శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

స్వేచ్ఛావతారచరితైః అచిన్త్యనిజమాయయా । కరిష్యతి ఉత్తమశ్లోకః తద్ ధ్యాయేద్ హృదయఙ్‌గమమ్

ఉత్తమ శ్లోకాలతో స్తుతించబడే భగవంతుడు తన అద్భుతమైన మాయతో, స్వేచ్ఛగా చేసిన కార్యాలతో ప్రత్యక్షమవుతాడు. ఆయనను హృదయంలో ఉన్నట్టు ధ్యానం చేయాలి.

పరిచర్యా భగవతో యావత్యః పూర్వసేవితాః । తా మంత్రహృదయేనైవ ప్రయుఞ్జ్యాన్ మంత్రమూర్తయే

ఇంతకు ముందు చేసిన భగవంతుని సేవలను, ఇప్పుడు మంత్రంతో స్థాపించిన రూపానికి, మంత్రాన్ని హృదయంలో నిలిపి, అర్పించాలి.

ఏవం కాయేన మనసా వచసా చ మనోగతమ్ । పరిచర్యమాణో భగవాన్ భక్తిమత్పరిచర్యయా

ఈ విధంగా, శరీరం, మనసు, మాటతో, హృదయపూర్వక భక్తితో భగవంతుని సేవ చేసినప్పుడు, ఆయన నిజంగా పూజింపబడతాడు.

పుంసాం అమాయినాం సమ్యక్ భజతాం భావవర్ధనః । శ్రేయో దిశత్యభిమతం యద్ధర్మాదిషు దేహినామ్

మాయ లేకుండా, సరిగ్గా భజించే వారికి, భగవంతుడు వారి భక్తిని పెంచి, సాధారణ కర్తవ్యాలతో లభించని, వారు కోరిన శ్రేయస్సును ప్రసాదిస్తాడు.

విరక్తశ్చేన్ద్రియరతౌ భక్తియోగేన భూయసా । తం నిరన్తరభావేన భజేతాద్ధా విముక్తయే

ఇంద్రియ సుఖాలపై ఆసక్తి లేకుండా ఉన్నవాడు, భక్తి యోగంతో, నిరంతరం, నిస్స్వార్థంగా భగవంతుని భజించాలి. అలా చేసినవాడు పూర్తిగా విముక్తి పొందుతాడు.

ఇత్యుక్తస్తం పరిక్రమ్య ప్రణమ్య చ నృపార్భకః । యయౌ మధువనం పుణ్యం హరేశ్చరణచర్చితమ్

ఈ విధంగా ఉపదేశం పొందిన రాజకుమారుడు, ప్రదక్షిణ చేసి నమస్కరించి, హరిచరణాల తాకిడి వల్ల పవిత్రమైన మధువనానికి వెళ్లాడు.

తపోవనం గతే తస్మిన్ ప్రవిష్టోఽన్తఃపురం మునిః । అర్హితార్హణకో రాజ్ఞా సుఖాసీన ఉవాచ తమ్

అతను తపోవనానికి వెళ్లిన తరువాత, ముని అంతఃపురంలో ప్రవేశించి, రాజు యోగ్యంగా సత్కరించి, సుఖంగా కూర్చుని అతనితో మాట్లాడాడు.

నారద ఉవాచ - రాజన్ కిం ధ్యాయసే దీర్ఘం ముఖేన పరిశుష్యతా । కిం వా న రిష్యతే కామో ధర్మో వార్థేన సంయుతః

నారదుడు ఇలా అన్నాడు — రాజా! నీ ముఖం వాడిపోవడాన్ని చూస్తూ, ఎందుకు దీర్ఘంగా ఆలోచనలో కూర్చున్నావు? కోరిక లేదా ధర్మం, ధనం కలిపి నెరవేరడం లేదా?

రాజోవాచ - సుతో మే బాలకో బ్రహ్మన్ స్త్రైణేనా-కరుణాత్మనా । నిర్వాసితః పఞ్చవర్షః సహ మాత్రా మహాన్కవిః

రాజు ఇలా అన్నాడు — బ్రాహ్మణా! నా కుమారుడు ఐదు సంవత్సరాల చిన్నవాడు. అతడు గొప్ప ముని. కానీ దయలేని ఒక స్త్రీ వల్ల, తల్లితో కలిసి అడవికి పంపించబడాడు.

అప్యనాథం వనే బ్రహ్మన్ మా స్మాదన్త్యర్భకం వృకాః । శ్రాన్తం శయానం క్షుధితం పరిమ్లానముఖామ్బుజమ్

బ్రాహ్మణా! అడవిలో అనాధగా ఉన్న నా చిన్నవాడిని, అలసిపోయి పడుకున్న, ఆకలితో, ముఖం వాడిపోయిన ఆ బాలుడిని, మృగాలు హింసించకూడదు.

అహో మే బత దౌరాత్మ్యం స్త్రీజితస్యోపధారయ । యోఽఙ్‌కం ప్రేమ్ణాఽఽరురుక్షన్తం నాభ్యనన్దమసత్తమః

అయ్యో! స్త్రీ చేతిలో ఓడిపోయిన నా దురదృష్టాన్ని చూడు. ప్రేమతో నా ఒడిలోకి రావాలని ఆశించిన ఆ అమాయకుణ్ణి నేను ఆదరించలేదు. ఎంత నీచుడినో!

నారద ఉవాచ - మా మా శుచః స్వతనయం దేవగుప్తం విశామ్పతే । తత్ప్రభావం అవిజ్ఞాయ ప్రావృఙ్‌క్తే యద్యశో జగత్

నారదుడు ఇలా అన్నాడు — ప్రజల రక్షకా! దేవతలు కాపాడుతున్న నీ కుమారుని గురించి విచారించకూ. అతని మహిమను తెలియక, అతని కీర్తి ప్రపంచంలో వ్యాపించబోతున్నా, నీవు దుఃఖిస్తున్నావు.

సుదుష్కరం కర్మ కృత్వా లోకపాలైరపి ప్రభుః । ఐష్యత్యచిరతో రాజన్ యశో విపులయంస్తవ

లోకపాలులకైనా సాధ్యం కాని గొప్ప కార్యాన్ని చేసి, రాజా! నీకు మహత్తరమైన కీర్తి త్వరలోనే కలుగుతుంది.

మైత్రేయ ఉవాచ - ఇతి దేవర్షిణా ప్రోక్తం విశ్రుత్య జగతీపతిః । రాజలక్ష్మీమనాదృత్య పుత్రం ఏవాన్వచిన్తయత్

మైత్రేయుడు ఇలా అన్నాడు — దేవర్షి చెప్పిన మాటలు విని, భూమిపతి రాజసంపదను పట్టించుకోకుండా తన కుమారుడి గురించే ఆలోచించాడు.

తత్రాభిషిక్తః ప్రయతః తాం ఉపోష్య విభావరీమ్ । సమాహితః పర్యచర దృష్యాదేశేన పూరుషమ్

అక్కడ అభిషేకం చేయించుకుని పవిత్రుడై, ఆ రాత్రి ఉపవాసంగా గడిపి, మనసును ఏకాగ్రపరిచి, చెప్పిన విధంగా పరమాత్ముని సేవించాడు.

త్రిరాత్రాన్తే త్రిరాత్రాన్తే కపిత్థబదరాశనః । ఆత్మవృత్త్యనుసారేణ మాసం నిన్యేఽర్చయన్ హరిమ్

ప్రతి మూడు రోజుల తర్వాత, కపిత్తం బదరిపండ్లను తింటూ, తన శక్తికి తగినట్టు హరిని ఒక నెలపాటు ఆరాధించాడు.

ద్వితీయం చ తథా మాసం షష్ఠే షష్ఠేఽర్భకో దినే । తృణపర్ణాదిభిః శీర్ణైః కృతాన్నోఽభ్యర్చయన్ విభుమ్

రెండవ నెలలో, ప్రతి ఆరవ రోజున, కూలిన గడ్డి, ఆకులు మొదలైన వాటితో అన్నం తయారుచేసి, ప్రభువును పూజించాడు.

తృతీయం చానయన్ మాసం నవమే నవమేఽహని । అబ్భక్ష ఉత్తమశ్లోకం ఉపాధావత్సమాధినా

మూడవ నెలలో, ప్రతి తొమ్మిదవ రోజున, కేవలం నీళ్లు మాత్రమే తీసుకుంటూ, మనసును ఏకాగ్రపరిచి ఉత్తమశ్లోకుడిని ధ్యానించాడు.

చతుర్థమపి వై మాసం ద్వాదశే ద్వాదశేఽహని । వాయుభక్షో జితశ్వాసో ధ్యాయన్ దేవమధారయత్

నాలుగవ నెలలో, ప్రతి పన్నెండవ రోజున, గాలిని మాత్రమే తీసుకుంటూ, శ్వాసను జయించి, దేవుని ధ్యానంలో నిలిచాడు.

పఞ్చమే మాస్యనుప్రాప్తే జితశ్వాసో నృపాత్మజః । ధ్యాయన్ బ్రహ్మ పదైకేన తస్థౌ స్థాణురివాచలః

ఐదవ నెల వచ్చినప్పుడు, రాజకుమారుడు శ్వాసను నియంత్రించి, ఒక కాళ్లపై నిలబడి, బ్రహ్మను ధ్యానిస్తూ, స్థిరంగా నిలిచాడు.

సర్వతో మన ఆకృష్య హృది భూతేన్ద్రియాశయమ్ । ధ్యాయన్ భగవతో రూపం నాద్రాక్షీత్ కించనాపరమ్

ప్రతి దిక్కునుండి మనసును వెనక్కు తీసుకుని, హృదయంలో స్థిరపరిచి, భగవంతుని రూపాన్ని ధ్యానిస్తూ, ఇంకేదీ చూడలేదు.

ఆధారం మహదాదీనాం ప్రధానపురుషేశ్వరమ్ । బ్రహ్మ ధారయమాణస్య త్రయో లోకాశ్చకమ్పిరే

ప్రపంచానికి ఆధారమైన, మహత్తత్త్వాది అన్నిటికీ అధిపతియైన పరమాత్ముని ధ్యానిస్తూ ఉండగా, మూడు లోకాలు కంపించాయి.

యదైకపాదేన స పార్థివార్భకః తస్థౌ తదఙ్‌గుష్ఠనిపీడితా మహీ । ననామ తత్రార్ధమిభేన్ద్రధిష్ఠితా తరీవ సవ్యేతరతః పదే పదే

ఆ రాజకుమారుడు ఒక కాలు మీద నిల్చున్నప్పుడు, అతని పెద్దవేలి ఒత్తిడితో భూమి వంగిపోయింది; ఏనుగు నిలబడి ఉన్న స్థలం ఎలా వంగుతుందో అలా ప్రతి అడుగునా వంగింది.

తస్మిన్ అభిధ్యాయతి విశ్వమాత్మనో ద్వారం నిరుధ్యాసుమనన్యయా ధియా । లోకా నిరుచ్ఛ్వాసనిపీడితా భృశం సలోకపాలాః శరణం యయుర్హరిమ్

అతడు విశ్వాంతరాత్మను ధ్యానిస్తూ, ఇంద్రియ ద్వారాలను మూసి, అపారమైన ఏకాగ్రతతో ఉన్నప్పుడు, లోకాలు, లోకపాలకులు ఊపిరాడక బాధపడి, హరిని శరణు కోరారు.

దేవా ఊచుః - నైవం విదామో భగవన్ ప్రాణరోధం చరాచరస్యాఖిలసత్త్వధామ్నః । విధేహి తన్నో వృజినాద్విమోక్షం ప్రాప్తా వయం త్వాం శరణం శరణ్యమ్

దేవతలు చెప్పారు — ప్రభూ! చరాచర సృష్టిలోని ఏ జీవిలోనూ ఇంత ప్రాణనిగ్రహం మేము ఎప్పుడూ చూడలేదు. దయచేసి మాకు ఈ బాధ నుండి విముక్తి కలిగించు; మేము నిన్నే శరణు వచ్చాము.

శ్రీభగవానువాచ - మా భైష్ట బాలం తపసో దురత్యయాన్ నివర్తయిష్యే ప్రతియాత స్వధామ । యతో హి వః ప్రాణనిరోధ ఆసీత్ ఔత్తానపాదిర్మయి సఙ్‌గతాత్మా

శ్రీభగవంతుడు అన్నాడు — భయపడకండి. ఆ బాలుడి కఠిన తపస్సును నేను ఆపేస్తాను. మీరు మీ లోకాలకే వెళ్ళండి. ఉత్తానపాదుని కుమారుడు నా ధ్యానంలో లీనమై ఉండడమే మీకు ఊపిరాడకపోవడానికి కారణం.

సూత ఉవాచ । (అనుష్టుప్) ఇతి భీతః ప్రజాద్రోహాత్ సర్వధర్మవివిత్సయా । తతో వినశనం ప్రాగాద్ యత్ర దేవవ్రతోఽపతత్

సూతుడు చెప్పాడు — ప్రజలకు అన్యాయం జరుగుతుందేమోనని భయంతో, అన్ని ధర్మాలను తెలుసుకోవాలని కోరుకుని, ఆయన దేవవ్రతుడు పడుకున్న చోటికి వెళ్లాడు.

తదా తే భ్రాతరః సర్వే సదశ్వైః స్వర్ణభూషితైః । అన్వగచ్ఛన్ రథైర్విప్రా వ్యాసధౌమ్యాదయస్తథా

ఆ సమయంలో, అతని అన్నదమ్ములు అందరూ బంగారు అలంకారాలతో ఉన్న కాళ్లపై, రథాల్లో వెళ్ళారు; వ్యాసుడు, ధౌమ్యుడు మొదలైన మునులు కూడా వెళ్ళారు.

భగవానపి విప్రర్షే రథేన సధనఞ్జయః । స తైర్వ్యరోచత నృపః కుబేర ఇవ గుహ్యకైః

భగవంతుడు కూడా, బ్రాహ్మణమునివరా! ధనంజయుడితో కలిసి రథంలో ప్రయాణించాడు. వారందరిలో రాజు, యక్షులతో కూడిన కుబేరుడిలా ప్రకాశించాడు.