
గోపుర ద్వారాలు, వీధులు, మార్గాల్లో అందంగా అలంకరించిన పందిళ్లు కట్టారు; రంగురంగుల జెండాలు, పట్టాకలతో అలంకరించి, లోపల ఎండ తాకకుండా చల్లగా ఉంచారు.
సమ్మార్జిత మహామార్గ రథ్యాపణక చత్వరామ్ । సిక్తాం గన్ధజలైరుప్తాం ఫలపుష్పాక్షతాఙ్కురైః
మహా వీధులు, రథబీదులు, మార్కెట్లు, చౌరస్తాలు అన్నీ బాగా ఊడిపట్టి, సుగంధ జలంతో చల్లిపోసి, పండ్లు, పువ్వులు, ధాన్యాలతో అలంకరించారు.
ద్వారి ద్వారి గృహాణాం చ దధ్యక్షత ఫలేక్షుభిః । అలఙ్కృతాం పూర్ణకుమ్భైః బలిభిః ధూపదీపకైః
ప్రతి ఇంటి తలుపు దగ్గర పెరుగు, అక్షతలు, పండ్లు, చెరకు తోట్లతో అలంకరించి, పూర్ణకుంభాలు, బలిపదార్థాలు, ధూప దీపాలతో శోభాయమానంగా చేశారు.
నిశమ్య ప్రేష్ఠమాయాన్తం వసుదేవో మహామనాః । అక్రూరశ్చోగ్రసేనశ్చ రామశ్చాద్భుతవిక్రమః
తమ ప్రియమైనవాడు వస్తున్నాడని విని, మహాత్ముడైన వసుదేవుడు, అక్రూరుడు, ఉగ్రసేనుడు, అద్భుత పరాక్రమశాలి రాముడు — వీరందరూ
ప్రద్యుమ్నః చారుదేష్ణశ్చ సామ్బో జామ్బవతీసుతః । ప్రహర్షవేగ ఉచ్ఛశిత శయనాసన భోజనాః
ప్రద్యుమ్నుడు, చారుదేశ్నుడు, జాంబవతీ కుమారుడు సామ్బుడు — వీరందరూ ఆనందోత్సాహంతో తమ పడకలు, ఆసనాలు, భోజనాలన్నీ వదిలేసి లేచారు.
వారణేన్ద్రం పురస్కృత్య బ్రాహ్మణైః ససుమఙ్గలైః । శఙ్ఖతూర్య నినాదేన బ్రహ్మఘోషేణ చాదృతాః । ప్రత్యుజ్జగ్మూ రథైర్హృష్టాః ప్రణయాగత సాధ్వసాః
గజరాజును ముందుంచి, మంగళకరమైన మంత్రాలు పఠిస్తున్న బ్రాహ్మణులతో, శంఖ తూర్యాల ధ్వనితో, వేదఘోషతో, రథాలపై ఆనందంగా, ప్రేమతో, భయభక్తులతో ముందుకు వచ్చారు.
వారముఖ్యాశ్చ శతశో యానైః తత్ దర్శనోత్సుకాః । లసత్కుణ్డల నిర్భాత కపోల వదనశ్రియః
శతాధికంగా ఉన్న ప్రధానమైన ఏనుగులు, ఆయన దర్శనానికి ఉత్సాహంగా, మెరిసే కుండలాలు, ప్రకాశించే కనుపాపలు, ముఖవైభవంతో ఆ ఊరికి మరింత అందాన్ని చేకూర్చాయి.
నటనర్తకగన్ధర్వాః సూత మాగధ వన్దినః । గాయన్తి చోత్తమశ్లోక చరితాని అద్భుతాని చ
నర్తకులు, నటులు, గంధర్వులు, సూతులు, మాగధులు, వందినులు — వీరందరూ ఆ మహాత్ముని అద్భుతమైన చరిత్రలను, కీర్తిని పాడుతూ ఆనందించారు.
భగవాన్ తత్ర బన్ధూనాం పౌరాణాం అనువర్తినామ్ । యథావిధి ఉపసఙ్గమ్య సర్వేషాం మానమాదధే
భగవంతుడు తన బంధువులు, అనుచరులు, పట్టణ ప్రజల మధ్యకు వచ్చి, ఒక్కొక్కరిని విధిగా పలకరించి, అందరినీ గౌరవించాడు.
ప్రహ్వాభివాదన ఆశ్లేష కరస్పర్శ స్మితేక్షణైః । ఆశ్వాస్య చాశ్వపాకేభ్యో వరైశ్చ అభిమతైర్విభుః
వినయంగా నమస్కరించి, ఆలింగనం చేసి, చేతులు కలిపి, చిరునవ్వుతో చూచి, దూరంగా ఉన్నవారిని ఆదరించి, కోరిన వారికి వరాలు ఇచ్చాడు.
స్వయం చ గురుభిర్విప్రైః సదారైః స్థవిరైరపి । ఆశీర్భిః యుజ్యమానోఽన్యైః వన్దిభిశ్చావిశత్ పురమ్
తనతో పాటు వృద్ధులు, బ్రాహ్మణులు, భార్యలు, పెద్దలతో కలిసి, ఇతరుల ఆశీర్వాదాలు స్వీకరించి, వందినులతో కలిసి పట్టణంలో ప్రవేశించాడు.
రాజమార్గం గతే కృష్ణే ద్వారకాయాః కులస్త్రియః । హర్మ్యాణ్యారురుహుర్విప్ర తదీక్షణ మహోత్సవాః
కృష్ణుడు రాజమార్గంలో నడుస్తుండగా, ద్వారకా నగరపు కులస్త్రీలు ఆయన దర్శనం కోసం తమ భవనాలపైకి ఎక్కి, ఆ దృశ్యాన్ని పండుగలా ఆస్వాదించాయి.
నిత్యం నిరీక్షమాణానాం యదపి ద్వారకౌకసామ్ । న వితృప్యన్తి హి దృశః శ్రియో ధామాఙ్గమచ్యుతమ్
ద్వారకావాసులు ఎప్పుడూ ఆయనను చూస్తున్నా, వారి కళ్ళు తృప్తి చెందవు. ఎందుకంటే ఆయన లక్ష్మి నివాసమైన అందాల మూలస్థానం.
శ్రియో నివాసో యస్యోరః పానపాత్రం ముఖం దృశామ్ । బాహవో లోకపాలానాం సారఙ్గాణాం పదామ్బుజమ్
ఆయన ఛాతీ లక్ష్మికి నివాసం, ముఖం కళ్ళకు పానపాత్ర, చేతులు లోకపాలులకు రక్షణ, పద్మపాదాలు సద్గుణులకి ఆశ్రయం.
సితాతపత్రవ్యజనైః ఉపస్కృతః నవర్షైః అభివర్షితః పథి । పిశఙ్గవాసా వనమాలయా బభౌ యథార్కోడుప చాప వైద్యుతైః
తెల్లటి గొడుగులు, చామరాలతో అలంకరించబడి, మార్గంలో కొత్త పువ్వులతో వర్షించబడుతూ, పసుపు వస్త్రాలు, వనమాల ధరించి, మేఘాలు, ఇంద్రధనస్సు, మెరుపులతో చుట్టుముట్టిన సూర్యుడు లాగా ప్రకాశించాడు.
ప్రవిష్టస్తు గృహం పిత్రోః పరిష్వక్తః స్వమాతృభిః । వవన్దే శిరసా సప్త దేవకీప్రముఖా ముదా
తన తల్లిదండ్రుల ఇంట్లోకి ప్రవేశించి, తల్లుల ఆలింగనం పొందిన ఆయన, దేవకితో పాటు మరో ఏడుగురు తల్లులకు ఆనందంతో తలవంచి నమస్కరించాడు.
తాః పుత్రమఙ్కం ఆరోప్య స్నేహస్నుత పయోధరాః । హర్షవిహ్వలితాత్మానః సిషిచుః నేత్రజైర్జలైః
ఆ స్త్రీలు, ప్రేమతో తడిచిన వక్షోజాలతో తమ కుమారుడిని మడిలోకి ఎత్తుకుని, ఆనందంతో మనసు ఉప్పొంగి, కన్నీళ్లతో అతనిని స్నానంచేశారు.
అథావిశత్ స్వభవనం సర్వకామమనుత్తమమ్ । ప్రాసాదా యత్ర పత్నీనాం సహస్రాణి చ షోడశ
తర్వాత ఆయన తన కోరికలన్నీ తీరే, అపూర్వమైన తన ఇంటిలోకి ప్రవేశించాడు. అక్కడ ఆయన భార్యలకు పదహారు వేల మందిరాలు ఉన్నాయి.
పత్న్యః పతిం ప్రోష్య గృహానుపాగతం క్య సఞ్జాత మనోమహోత్సవాః । ఉత్తస్థురారాత్ సహసాసనాశయాత్ వ్రతైః వ్రీడిత లోచనాననాః
భర్త దూరంగా ఉన్న తర్వాత ఇంటికి తిరిగి వచ్చినప్పుడు, ఆయన భార్యలు మనసంతా పండుగలా ఆనందంతో, ఒక్కసారిగా తమ ఆసనాలు, మంచాలపై నుంచి లేచి, వ్రతాల వల్ల సిగ్గుతో ముఖాలు, కళ్లను క్రిందికి వంచారు.
తం ఆత్మజైః దృష్టిభిరన్తరాత్మనా దురన్తభావాః పరిరేభిరే పతిమ్ । నిరుద్ధమప్యాస్రవదమ్బు నేత్రయోః విలజ్జతీనాం భృగువర్య వైక్లవాత్
తమ మనసులోని ప్రేమను దాచుకోలేక, ఆ భృగువంశపు గొప్ప స్త్రీలు పిల్లలతో కలిసి భర్తను ఆలింగనం చేసుకున్నారు. సిగ్గుతో కన్నీళ్లను ఆపినా, ఆనందంలో అవి కళ్ల నుంచి జారిపడ్డాయి.
యద్యప్యసౌ పార్శ్వగతో రహోగతః తథాపి తస్యాఙ్ఘ్రియుగం నవం నవమ్ । పదే పదే కా విరమేత తత్పదాత్ చలాపి యచ్ఛ్రీర్న జహాతి కర్హిచిత్
ఆయన పక్కన, ఒంటరిగా ఉన్నా కూడా, ప్రతి క్షణం ఆయన పాదాలు వారికి కొత్తగానే అనిపించేవి. అలాంటప్పుడు, ఎవరైనా స్త్రీ ఆయన పాదాలను వదిలిపెట్టగలదా? ఎందుకంటే, చంచలమైన లక్ష్మీదేవి కూడా వాటిని ఎప్పుడూ వదలదు.
ఏవం నృపాణాం క్షితిభారజన్మనాం అక్షౌహిణీభిః పరివృత్తతేజసామ్ । విధాయ వైరం శ్వసనో యథానలం మిథో వధేనోపరతో నిరాయుధః
ఇలా, భూమికి భారంగా జన్మించిన రాజులు పరస్పరం శత్రుత్వంతో, తమ సైన్యాలతో ఒకరినొకరు నాశనం చేసుకునేలా చేసి, ఆ తరువాత ఆయన వాయువు అగ్నిని ఆర్పినట్లుగా, ఆయుధాలు లేకుండా పక్కన నిలిచాడు.
స ఏష నరలోకేఽస్మిన్ అవతీర్ణః స్వమాయయా । రేమే స్త్రీరత్నకూటస్థో భగవాన్ ప్రాకృతో యథా
ఈ లోకంలో భగవంతుడు తన మాయాశక్తితో అవతరించి, అతి అందమైన స్త్రీల మధ్య సర్వసాధారణ మనిషిలా సంతోషంగా జీవించాడు.
ఉద్దామభావ పిశునామల వల్గుహాస । వ్రీడావలోకనిహతో మదనోఽపి యాసామ్ ॥ సమ్ముహ్య చాపమజహాత్ ప్రమదోత్తమాస్తా । యస్యేన్ద్రియం విమథితుం కుహకైర్న శేకుః
ఆ స్త్రీల ప్రేమతో నిండిన చూపులు, సిగ్గుతో నవ్వులు, పక్క చూపులు కూడా మన్మథుడిని మైమరిపించాయి. అయినా, వారు ఎంత ప్రయత్నించినా ఆయన మనస్సును కదిలించలేకపోయారు.
తమయం మన్యతే లోకో హ్యసఙ్గమపి సఙ్గినమ్ । ఆత్మౌపమ్యేన మనుజం వ్యాపృణ్వానం యతోఽబుధః
ప్రమాదాన్ని తెలియని ప్రజలు, ఆయన అసక్తుడైనా, సర్వసాధారణ మనిషిలా వ్యవహరిస్తున్నాడని, తమ దృష్టితో ఆయనను కూడా బంధించుకున్నట్టు భావిస్తారు.