శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

అహో మే బత దౌరాత్మ్యం స్త్రీజితస్యోపధారయ । యోఽఙ్‌కం ప్రేమ్ణాఽఽరురుక్షన్తం నాభ్యనన్దమసత్తమః

అయ్యో! స్త్రీ చేతిలో ఓడిపోయిన నా దురదృష్టాన్ని చూడు. ప్రేమతో నా ఒడిలోకి రావాలని ఆశించిన ఆ అమాయకుణ్ణి నేను ఆదరించలేదు. ఎంత నీచుడినో!

నారద ఉవాచ - మా మా శుచః స్వతనయం దేవగుప్తం విశామ్పతే । తత్ప్రభావం అవిజ్ఞాయ ప్రావృఙ్‌క్తే యద్యశో జగత్

నారదుడు ఇలా అన్నాడు — ప్రజల రక్షకా! దేవతలు కాపాడుతున్న నీ కుమారుని గురించి విచారించకూ. అతని మహిమను తెలియక, అతని కీర్తి ప్రపంచంలో వ్యాపించబోతున్నా, నీవు దుఃఖిస్తున్నావు.

సుదుష్కరం కర్మ కృత్వా లోకపాలైరపి ప్రభుః । ఐష్యత్యచిరతో రాజన్ యశో విపులయంస్తవ

లోకపాలులకైనా సాధ్యం కాని గొప్ప కార్యాన్ని చేసి, రాజా! నీకు మహత్తరమైన కీర్తి త్వరలోనే కలుగుతుంది.

మైత్రేయ ఉవాచ - ఇతి దేవర్షిణా ప్రోక్తం విశ్రుత్య జగతీపతిః । రాజలక్ష్మీమనాదృత్య పుత్రం ఏవాన్వచిన్తయత్

మైత్రేయుడు ఇలా అన్నాడు — దేవర్షి చెప్పిన మాటలు విని, భూమిపతి రాజసంపదను పట్టించుకోకుండా తన కుమారుడి గురించే ఆలోచించాడు.

తత్రాభిషిక్తః ప్రయతః తాం ఉపోష్య విభావరీమ్ । సమాహితః పర్యచర దృష్యాదేశేన పూరుషమ్

అక్కడ అభిషేకం చేయించుకుని పవిత్రుడై, ఆ రాత్రి ఉపవాసంగా గడిపి, మనసును ఏకాగ్రపరిచి, చెప్పిన విధంగా పరమాత్ముని సేవించాడు.

త్రిరాత్రాన్తే త్రిరాత్రాన్తే కపిత్థబదరాశనః । ఆత్మవృత్త్యనుసారేణ మాసం నిన్యేఽర్చయన్ హరిమ్

ప్రతి మూడు రోజుల తర్వాత, కపిత్తం బదరిపండ్లను తింటూ, తన శక్తికి తగినట్టు హరిని ఒక నెలపాటు ఆరాధించాడు.

ద్వితీయం చ తథా మాసం షష్ఠే షష్ఠేఽర్భకో దినే । తృణపర్ణాదిభిః శీర్ణైః కృతాన్నోఽభ్యర్చయన్ విభుమ్

రెండవ నెలలో, ప్రతి ఆరవ రోజున, కూలిన గడ్డి, ఆకులు మొదలైన వాటితో అన్నం తయారుచేసి, ప్రభువును పూజించాడు.

తృతీయం చానయన్ మాసం నవమే నవమేఽహని । అబ్భక్ష ఉత్తమశ్లోకం ఉపాధావత్సమాధినా

మూడవ నెలలో, ప్రతి తొమ్మిదవ రోజున, కేవలం నీళ్లు మాత్రమే తీసుకుంటూ, మనసును ఏకాగ్రపరిచి ఉత్తమశ్లోకుడిని ధ్యానించాడు.

చతుర్థమపి వై మాసం ద్వాదశే ద్వాదశేఽహని । వాయుభక్షో జితశ్వాసో ధ్యాయన్ దేవమధారయత్

నాలుగవ నెలలో, ప్రతి పన్నెండవ రోజున, గాలిని మాత్రమే తీసుకుంటూ, శ్వాసను జయించి, దేవుని ధ్యానంలో నిలిచాడు.

పఞ్చమే మాస్యనుప్రాప్తే జితశ్వాసో నృపాత్మజః । ధ్యాయన్ బ్రహ్మ పదైకేన తస్థౌ స్థాణురివాచలః

ఐదవ నెల వచ్చినప్పుడు, రాజకుమారుడు శ్వాసను నియంత్రించి, ఒక కాళ్లపై నిలబడి, బ్రహ్మను ధ్యానిస్తూ, స్థిరంగా నిలిచాడు.

సర్వతో మన ఆకృష్య హృది భూతేన్ద్రియాశయమ్ । ధ్యాయన్ భగవతో రూపం నాద్రాక్షీత్ కించనాపరమ్

ప్రతి దిక్కునుండి మనసును వెనక్కు తీసుకుని, హృదయంలో స్థిరపరిచి, భగవంతుని రూపాన్ని ధ్యానిస్తూ, ఇంకేదీ చూడలేదు.

ఆధారం మహదాదీనాం ప్రధానపురుషేశ్వరమ్ । బ్రహ్మ ధారయమాణస్య త్రయో లోకాశ్చకమ్పిరే

ప్రపంచానికి ఆధారమైన, మహత్తత్త్వాది అన్నిటికీ అధిపతియైన పరమాత్ముని ధ్యానిస్తూ ఉండగా, మూడు లోకాలు కంపించాయి.

యదైకపాదేన స పార్థివార్భకః తస్థౌ తదఙ్‌గుష్ఠనిపీడితా మహీ । ననామ తత్రార్ధమిభేన్ద్రధిష్ఠితా తరీవ సవ్యేతరతః పదే పదే

ఆ రాజకుమారుడు ఒక కాలు మీద నిల్చున్నప్పుడు, అతని పెద్దవేలి ఒత్తిడితో భూమి వంగిపోయింది; ఏనుగు నిలబడి ఉన్న స్థలం ఎలా వంగుతుందో అలా ప్రతి అడుగునా వంగింది.

తస్మిన్ అభిధ్యాయతి విశ్వమాత్మనో ద్వారం నిరుధ్యాసుమనన్యయా ధియా । లోకా నిరుచ్ఛ్వాసనిపీడితా భృశం సలోకపాలాః శరణం యయుర్హరిమ్

అతడు విశ్వాంతరాత్మను ధ్యానిస్తూ, ఇంద్రియ ద్వారాలను మూసి, అపారమైన ఏకాగ్రతతో ఉన్నప్పుడు, లోకాలు, లోకపాలకులు ఊపిరాడక బాధపడి, హరిని శరణు కోరారు.

దేవా ఊచుః - నైవం విదామో భగవన్ ప్రాణరోధం చరాచరస్యాఖిలసత్త్వధామ్నః । విధేహి తన్నో వృజినాద్విమోక్షం ప్రాప్తా వయం త్వాం శరణం శరణ్యమ్

దేవతలు చెప్పారు — ప్రభూ! చరాచర సృష్టిలోని ఏ జీవిలోనూ ఇంత ప్రాణనిగ్రహం మేము ఎప్పుడూ చూడలేదు. దయచేసి మాకు ఈ బాధ నుండి విముక్తి కలిగించు; మేము నిన్నే శరణు వచ్చాము.

శ్రీభగవానువాచ - మా భైష్ట బాలం తపసో దురత్యయాన్ నివర్తయిష్యే ప్రతియాత స్వధామ । యతో హి వః ప్రాణనిరోధ ఆసీత్ ఔత్తానపాదిర్మయి సఙ్‌గతాత్మా

శ్రీభగవంతుడు అన్నాడు — భయపడకండి. ఆ బాలుడి కఠిన తపస్సును నేను ఆపేస్తాను. మీరు మీ లోకాలకే వెళ్ళండి. ఉత్తానపాదుని కుమారుడు నా ధ్యానంలో లీనమై ఉండడమే మీకు ఊపిరాడకపోవడానికి కారణం.

సూత ఉవాచ । (అనుష్టుప్) ఇతి భీతః ప్రజాద్రోహాత్ సర్వధర్మవివిత్సయా । తతో వినశనం ప్రాగాద్ యత్ర దేవవ్రతోఽపతత్

సూతుడు చెప్పాడు — ప్రజలకు అన్యాయం జరుగుతుందేమోనని భయంతో, అన్ని ధర్మాలను తెలుసుకోవాలని కోరుకుని, ఆయన దేవవ్రతుడు పడుకున్న చోటికి వెళ్లాడు.

తదా తే భ్రాతరః సర్వే సదశ్వైః స్వర్ణభూషితైః । అన్వగచ్ఛన్ రథైర్విప్రా వ్యాసధౌమ్యాదయస్తథా

ఆ సమయంలో, అతని అన్నదమ్ములు అందరూ బంగారు అలంకారాలతో ఉన్న కాళ్లపై, రథాల్లో వెళ్ళారు; వ్యాసుడు, ధౌమ్యుడు మొదలైన మునులు కూడా వెళ్ళారు.

భగవానపి విప్రర్షే రథేన సధనఞ్జయః । స తైర్వ్యరోచత నృపః కుబేర ఇవ గుహ్యకైః

భగవంతుడు కూడా, బ్రాహ్మణమునివరా! ధనంజయుడితో కలిసి రథంలో ప్రయాణించాడు. వారందరిలో రాజు, యక్షులతో కూడిన కుబేరుడిలా ప్రకాశించాడు.

దృష్ట్వా నిపతితం భూమౌ దివశ్చ్యుతం ఇవామరమ్ । ప్రణేముః పాణ్డవా భీష్మం సానుగాః సహ చక్రిణా

భీష్ముడు భూమిపై పడివున్నాడని, ఆకాశం నుంచి దేవుడు పడినట్లు చూసి, పాండవులు, వారి అనుచరులు, చక్రధారి సహా, అతనికి నమస్కరించారు.

తత్ర బ్రహ్మర్షయః సర్వే దేవర్షయశ్చ సత్తమ । రాజర్షయశ్చ తత్రాసన్ ద్రష్టుం భరతపుఙ్గవమ్

అక్కడ బ్రాహ్మణులలో గొప్ప ఋషులు, దేవతలలో ప్రముఖ ఋషులు, రాజర్షులు అందరూ భారత వంశంలో శ్రేష్ఠుడైన ధర్మరాజును దర్శించేందుకు అక్కడికి చేరారు.

పర్వతో నారదో ధౌమ్యో భగవాన్ బాదరాయణః । బృహదశ్వో భరద్వాజః సశిష్యో రేణుకాసుతః

పర్వతుడు, నారదుడు, ధౌమ్యుడు, భగవాన్ బాదరాయణుడు, బృహదశ్వుడు, భారద్వాజుడు తన శిష్యులతో, రేణుక కుమారుడు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.

వసిష్ఠ ఇన్ద్రప్రమదః త్రితో గృత్సమదోఽసితః । కక్షీవాన్ గౌతమోఽత్రిశ్చ కౌశికోఽథ సుదర్శనః

వశిష్ఠుడు, ఇంద్రప్రమదుడు, త్రితుడు, గృత్సమదుడు, అసితుడు, కక్షీవాన్, గౌతముడు, అత్రి, కౌశికుడు, సుదర్శనుడు కూడా అక్కడికి వచ్చారు.

అన్యే చ మునయో బ్రహ్మన్ బ్రహ్మరాతాదయోఽమలాః । శిష్యైరుపేతా ఆజగ్ముః కశ్యపాఙ్‌గిరసాదయః

ఇంకా ఇతర మునులు, బ్రహ్మరాతుడు మొదలైన పవిత్ర హృదయులు, తమ శిష్యులతో కలిసి కశ్యపుడు, అంగిరసుడు మొదలైన వారు కూడా వచ్చారు.

తాన్ సమేతాన్ మహాభాగాన్ ఉపలభ్య వసూత్తమః । పూజయామాస ధర్మజ్ఞో దేశకాలవిభాగవిత్

అక్కడ చేరిన ఆ మహాభాగులను గమనించిన వసువులలో శ్రేష్ఠుడు, ధర్మాన్ని, స్థలం-కాలాన్ని బాగా తెలిసిన ధర్మరాజు వారిని గౌరవంగా ఆహ్వానించాడు.

కృష్ణం చ తత్ప్రభావజ్ఞ ఆసీనం జగదీశ్వరమ్ । హృదిస్థం పూజయామాస మాయయోపాత్త విగ్రహమ్

అలాగే, తన మహిమను తెలిసిన జగదీశ్వరుడైన కృష్ణుడు అక్కడ ఆసీనుడై ఉండగా, హృదయంలో నివసిస్తూ, తన మాయతో రూపం ధరించిన ఆయనను కూడా ధర్మరాజు పూజించాడు.

పాణ్డుపుత్రాన్ ఉపాసీనాన్ ప్రశ్రయప్రేమసఙ్గతాన్ । అభ్యాచష్టానురాగాశ్రైః అన్ధీభూతేన చక్షుషా

పాండవులు వినయంగా, ప్రేమతో కూర్చొని ఉండగా, ధర్మరాజు వారికి లోతైన అనురాగంతో కన్నీళ్లు పొర్లుతున్న కళ్లతో మాట్లాడాడు.

అహో కష్టమహోఽన్యాయ్యం యద్ యూయం ధర్మనన్దనాః । జీవితుం నార్హథ క్లిష్టం విప్రధర్మాచ్యుతాశ్రయాః

అయ్యో! ఎంత దురదృష్టం, ఎంత అన్యాయం! బ్రాహ్మణులకు, ధర్మానికి, అచ్యుతునికి ఆశ్రయమైన మీరు బాధలు అనుభవించటం, ఇబ్బందిగా జీవించటం తగదు.

సంస్థితేఽతిరథే పాణ్డౌ పృథా బాలప్రజా వధూః । యుష్మత్కృతే బహూన్ క్లేశాన్ ప్రాప్తా తోకవతీ ముహుః

పాండు మహారాజు మరణించిన తర్వాత, ప్రథా చిన్న పిల్లలతో వితంతువుగా మీ కోసం ఎన్నో కష్టాలు, ఎన్నిసార్లు తట్టుకుని వచ్చింది.