శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

లలిత గతి విలాస వల్గుహాస ప్రణయ నిరీక్షణ కల్పితోరుమానాః । కృతమనుకృతవత్య ఉన్మదాన్ధాః ప్రకృతిమగన్ కిల యస్య గోపవధ్వః

సుందరమైన నడక, ఆకర్షణీయమైన నవ్వు, ప్రేమతో కూడిన చూపులు, అబద్ధమైన కోపంతో, గోపికలు ఆయన ఆటలను అనుకరించి, మత్తులో, మోహంలో ఆయన స్వరూపంలో లీనమయ్యారు.

మునిగణ నృపవర్యసఙ్కులేఽన్తః సదసి యుధిష్ఠిర రాజసూయ ఏషామ్ । అర్హణం ఉపపేద ఈక్షణీయో మమ దృశిగోచర ఏష ఆవిరాత్మా

యుధిష్ఠిరుని రాజసూయ యాగంలో, మునులు, రాజులు సమూహంగా ఉన్న సభలో, అందరికన్నా పూజకు యోగ్యుడు ఆయనే. ఆయన నా కన్నులకు ప్రత్యక్షమయ్యాడు, తన అసలైన స్వరూపాన్ని నాకు చూపించాడు.

తమిమమహమజం శరీరభాజాం హృది హృది ధిష్ఠితమాత్మ కల్పితానామ్ । ప్రతిదృశమివ నైకధార్కమేకం సమధిగతోఽస్మి విధూత భేదమోహః

ఇప్పుడు నేను ఆ జన్మలేని పరమాత్మను తెలుసుకున్నాను. ఆయన ప్రతి జీవిలోని హృదయంలో ఉంటాడు. మనసు ప్రకారం ఒక్కొక్కరికి ఒక్కో విధంగా కనిపిస్తాడు. ఒకే సూర్యుడు అనేక నీళ్లలో అనేక రూపాల్లో కనిపించినట్టు, ఆయనను నేను స్పష్టంగా గ్రహించాను. భేదభ్రమ నా మనసులో ఇక లేదు.

సూత ఉవాచ । (అనుష్టుప్) కృష్ణ ఏవం భగవతి మనోవాక్ దృష్టివృత్తిభిః । ఆత్మని ఆత్మానమావేశ్య సోఽన్తఃశ్వాస ఉపారమత్

సూతుడు చెప్పాడు: ఇలా కృష్ణుని మీద తన మనసు, మాట, దృష్టిని నిలిపి, తన ఆత్మను పరమాత్మలో లీనంచేసి, భీష్ముడు లోపల ఊపిరి ఆపి శాంతంగా నిలిచిపోయాడు.

సమ్పద్యమానమాజ్ఞాయ భీష్మం బ్రహ్మణి నిష్కలే । సర్వే బభూవుస్తే తూష్ణీం వయాంసీవ దినాత్యయే

భీష్ముడు పరమబ్రహ్మలో లీనమవుతున్నాడని గ్రహించి, అక్కడ ఉన్న అందరూ పక్షులు సాయంత్రం నిశ్శబ్దంగా ఉండేలా మౌనంగా నిలిచారు.

తత్ర దున్దుభయో నేదుః దేవమానవ వాదితాః । శశంసుః సాధవో రాజ్ఞాం ఖాత్పేతుః పుష్పవృష్టయః

ఆ సమయంలో దేవతలు, మనుషులు మృదంగాలు మోగించారు. సద్గుణులు భీష్ముని స్తుతించారు. ఆకాశం నుంచి రాజుపై పుష్పవృష్టి పడింది.

తస్య నిర్హరణాదీని సమ్పరేతస్య భార్గవ । యుధిష్ఠిరః కారయిత్వా ముహూర్తం దుఃఖితోఽభవత్

భీష్ముడు పరమపదానికి వెళ్లిన తరువాత, యుదిష్ఠిరుడు, భృగువంశజుడైన తన తండ్రి కోసం అన్ని విధి విధానాలతో అంత్యక్రియలు నిర్వహించాడు. అయినా కొంతకాలం అతను లోతైన దుఃఖంలో మునిగిపోయాడు.

తుష్టువుర్మునయో హృష్టాః కృష్ణం తత్ గుహ్యనామభిః । తతస్తే కృష్ణహృదయాః స్వాశ్రమాన్ప్రయయుః పునః

ఆ మునులు ఆనందంతో కృష్ణుని గుప్తనామాలతో స్తుతించారు. తర్వాత, కృష్ణుని భక్తితో నిండిన హృదయాలతో, వారు తమ ఆశ్రమాలకు తిరిగి వెళ్లారు.

తతో యుధిష్ఠిరో గత్వా సహకృష్ణో గజాహ్వయమ్ । పితరం సాన్త్వయామాస గాన్ధారీం చ తపస్వినీమ్

తరువాత యుదిష్ఠిరుడు, కృష్ణునితో కలిసి గజాహ్వయానికి వెళ్లి, తన తండ్రిని, తపస్సులో నిమగ్నమైన గాంధారిని ఓదార్చాడు.

పిత్రా చానుమతో రాజా వాసుదేవానుమోదితః । చకార రాజ్యం ధర్మేణ పితృపైతామహం విభుః

తండ్రి అనుమతితో, కృష్ణుడు సమ్మతితో, మహాబలుడు యుదిష్ఠిరుడు తన తండ్రి, తాతల నుండి వచ్చిన రాజ్యాన్ని ధర్మబద్ధంగా పాలించాడు.

పయః స్తనాభ్యాం సుస్రావ నేత్రజైః సలిలైః శివైః । తదాభిషిచ్యమానాభ్యాం వీర వీరసువో ముహుః

ఆ వీరుని తల్లి తన కుమారుడిని పలుమార్లు హృదయపూర్వకంగా ఆలింగనం చేస్తూ, ఆమె వక్షోజాల నుంచి పాలు, కన్నుల నుంచి మంగళకరమైన కన్నీళ్లు పారబోయాయి.

తాం శశంసుర్జనా రాజ్ఞీం దిష్ట్యా తే పుత్ర ఆర్తిహా । ప్రతిలబ్ధశ్చిరం నష్టో రక్షితా మణ్డలం భువః

ప్రజలు ఆ రాణిని చూచి ఇలా అన్నారు: 'మీ కుమారుడు, బాధలను తొలగించేవాడు, ఎంతో కాలం తర్వాత తిరిగి వచ్చాడు. ఇప్పుడు భూమిని రక్షిస్తాడు. ఇది మనందరి అదృష్టం.'

అభ్యర్చితస్త్వయా నూనం భగవాన్ ప్రణతార్తిహా । యదనుధ్యాయినో ధీరా మృత్యుం జిగ్యుః సుదుర్జయమ్

రాణీగారూ! మీరు భగవంతుడిని భక్తితో పూజించారని స్పష్టంగా తెలుస్తోంది. ఎందుకంటే, స్థిరమైన మనస్సుతో ఆయనను ధ్యానించే వారు, ఎంత దుర్లభమైన మరణాన్ని కూడా జయించగలుగుతారు.

లాల్యమానం జనైరేవం ధ్రువం సభ్రాతరం నృపః । ఆరోప్య కరిణీం హృష్టః స్తూయమానోఽవిశత్పురమ్

ఇలా ప్రజలు యుదిష్ఠిరుని, అతని సోదరులను ఎంతో ప్రేమగా ఆదరించారు. ఆనందంతో యుదిష్ఠిరుడు ఏనుగుపై ఎక్కి, అందరి స్తుతులతో నగరంలోకి ప్రవేశించాడు.

తత్ర తత్రోపసఙ్‌కౢప్తైః లసన్ మకరతోరణైః । సవృన్దైః కదలీస్తమ్భైః పూగపోతైశ్చ తద్విధైః

ప్రతి ద్వారానా అందంగా అలంకరించిన మకరతొరణాలు, అరటి కాండలు, పుగిలకాయల గుళికలు శోభించాయి.

చూతపల్లవవాసఃస్రఙ్‌ ముక్తాదామవిలమ్బిభిః । ఉపస్కృతం ప్రతిద్వారం అపాం కుమ్భైః సదీపకైః

ప్రతి ద్వారం వద్ద మామిడిపొదలతో చేసిన తాడులు, ముత్యాల హారాలు వేలాడుతూ, నీళ్ల కుంభాలు, దీపాలతో అలంకరించబడ్డాయి.

ప్రాకారైః గోపురాగారైః శాతకుమ్భపరిచ్ఛదైః । సర్వతోఽలఙ్‌కృతం శ్రీమద్ విమానశిఖరద్యుభిః

ఆ నగరం చుట్టూ ప్రాకారాలు, గోపురాలు, ఇళ్ళు బంగారు అలంకరణలతో మెరిసిపోతూ, భవనాల శిఖరాలు వెలిగిపోయాయి.

మృష్టచత్వరరథ్యాట్ట మార్గం చన్దనచర్చితమ్ । లాజాక్షతైః పుష్పఫలైః తణ్డులైర్బలిభిర్యుతమ్

చౌరస్తాలు, వీధులు, దారులు శుభ్రంగా ఉండి, చందనం రాసి, లాజలు, అక్షతలు, పూలు, పండ్లు, అన్నప్రసాదాలు ప్రతిచోటా సమర్పించబడ్డాయి.

ధ్రువాయ పథి దృష్టాయ తత్ర తత్ర పురస్త్రియః । సిద్ధార్థాక్షతదధ్యమ్బు దూర్వాపుష్పఫలాని చ

ధృవుడు ఆ మార్గంలో పోతుండగా, నగరంలోని స్త్రీలు వివిధ చోట్ల సిద్ధార్థం, అక్షతలు, పెరుగు, నీరు, దర్భ, పూలు, పండ్లతో మంగళద్రవ్యాలు తీసుకొచ్చారు.

ఉపజహ్రుః ప్రయుఞ్జానా వాత్సల్యాదాశిషః సతీః । శృణ్వన్ తద్వల్గుగీతాని ప్రావిశద్‍భవనం పితుః

అతడు తన తండ్రి భవనంలోకి ప్రవేశిస్తున్నప్పుడు, సత్ప్రవర్తన కలిగిన మహిళలు ప్రేమతో ఆశీర్వాదాలు పలికారు. వారు చిన్నపిల్లల మధురమైన పాటలు ఆలకిస్తూ ఉండగా, అతడు లోపలికి వెళ్లాడు.

మహామణివ్రాతమయే స తస్మిన్ భవనోత్తమే । లాలితో నితరాం పిత్రా న్యవసద్ దివి దేవవత్

అద్భుతమైన రత్నాలతో అలంకరించబడిన ఆ గొప్ప భవనంలో, అతడిని తండ్రి ఎంతో ప్రేమతో పోషించాడు. ఆకాశంలో దేవతలవలె అక్కడ నివసించాడు.

పయఃఫేననిభాః శయ్యా దాన్తా రుక్మపరిచ్ఛదాః । ఆసనాని మహార్హాణి యత్ర రౌక్మా ఉపస్కరాః

అక్కడ పడకలు పాలనురుతో పోలిన తెల్లదనంతో, బంగారు అలంకరణలతో మెరిసిపోయేవి. కూర్చోవడానికి ఉన్నవి ఎంతో విలువైనవి, మిగతా వస్తువులన్నీ బంగారుతో తయారయ్యేవి.

యత్ర స్ఫటికకుడ్యేషు మహామారకతేషు చ । మణిప్రదీపా ఆభాన్తి లలనారత్‍నసంయుతాః

ఆ భవనంలో స్ఫటికపు గోడలపై, పెద్ద ఎమరల్డ్ రాళ్లపై, ఆభరణాల రత్నాలతో అలంకరించిన దీపాలు మెరిసిపోతుండేవి.

ఉద్యానాని చ రమ్యాణి విచిత్రైరమరద్రుమైః । కూజద్విహఙ్‌గమిథునైః గాయన్మత్తమధువ్రతైః

అక్కడ అద్భుతమైన దేవతా వృక్షాలతో కూడిన అందమైన తోటలు ఉండేవి. వాటిలో జంటగా ఉన్న పక్షులు కూస్తూ, మదమైన తేనెటీగలు పాటలు పాడుతూ ఉండేవి.

వాప్యో వైదూర్యసోపానాః పద్మోత్పలకుముద్వతీః । హంసకారణ్డవకులైః జుష్టాశ్చక్రాహ్వసారసైః

అక్కడ వజ్రకాంతి మెరుస్తున్న నీలం రాళ్ల మెట్లు గల చెరువులు, పద్మాలు, ఉత్పలాలు, కుముదాలు పుష్పించే నీటి మడులు ఉండేవి. వాటిలో హంసలు, కరడులు, చక్రవాక పక్షులు సంచరించేవి.

ఉత్తానపాదో రాజర్షిః ప్రభావం తనయస్య తమ్ । శ్రుత్వా దృష్ట్వాద్‍భుతతమం ప్రపేదే విస్మయం పరమ్

రాజర్షి ఉత్తానపాదుడు తన కుమారుని అద్భుతమైన మహిమను విని, చూసి, అతిశయమైన ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయాడు.

వీక్ష్యోఢవయసం తం చ ప్రకృతీనాం చ సమ్మతమ్ । అనురక్తప్రజం రాజా ధ్రువం చక్రే భువః పతిమ్

అతడు యవ్వనంలోకి అడుగుపెట్టినవాడని, ప్రజలకు ప్రీతిపాత్రుడని, మంత్రులకు కూడా ఇష్టుడని చూసి, రాజు ధ్రువుని భూమికి అధిపతిగా నియమించాడు.

ఆత్మానం చ ప్రవయసం ఆకలయ్య విశామ్పతిః । వనం విరక్తః ప్రాతిష్ఠద్ విమృశన్నాత్మనో గతిమ్

తన వయస్సు ముదిరిందని గ్రహించిన రాజు, ప్రపంచ విషయాల్లో ఆసక్తి లేకుండా, తన ఆత్మగతిని ఆలోచిస్తూ, అరణ్యంలోకి వెళ్లిపోయాడు.

శౌనక ఉవాచ । (వంశస్థ) హత్వా స్వరిక్థస్పృధ ఆతతాయినో యుధిష్ఠిరో ధర్మభృతాం వరిష్ఠః । సహానుజైః ప్రత్యవరుద్ధభోజనః కథం ప్రవృత్తః కిమకారషీత్తతః

శౌనకుడు ఇలా అడిగాడు: ఓ ధర్మవంతులలో శ్రేష్ఠుడా, యుదిష్ఠిరుడు తన రాజ్యాన్ని, ధనాన్ని కోరిన శత్రువులను యుద్ధంలో సంహరించిన తరువాత, తన సోదరులతో కలిసి భోజనం నిశ్చింతగా చేసుకుంటూ, తరువాత ఏమి చేసాడు? అతడు ఎలా ప్రవర్తించాడు?