శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

సర్వతో మన ఆకృష్య హృది భూతేన్ద్రియాశయమ్ । ధ్యాయన్ భగవతో రూపం నాద్రాక్షీత్ కించనాపరమ్

ప్రతి దిక్కునుండి మనసును వెనక్కు తీసుకుని, హృదయంలో స్థిరపరిచి, భగవంతుని రూపాన్ని ధ్యానిస్తూ, ఇంకేదీ చూడలేదు.

ఆధారం మహదాదీనాం ప్రధానపురుషేశ్వరమ్ । బ్రహ్మ ధారయమాణస్య త్రయో లోకాశ్చకమ్పిరే

ప్రపంచానికి ఆధారమైన, మహత్తత్త్వాది అన్నిటికీ అధిపతియైన పరమాత్ముని ధ్యానిస్తూ ఉండగా, మూడు లోకాలు కంపించాయి.

యదైకపాదేన స పార్థివార్భకః తస్థౌ తదఙ్‌గుష్ఠనిపీడితా మహీ । ననామ తత్రార్ధమిభేన్ద్రధిష్ఠితా తరీవ సవ్యేతరతః పదే పదే

ఆ రాజకుమారుడు ఒక కాలు మీద నిల్చున్నప్పుడు, అతని పెద్దవేలి ఒత్తిడితో భూమి వంగిపోయింది; ఏనుగు నిలబడి ఉన్న స్థలం ఎలా వంగుతుందో అలా ప్రతి అడుగునా వంగింది.

తస్మిన్ అభిధ్యాయతి విశ్వమాత్మనో ద్వారం నిరుధ్యాసుమనన్యయా ధియా । లోకా నిరుచ్ఛ్వాసనిపీడితా భృశం సలోకపాలాః శరణం యయుర్హరిమ్

అతడు విశ్వాంతరాత్మను ధ్యానిస్తూ, ఇంద్రియ ద్వారాలను మూసి, అపారమైన ఏకాగ్రతతో ఉన్నప్పుడు, లోకాలు, లోకపాలకులు ఊపిరాడక బాధపడి, హరిని శరణు కోరారు.

దేవా ఊచుః - నైవం విదామో భగవన్ ప్రాణరోధం చరాచరస్యాఖిలసత్త్వధామ్నః । విధేహి తన్నో వృజినాద్విమోక్షం ప్రాప్తా వయం త్వాం శరణం శరణ్యమ్

దేవతలు చెప్పారు — ప్రభూ! చరాచర సృష్టిలోని ఏ జీవిలోనూ ఇంత ప్రాణనిగ్రహం మేము ఎప్పుడూ చూడలేదు. దయచేసి మాకు ఈ బాధ నుండి విముక్తి కలిగించు; మేము నిన్నే శరణు వచ్చాము.

శ్రీభగవానువాచ - మా భైష్ట బాలం తపసో దురత్యయాన్ నివర్తయిష్యే ప్రతియాత స్వధామ । యతో హి వః ప్రాణనిరోధ ఆసీత్ ఔత్తానపాదిర్మయి సఙ్‌గతాత్మా

శ్రీభగవంతుడు అన్నాడు — భయపడకండి. ఆ బాలుడి కఠిన తపస్సును నేను ఆపేస్తాను. మీరు మీ లోకాలకే వెళ్ళండి. ఉత్తానపాదుని కుమారుడు నా ధ్యానంలో లీనమై ఉండడమే మీకు ఊపిరాడకపోవడానికి కారణం.

సూత ఉవాచ । (అనుష్టుప్) ఇతి భీతః ప్రజాద్రోహాత్ సర్వధర్మవివిత్సయా । తతో వినశనం ప్రాగాద్ యత్ర దేవవ్రతోఽపతత్

సూతుడు చెప్పాడు — ప్రజలకు అన్యాయం జరుగుతుందేమోనని భయంతో, అన్ని ధర్మాలను తెలుసుకోవాలని కోరుకుని, ఆయన దేవవ్రతుడు పడుకున్న చోటికి వెళ్లాడు.

తదా తే భ్రాతరః సర్వే సదశ్వైః స్వర్ణభూషితైః । అన్వగచ్ఛన్ రథైర్విప్రా వ్యాసధౌమ్యాదయస్తథా

ఆ సమయంలో, అతని అన్నదమ్ములు అందరూ బంగారు అలంకారాలతో ఉన్న కాళ్లపై, రథాల్లో వెళ్ళారు; వ్యాసుడు, ధౌమ్యుడు మొదలైన మునులు కూడా వెళ్ళారు.

భగవానపి విప్రర్షే రథేన సధనఞ్జయః । స తైర్వ్యరోచత నృపః కుబేర ఇవ గుహ్యకైః

భగవంతుడు కూడా, బ్రాహ్మణమునివరా! ధనంజయుడితో కలిసి రథంలో ప్రయాణించాడు. వారందరిలో రాజు, యక్షులతో కూడిన కుబేరుడిలా ప్రకాశించాడు.

దృష్ట్వా నిపతితం భూమౌ దివశ్చ్యుతం ఇవామరమ్ । ప్రణేముః పాణ్డవా భీష్మం సానుగాః సహ చక్రిణా

భీష్ముడు భూమిపై పడివున్నాడని, ఆకాశం నుంచి దేవుడు పడినట్లు చూసి, పాండవులు, వారి అనుచరులు, చక్రధారి సహా, అతనికి నమస్కరించారు.

తత్ర బ్రహ్మర్షయః సర్వే దేవర్షయశ్చ సత్తమ । రాజర్షయశ్చ తత్రాసన్ ద్రష్టుం భరతపుఙ్గవమ్

అక్కడ బ్రాహ్మణులలో గొప్ప ఋషులు, దేవతలలో ప్రముఖ ఋషులు, రాజర్షులు అందరూ భారత వంశంలో శ్రేష్ఠుడైన ధర్మరాజును దర్శించేందుకు అక్కడికి చేరారు.

పర్వతో నారదో ధౌమ్యో భగవాన్ బాదరాయణః । బృహదశ్వో భరద్వాజః సశిష్యో రేణుకాసుతః

పర్వతుడు, నారదుడు, ధౌమ్యుడు, భగవాన్ బాదరాయణుడు, బృహదశ్వుడు, భారద్వాజుడు తన శిష్యులతో, రేణుక కుమారుడు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.

వసిష్ఠ ఇన్ద్రప్రమదః త్రితో గృత్సమదోఽసితః । కక్షీవాన్ గౌతమోఽత్రిశ్చ కౌశికోఽథ సుదర్శనః

వశిష్ఠుడు, ఇంద్రప్రమదుడు, త్రితుడు, గృత్సమదుడు, అసితుడు, కక్షీవాన్, గౌతముడు, అత్రి, కౌశికుడు, సుదర్శనుడు కూడా అక్కడికి వచ్చారు.

అన్యే చ మునయో బ్రహ్మన్ బ్రహ్మరాతాదయోఽమలాః । శిష్యైరుపేతా ఆజగ్ముః కశ్యపాఙ్‌గిరసాదయః

ఇంకా ఇతర మునులు, బ్రహ్మరాతుడు మొదలైన పవిత్ర హృదయులు, తమ శిష్యులతో కలిసి కశ్యపుడు, అంగిరసుడు మొదలైన వారు కూడా వచ్చారు.

తాన్ సమేతాన్ మహాభాగాన్ ఉపలభ్య వసూత్తమః । పూజయామాస ధర్మజ్ఞో దేశకాలవిభాగవిత్

అక్కడ చేరిన ఆ మహాభాగులను గమనించిన వసువులలో శ్రేష్ఠుడు, ధర్మాన్ని, స్థలం-కాలాన్ని బాగా తెలిసిన ధర్మరాజు వారిని గౌరవంగా ఆహ్వానించాడు.

కృష్ణం చ తత్ప్రభావజ్ఞ ఆసీనం జగదీశ్వరమ్ । హృదిస్థం పూజయామాస మాయయోపాత్త విగ్రహమ్

అలాగే, తన మహిమను తెలిసిన జగదీశ్వరుడైన కృష్ణుడు అక్కడ ఆసీనుడై ఉండగా, హృదయంలో నివసిస్తూ, తన మాయతో రూపం ధరించిన ఆయనను కూడా ధర్మరాజు పూజించాడు.

పాణ్డుపుత్రాన్ ఉపాసీనాన్ ప్రశ్రయప్రేమసఙ్గతాన్ । అభ్యాచష్టానురాగాశ్రైః అన్ధీభూతేన చక్షుషా

పాండవులు వినయంగా, ప్రేమతో కూర్చొని ఉండగా, ధర్మరాజు వారికి లోతైన అనురాగంతో కన్నీళ్లు పొర్లుతున్న కళ్లతో మాట్లాడాడు.

అహో కష్టమహోఽన్యాయ్యం యద్ యూయం ధర్మనన్దనాః । జీవితుం నార్హథ క్లిష్టం విప్రధర్మాచ్యుతాశ్రయాః

అయ్యో! ఎంత దురదృష్టం, ఎంత అన్యాయం! బ్రాహ్మణులకు, ధర్మానికి, అచ్యుతునికి ఆశ్రయమైన మీరు బాధలు అనుభవించటం, ఇబ్బందిగా జీవించటం తగదు.

సంస్థితేఽతిరథే పాణ్డౌ పృథా బాలప్రజా వధూః । యుష్మత్కృతే బహూన్ క్లేశాన్ ప్రాప్తా తోకవతీ ముహుః

పాండు మహారాజు మరణించిన తర్వాత, ప్రథా చిన్న పిల్లలతో వితంతువుగా మీ కోసం ఎన్నో కష్టాలు, ఎన్నిసార్లు తట్టుకుని వచ్చింది.

సర్వం కాలకృతం మన్యే భవతాం చ యదప్రియమ్ । సపాలో యద్వశే లోకో వాయోరివ ఘనావలిః

మీకు నచ్చని దుఃఖాలన్నీ కాలమే కారణమని నేను భావిస్తున్నాను. ఈ లోకం, పాలకులతో సహా, గాలికి మేఘాలు ఎలా నడుస్తాయో అలా కాలానికి లోబడి ఉంటుంది.

యత్ర ధర్మసుతో రాజా గదాపాణిర్వృకోదరః । కృష్ణోఽస్త్రీ గాణ్డివం చాపం సుహృత్ కృష్ణః తతో విపత్

ఇక్కడ ధర్మపుత్రుడు రాజుగా ఉన్నాడు, భీముడు గదను ధరించాడు, అర్జునుడు గాండీవాన్ని పట్టుకున్నాడు, కృష్ణుడు మిత్రుడిగా ఉన్నాడు—ఇలాంటి చోట అపాయం ఎలా వస్తుంది?

న హ్యస్య కర్హిచిత్ రాజన్ పుమాన్ వేద విధిత్సితమ్ । యత్ విజిజ్ఞాసయా యుక్తా ముహ్యన్తి కవయోఽపి హి

రాజా! ఆయన సంకల్పాన్ని ఎవరూ ఎప్పుడూ పూర్తిగా తెలుసుకోలేరు. విచారణతో కూడిన మేధావులు కూడా దానిలో మాయలో పడిపోతారు.

తస్మాత్ ఇదం దైవతంత్రం వ్యవస్య భరతర్షభ । తస్యానువిహితోఽనాథా నాథ పాహి ప్రజాః ప్రభో

కాబట్టి, భారత వంశ శ్రేష్ఠుడా! ఇది దైవ నిర్ణయమని తెలుసుకో. ఇలా జరిగినప్పుడు, నాథుడు లేని ప్రజలను నీవు రక్షించు.

ఏష వై భగవాన్ సాక్షాత్ ఆద్యో నారాయణః పుమాన్ । మోహయన్ మాయయా లోకం గూఢశ్చరతి వృష్ణిషు

ఈయన నిజంగా భగవంతుడు, ఆద్యుడు, నారాయణుడు. వృష్ణివంశంలో కనిపించకుండా తిరుగుతూ, తన మాయతో లోకాన్ని మాయలో పడేస్తున్నాడు.

అస్యానుభావం భగవాన్ వేద గుహ్యతమం శివః । దేవర్షిర్నారదః సాక్షాత్ భగవాన్ కపిలో నృప

ఈయన యొక్క అత్యంత గోప్యమైన మహిమను భగవాన్ శివుడు, దేవర్షి నారదుడు, భగవాన్ కపిలుడు మాత్రమే తెలుసుతారు, రాజా!

యం మన్యసే మాతులేయం ప్రియం మిత్రం సుహృత్తమమ్ । అకరోః సచివం దూతం సౌహృదాదథ సారథిమ్

నీవు మామగారి కుమారుడని, ప్రియ మిత్రుడని, ఉత్తమ స్నేహితుడని భావించినవాడిని, మంత్రిగా, దూతగా, సారథిగా చేసుకున్నావు—

సర్వాత్మనః సమదృశో హ్యద్వయస్యానహఙ్కృతేః । తత్కృతం మతివైషమ్యం నిరవద్యస్య న క్వచిత్

ప్రతి ఒక్కరికి సమంగా చూస్తూ, అహంకారం లేని, ద్వైతం లేని పరమాత్మకు, మనుషుల మనస్సుల్లో తాను కలిగించిన భేదాలకు ఎక్కడా తప్పు ఉండదు.

తథాప్యేకాన్తభక్తేషు పశ్య భూపానుకమ్పితమ్ । యత్ మే అసూన్ త్యజతః సాక్షాత్ కృష్ణో దర్శనమాగతః

అయినా, ఏకాంత భక్తులపై ఆయన చూపే దయను చూడు రాజా! నేను ప్రాణాలను విడిచే వేళ, స్వయంగా కృష్ణుడు నాకు దర్శనం ఇచ్చాడు.

భక్త్యావేశ్య మనో యస్మిన్ వాచా యన్నామ కీర్తయన్ । త్యజన్ కలేవరం యోగీ ముచ్యతే కామకర్మభిః

యోగి భక్తితో మనసును ఆ పరమాత్మునిపై స్థిరపరిచి, నోటితో ఆయన నామాన్ని జపిస్తూ, శరీరం విడిచినపుడు, కోరికలు, కర్మల బంధనాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు.