శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

వృకోదరశ్చ ధౌమ్యశ్చ స్త్రియో మత్స్యసుతాదయః । న సేహిరే విముహ్యన్తో విరహం శార్ఙ్గధన్వనః

వృకోదరుడు, ధౌమ్యుడు, మత్స్యుని కుమార్తె మొదలైన స్త్రీలు — వీరంతా మోహమై, శారంగధన్వుడు దూరమవుతున్న బాధను తట్టుకోలేకపోయారు.

సత్సఙ్గాత్ ముక్తదుఃసఙ్గో హాతుం నోత్సహతే బుధః । కీర్త్యమానం యశో యస్య సకృత్ ఆకర్ణ్య రోచనమ్

మంచి వారి సాంగత్యంతో చెడు స్నేహితులను వదిలిపెట్టిన జ్ఞాని, ఒకసారి ఆయన గొప్ప పేరు వినగానే, ఆ సాంగత్యాన్ని విడిచిపెట్టలేడు.

తస్మిన్ న్యస్తధియః పార్థాః సహేరన్ విరహం కథమ్ । దర్శనస్పర్శసంలాప శయనాసన భోజనైః

పార్థులు తమ మనసంతా ఆయనలోనే పెట్టినప్పుడు, ఆయనతో కలిసి చూసి, తాకి, మాట్లాడి, పడుకుని, కూర్చుని, భోజనం చేసిన తర్వాత, ఆయన దూరమవడాన్ని ఎలా తట్టుకోగలరు?

సర్వే తేఽనిమిషైః అక్షైః తం అను ద్రుతచేతసః । వీక్షన్తః స్నేహసమ్బద్ధా విచేలుస్తత్ర తత్ర హ

వారందరూ ప్రేమతో బంధించబడి, మనసు ఆయన వెంట పరుగెత్తుతూ, కన్నులు మిటకలకుండా ఆయనను చూస్తూ, అక్కడక్కడ తిరిగారు.

న్యరున్ధన్ ఉద్‍గలత్ బాష్పం ఔత్కణ్ఠ్యాత్ దేవకీసుతే । నిర్యాత్యగారాత్ నోఽభద్రం ఇతి స్యాత్ బాన్ధవస్త్రియః

దేవకీ కుమారుని కోసం ఆతురతతో బంధువుల స్త్రీలు కన్నీళ్లు ఆపుకొని, ఆయన ఇల్లు విడిచిపోతున్నప్పుడు ఏదైనా అపశకునం జరగకూడదని కోరుకున్నారు.

మృదఙ్గశఙ్ఖభేర్యశ్చ వీణాపణవ గోముఖాః । ధున్ధుర్యానక ఘణ్టాద్యా నేదుః దున్దుభయస్తథా

మృదంగాలు, శంఖాలు, భేరీలు, వీణలు, పణవాలు, గోముఖాలు, ధుంధురులు, ఆనకాలు, గంటలు, దుందుభులు — ఇవన్నీ ఘనంగా మోగాయి.

ప్రాసాదశిఖరారూఢాః కురునార్యో దిదృక్షయా । వవృషుః కుసుమైః కృష్ణం ప్రేమవ్రీడాస్మితేక్షణాః

కురు వంశ స్త్రీలు కృష్ణుణ్ణి చూడాలని ప్రాసాదాల మీదకు ఎక్కి, ప్రేమతో, మర్యాదతో చిరునవ్వుతో ఆయనపై పూల వర్షం కురిపించారు.

సితాతపత్రం జగ్రాహ ముక్తాదామవిభూషితమ్ । రత్‍నదణ్డం గుడాకేశః ప్రియః ప్రియతమస్య హ

గుడాకేశుడు, తన ప్రియమిత్రునికి ఎంతో ఇష్టమైనవాడు, ముత్యాల హారంతో అలంకరించిన, రత్నాల కడ్డితో ఉన్న తెల్ల గొడుగును పట్టుకున్నాడు.

ఉద్ధవః సాత్యకిశ్చైవ వ్యజనే పరమాద్‍భుతే । వికీర్యమాణః కుసుమై రేజే మధుపతిః పథి

ఉద్ధవుడు, సాత్యకిలు అద్భుతమైన చామరాలతో వాయిస్తూ, పూల వర్షంలో నడుస్తున్న మధుపతిని మరింత ప్రకాశవంతంగా చేశారు.

అశ్రూయన్తాశిషః సత్యాః తత్ర తత్ర ద్విజేరితాః । నానురూపానురూపాశ్చ నిర్గుణస్య గుణాత్మనః

ఇక్కడ అక్కడ ద్విజులు పలికిన, కొన్నిచోట్ల తగిన, కొన్నిచోట్ల తగనివైన, నిజమైన ఆశీర్వాదాలు వినిపించాయి — ఆ నిర్గుణునికి, గుణమయుడైనవాడికి.

అన్యోన్యమాసీత్ సంజల్ప ఉత్తమశ్లోకచేతసామ్ । కౌరవేన్ద్రపురస్త్రీణాం సర్వశ్రుతిమనోహరః

కౌరవేంద్రుని నగర స్త్రీలు పరస్పరం మాట్లాడుకున్న మాటలు, అందరి హృదయాలను ఆకట్టుకున్నాయి, ఎందుకంటే వారి మనసు అంతా ఉత్తమశ్లోకునిపై నిలిచింది.

(వంశస్థ) స వై కిలాయం పురుషః పురాతనో య ఏక ఆసీదవిశేష ఆత్మని । అగ్రే గుణేభ్యో జగదాత్మనీశ్వరే నిమీలితాత్మన్నిశి సుప్తశక్తిషు

ఈయనే ఆ ప్రాచీన పురుషుడు — గుణాలు పుట్టకముందే, తనలో తాను ఏకంగా ఉన్నవాడు, జగత్తుకు ఆత్మ, ప్రభువు, తన శక్తి నిద్రలో లీనమైనప్పుడు ఉన్నవాడు.

స ఏవ భూయో నిజవీర్యచోదితాం స్వజీవమాయాం ప్రకృతిం సిసృక్షతీమ్ । అనామరూపాత్మని రూపనామనీ విధిత్సమానోఽనుససార శాస్త్రకృత్

తన శక్తిచేత ప్రేరితమై, తన జీవమాయ అయిన ప్రకృతిని సృష్టించేందుకు, రూపం లేని తనకు పేర్లు, రూపాలు కల్పించాలనే సంకల్పంతో, శాస్త్రకర్తగా ఆయన దాన్ని నడిపించాడు.

స వా అయం యత్పదమత్ర సూరయో జితేన్ద్రియా నిర్జితమాతరిశ్వనః । పశ్యన్తి భక్తి ఉత్కలితామలాత్మనా నన్వేష సత్త్వం పరిమార్ష్టుమర్హతి

ఇంద్రియాలను జయించి, వాయువును అదుపులో పెట్టిన ఋషులు, పరిపూర్ణ భక్తితో పవిత్రమైన మనసుతో, ఆ పరమధామాన్ని దర్శిస్తారు. నిజంగా, ఈయనే లోకాన్ని పవిత్రం చేయగలవాడు.

స వా అయం సఖ్యనుగీత సత్కథో వేదేషు గుహ్యేషు చ గుహ్యవాదిభిః । య ఏక ఈశో జగదాత్మలీలయా సృజత్యవత్యత్తి న తత్ర సజ్జతే

యావనికీ స్నేహాన్ని పాడబడే ఆయన కథలు, వేదాలలో, రహస్యంగా రహస్యవేత్తలతో చెప్పబడతాయి. జగత్తుకు ఆత్మ, లీలతో సృష్టించి, పోషించి, లయముచేసే ఏకైక ప్రభువు అయినా, వాటికి అతడు అసక్తుడే.

యదా హ్యధర్మేణ తమోధియో నృపా జీవన్తి తత్రైష హి సత్త్వతః కిల । ధత్తే భగం సత్యమృతం దయాం యశో భవాయ రూపాణి దధత్ యుగే యుగే

పాపపు మార్గంలో నడిచే రాజులు ఉండగా, సాత్వతులలోంచి ఈయన యుగయుగాలకూ ధన్యం, సత్యం, దయ, కీర్తి ధరించి, లోకహితార్థంగా రూపాలు ధరిస్తాడు.

అహో అలం శ్లాఘ్యతమం యదోః కులం అహో అలం పుణ్యతమం మధోర్వనమ్ । యదేష పుంసాం ఋషభః శ్రియః పతిః స్వజన్మనా చఙ్క్రమణేన చాఞ్చతి

అయ్యో! యదువు వంశం ఎంత గొప్పది! మధురావనం ఎంత పవిత్రం! ఎందుకంటే, ఈ పురుషోత్తముడు, శ్రీదేవికి భర్త, అక్కడ జన్మించి, అక్కడ సంచరిస్తూ ఆనందిస్తున్నాడు.

అహో బత స్వర్యశసః తిరస్కరీ కుశస్థలీ పుణ్యయశస్కరీ భువః । పశ్యన్తి నిత్యం యదనుగ్రహేషితం స్మితావలోకం స్వపతిం స్మ యత్ప్రజాః

నిజంగా, స్వర్గానికి కూడా మించిన కీర్తిని కలిగిన, భూమికి పుణ్యాన్ని ఇచ్చే కుశస్థలీ ఎంత అదృష్టవంతం! ఎందుకంటే, అక్కడ ప్రజలు ఆయన అనుగ్రహంతో ఎప్పుడూ తన భర్తయైన కృష్ణుని చిరునవ్వుతో కూడిన చూపును చూస్తారు.

నూనం వ్రతస్నానహుతాదినేశ్వరః సమర్చితో హ్యస్య గృహీతపాణిభిః । పిబంతి యాః సఖ్యధరామృతం ముహుః వ్రజస్త్రియః సమ్ముముహుః యదాశయాః

ఈ వ్రజస్త్రీలు ఎన్నో వ్రతాలు, స్నానాలు, హోమాలు చేసి, భగవంతుణ్ని పూజించారేమో. ఆయన తానే వారి చేతులు పట్టి పెళ్లి చేసుకున్నాడు. ఆయన మధురమైన మాటలు వినుతూ, ఆ ప్రేమలో మునిగిపోయి, వ్రజస్త్రీలు పూర్తిగా ఆయనలో లీనమయ్యారు.

యా వీర్యశుల్కేన హృతాః స్వయంవరే ప్రమథ్య చైద్యః ప్రముఖాన్హి శుష్మిణః । ప్రద్యుమ్న సామ్బామ్బ సుతాదయోఽపరా యాః చాహృతా భౌమవధే సహస్రశః

శిశుపాలుడు మొదలైన బలమైన రాజులను జయించి, తన పరాక్రమంతో స్వయంవరంలో గెలిచి, ఆయన ఎన్నో రాజకుమార్తెలను పెళ్లి చేసుకున్నాడు. ప్రద్యుమ్నుడు, సాంబుడు, ఇతర రాజుల కుమార్తెలను కూడా, భౌమాసురుడిని సంహరించి వేలాది మంది యువతులను ఆయన తీసుకొచ్చాడు.

ఏతాః పరం స్త్రీత్వమపాస్తపేశలం నిరస్తశౌచం బత సాధు కుర్వతే । యాసాం గృహాత్ పుష్కరలోచనః పతిః న జాతు అపైత్యాహృతిభిః హృది స్పృశన్

ఈ స్త్రీలు, తమ పరిమితులను, శుద్ధిని వదిలిపెట్టినా, నిజంగా గొప్ప స్త్రీత్వాన్ని పొందారు. ఎందుకంటే, పద్మనేత్రుడు అయిన వారి భర్త, ఎప్పుడూ వారి ఇళ్లను విడిచిపెట్టడు, తన సాన్నిధ్యంతో వారి హృదయాలను తాకుతూ ఉంటాడు.

(అనుష్టుప్) ఏవంవిధా గదన్తీనాం స గిరః పురయోషితామ్ । నిరీక్షణేన అభినన్దన్ సస్మితేన యయౌ హరిః

అలా నగర స్త్రీలు మాట్లాడుతుండగా, హరి చిరునవ్వుతో వారిని చూసి, వారి మాటలకు ఆనందంగా స్పందించి, తన దారిలో ముందుకు సాగిపోయాడు.

అజాతశత్రుః పృతనాం గోపీథాయ మధుద్విషః । పరేభ్యః శఙ్కితః స్నేహాత్ ప్రాయుఙ్క్త చతురఙ్‌గిణీమ్

అజాతశత్రువు, మధుద్వేషి అయిన భగవంతుణ్ని ఇతరుల నుండి రక్షించాలనే ప్రేమతో, తన నాలుగు విభాగాల సైన్యాన్ని ఆయనకు రక్షణగా ఏర్పాటుచేశాడు.

అథ దూరాగతాన్ శౌరిః కౌరవాన్ విరహాతురాన్ । సన్నివర్త్య దృఢం స్నిగ్ధాన్ ప్రాయాత్స్వనగరీం ప్రియైః

ఆ తరువాత, దూరం నుండి వచ్చిన, వేరుపాటు బాధతో ఉన్న కౌరవులను శౌరి ప్రేమతో ఓదార్చి, తన ప్రియులతో కలిసి తన నగరానికి బయలుదేరాడు.

కురుజాఙ్గలపాఞ్చాలాన్ శూరసేనాన్ సయామునాన్ । బ్రహ్మావర్తం కురుక్షేత్రం మత్స్యాన్ సారస్వతానథ

ఆయన కురు, జాంగల, పాంచాల, శూరసేన, యమునా తీర ప్రాంతాలు, బ్రహ్మావర్తం, కురుక్షేత్రం, మత్స్య, సారస్వత దేశాలను దాటి వెళ్లాడు.

మరుధన్వమతిక్రమ్య సౌవీరాభీరయోః పరాన్ । ఆనర్తాన్ భార్గవోపాగాత్ శ్రాన్తవాహో మనాగ్విభుః

మరుద్ధన్వ అనే ఎడారిని దాటి, సౌవీర, ఆభీర ప్రాంతాలకు వెళ్లి, భార్గవునితో కలిసి, కొంత అలసిపోయిన గుర్రాలతో, అనంతరం ఆనర్త దేశానికి చేరాడు.

తత్ర తత్ర హ తత్రత్యైః హరిః ప్రత్యుద్యతార్హణః । సాయం భేజే దిశం పశ్చాత్ గవిష్ఠో గాం గతస్తదా

ప్రతి చోటా, అక్కడి ప్రజలు హరిని ఘనంగా సత్కరించారు. సాయంత్రం అయ్యాక, ఆయన పడమర వైపు తిరిగి, పశువుల కోసం గోవుల దేశానికి వెళ్లాడు.

అనుజానీహి నౌ భూమన్ తవానుచరకిఙ్‌కరౌ । దర్శనం నౌ భగవత ఋషేరాసీదనుగ్రహాత్

భగవంతుడా, మేము నీ సేవకులం, అనుచరులం. మాకు వెళ్లడానికి అనుమతి ఇవ్వు. ఋషి అనుగ్రహంతో నీ దర్శనం కలిగింది.

( వసంతతిలకా ) వాణీ గుణానుకథనే శ్రవణౌ కథాయాం హస్తౌ చ కర్మసు మనస్తవ పాదయోర్నః । స్మృత్యాం శిరస్తవ నివాసజగత్ప్రణామే దృష్టిః సతాం దర్శనేఽస్తు భవత్తనూనామ్

మా మాటలు నీ గుణగానంలో, చెవులు నీ కథలు వినడంలో, చేతులు నీ సేవలో, మనస్సు నీ పాదాల దగ్గర ఉండాలని కోరుకుంటున్నాం. మా తల నీ స్మరణలో నమస్కరించాలి, మా కళ్ళు నీ భక్తులను దర్శించాలి.