శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

ఆహ రాజా ధర్మసుతః చిన్తయన్ సుహృదాం వధమ్ । ప్రాకృతేనాత్మనా విప్రాః స్నేహమోహవశం గతః

ధర్మపుత్రుడు అయిన రాజు, స్నేహితుల మరణాన్ని ఆలోచిస్తూ, మమకారంతో, మోహంతో, సాధారణ మనిషిలా మాట్లాడాడు, ఓ బ్రాహ్మణులారా!

అహో మే పశ్యతాజ్ఞానం హృది రూఢం దురాత్మనః । పారక్యస్యైవ దేహస్య బహ్వ్యో మేఽక్షౌహిణీర్హతాః

అయ్యో! నా హృదయంలో బలంగా 자리 పట్టిన అజ్ఞానాన్ని చూడండి. పరుల శరీరం కోసం ఎన్నో అక్షౌహిణి సైన్యాలను నాశనం చేశాను.

బాలద్విజసుహృన్ మిత్ర పితృభ్రాతృగురు ద్రుహః । న మే స్యాత్ నిరయాత్ మోక్షో హ్యపి వర్ష అయుత ఆయుతైః

బాలులు, బ్రాహ్మణులు, మిత్రులు, తండ్రులు, అన్నదమ్ములు, గురువులు—వారిని హింసించిన పాపం వల్ల, లక్షల సంవత్సరాలు నరకంలో ఉన్నా, నేను విముక్తి పొందను.

నైనో రాజ్ఞః ప్రజాభర్తుః ధర్మయుద్ధే వధో ద్విషామ్ । ఇతి మే న తు బోధాయ కల్పతే శాసనం వచః

రాజు ప్రజలను రక్షించేవాడు; ధర్మయుద్ధంలో శత్రువులను చంపడం పాపం కాదు. అయినా, ఈ ఆజ్ఞల మాటలు నాకు శాంతిని ఇవ్వడం లేదు.

స్త్రీణాం మత్ హతబంధూనాం ద్రోహో యోఽసౌ ఇహోత్థితః । కర్మభిః గృహమేధీయైః నాహం కల్పో వ్యపోహితుమ్

ఇక్కడ గృహస్థుల చేతల వల్ల, తమ బంధువులను కోల్పోయిన స్త్రీలపై పుట్టిన శత్రుత్వాన్ని నేను తొలగించలేను.

యథా పఙ్కేన పఙ్కామ్భః సురయా వా సురాకృతమ్ । భూతహత్యాం తథైవైకాం న యజ్ఞైః మార్ష్టుమర్హతి

ఎలా మట్టితో మట్టికలిసిన నీటిని శుభ్రం చేయలేమో, మద్యం మలినాన్ని మద్యం తీయలేమో, అలాగే ఒక ప్రాణహత్యను యజ్ఞాలతో శుద్ధి చేయడం సాధ్యం కాదు.

జపశ్చ పరమో గుహ్యః శ్రూయతాం మే నృపాత్మజ । యం సప్తరాత్రం ప్రపఠన్ పుమాన్ పశ్యతి ఖేచరాన్

ఓ రాజకుమార! నేను చెప్పే పరమ గుప్తమైన జపాన్ని విను. దాన్ని ఏడు రాత్రులు పఠించినవాడు ఆకాశంలో సంచరించే దేవతలను దర్శించగలడు.

ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ । మన్త్రేణానేన దేవస్య కుర్యాద్ ద్రవ్యమయీం బుధః । సపర్యాం వివిధైర్ద్రవ్యైః దేశకాలవిభాగవిత్

ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ. ఈ మంత్రంతో, వివిధ పదార్థాలను, సరైన స్థలం, సమయం తెలుసుకొని, జ్ఞానులు భగవంతుని భక్తితో పూజించాలి.

సలిలైః శుచిభిర్మాల్యైః వన్యైర్మూలఫలాదిభిః । శస్తాఙ్‌కురాంశుకైశ్చార్చేత్ తులస్యా ప్రియయా ప్రభుమ్

శుద్ధమైన నీరు, పుష్పాలు, అడవి మూలికలు, పండ్లు, మృదువైన మొక్కజొన్నలు, కొత్త వస్త్రాలు, ముఖ్యంగా ప్రియమైన తులసీ దళాలతో ప్రభువును పూజించాలి.

లబ్ధ్వా ద్రవ్యమయీమర్చాం క్షిత్యమ్బ్వాదిషు వార్చయేత్ । ఆభృతాత్మా మునిః శాన్తో యతవాఙ్‌మితవన్యభుక్

భూమి, నీరు లేదా ఇతర పదార్థాలతో తయారైన విగ్రహాన్ని పొందిన తరువాత, మనస్సు నిగ్రహించుకున్న ముని, మాటలో, భోజనంలో నియమంగా ఉండి, శాంతంగా ఆ విగ్రహాన్ని పూజించాలి.

స్వేచ్ఛావతారచరితైః అచిన్త్యనిజమాయయా । కరిష్యతి ఉత్తమశ్లోకః తద్ ధ్యాయేద్ హృదయఙ్‌గమమ్

ఉత్తమ శ్లోకాలతో స్తుతించబడే భగవంతుడు తన అద్భుతమైన మాయతో, స్వేచ్ఛగా చేసిన కార్యాలతో ప్రత్యక్షమవుతాడు. ఆయనను హృదయంలో ఉన్నట్టు ధ్యానం చేయాలి.

పరిచర్యా భగవతో యావత్యః పూర్వసేవితాః । తా మంత్రహృదయేనైవ ప్రయుఞ్జ్యాన్ మంత్రమూర్తయే

ఇంతకు ముందు చేసిన భగవంతుని సేవలను, ఇప్పుడు మంత్రంతో స్థాపించిన రూపానికి, మంత్రాన్ని హృదయంలో నిలిపి, అర్పించాలి.

ఏవం కాయేన మనసా వచసా చ మనోగతమ్ । పరిచర్యమాణో భగవాన్ భక్తిమత్పరిచర్యయా

ఈ విధంగా, శరీరం, మనసు, మాటతో, హృదయపూర్వక భక్తితో భగవంతుని సేవ చేసినప్పుడు, ఆయన నిజంగా పూజింపబడతాడు.

పుంసాం అమాయినాం సమ్యక్ భజతాం భావవర్ధనః । శ్రేయో దిశత్యభిమతం యద్ధర్మాదిషు దేహినామ్

మాయ లేకుండా, సరిగ్గా భజించే వారికి, భగవంతుడు వారి భక్తిని పెంచి, సాధారణ కర్తవ్యాలతో లభించని, వారు కోరిన శ్రేయస్సును ప్రసాదిస్తాడు.

విరక్తశ్చేన్ద్రియరతౌ భక్తియోగేన భూయసా । తం నిరన్తరభావేన భజేతాద్ధా విముక్తయే

ఇంద్రియ సుఖాలపై ఆసక్తి లేకుండా ఉన్నవాడు, భక్తి యోగంతో, నిరంతరం, నిస్స్వార్థంగా భగవంతుని భజించాలి. అలా చేసినవాడు పూర్తిగా విముక్తి పొందుతాడు.

ఇత్యుక్తస్తం పరిక్రమ్య ప్రణమ్య చ నృపార్భకః । యయౌ మధువనం పుణ్యం హరేశ్చరణచర్చితమ్

ఈ విధంగా ఉపదేశం పొందిన రాజకుమారుడు, ప్రదక్షిణ చేసి నమస్కరించి, హరిచరణాల తాకిడి వల్ల పవిత్రమైన మధువనానికి వెళ్లాడు.

తపోవనం గతే తస్మిన్ ప్రవిష్టోఽన్తఃపురం మునిః । అర్హితార్హణకో రాజ్ఞా సుఖాసీన ఉవాచ తమ్

అతను తపోవనానికి వెళ్లిన తరువాత, ముని అంతఃపురంలో ప్రవేశించి, రాజు యోగ్యంగా సత్కరించి, సుఖంగా కూర్చుని అతనితో మాట్లాడాడు.

నారద ఉవాచ - రాజన్ కిం ధ్యాయసే దీర్ఘం ముఖేన పరిశుష్యతా । కిం వా న రిష్యతే కామో ధర్మో వార్థేన సంయుతః

నారదుడు ఇలా అన్నాడు — రాజా! నీ ముఖం వాడిపోవడాన్ని చూస్తూ, ఎందుకు దీర్ఘంగా ఆలోచనలో కూర్చున్నావు? కోరిక లేదా ధర్మం, ధనం కలిపి నెరవేరడం లేదా?

రాజోవాచ - సుతో మే బాలకో బ్రహ్మన్ స్త్రైణేనా-కరుణాత్మనా । నిర్వాసితః పఞ్చవర్షః సహ మాత్రా మహాన్కవిః

రాజు ఇలా అన్నాడు — బ్రాహ్మణా! నా కుమారుడు ఐదు సంవత్సరాల చిన్నవాడు. అతడు గొప్ప ముని. కానీ దయలేని ఒక స్త్రీ వల్ల, తల్లితో కలిసి అడవికి పంపించబడాడు.

అప్యనాథం వనే బ్రహ్మన్ మా స్మాదన్త్యర్భకం వృకాః । శ్రాన్తం శయానం క్షుధితం పరిమ్లానముఖామ్బుజమ్

బ్రాహ్మణా! అడవిలో అనాధగా ఉన్న నా చిన్నవాడిని, అలసిపోయి పడుకున్న, ఆకలితో, ముఖం వాడిపోయిన ఆ బాలుడిని, మృగాలు హింసించకూడదు.

అహో మే బత దౌరాత్మ్యం స్త్రీజితస్యోపధారయ । యోఽఙ్‌కం ప్రేమ్ణాఽఽరురుక్షన్తం నాభ్యనన్దమసత్తమః

అయ్యో! స్త్రీ చేతిలో ఓడిపోయిన నా దురదృష్టాన్ని చూడు. ప్రేమతో నా ఒడిలోకి రావాలని ఆశించిన ఆ అమాయకుణ్ణి నేను ఆదరించలేదు. ఎంత నీచుడినో!

నారద ఉవాచ - మా మా శుచః స్వతనయం దేవగుప్తం విశామ్పతే । తత్ప్రభావం అవిజ్ఞాయ ప్రావృఙ్‌క్తే యద్యశో జగత్

నారదుడు ఇలా అన్నాడు — ప్రజల రక్షకా! దేవతలు కాపాడుతున్న నీ కుమారుని గురించి విచారించకూ. అతని మహిమను తెలియక, అతని కీర్తి ప్రపంచంలో వ్యాపించబోతున్నా, నీవు దుఃఖిస్తున్నావు.

సుదుష్కరం కర్మ కృత్వా లోకపాలైరపి ప్రభుః । ఐష్యత్యచిరతో రాజన్ యశో విపులయంస్తవ

లోకపాలులకైనా సాధ్యం కాని గొప్ప కార్యాన్ని చేసి, రాజా! నీకు మహత్తరమైన కీర్తి త్వరలోనే కలుగుతుంది.

మైత్రేయ ఉవాచ - ఇతి దేవర్షిణా ప్రోక్తం విశ్రుత్య జగతీపతిః । రాజలక్ష్మీమనాదృత్య పుత్రం ఏవాన్వచిన్తయత్

మైత్రేయుడు ఇలా అన్నాడు — దేవర్షి చెప్పిన మాటలు విని, భూమిపతి రాజసంపదను పట్టించుకోకుండా తన కుమారుడి గురించే ఆలోచించాడు.

తత్రాభిషిక్తః ప్రయతః తాం ఉపోష్య విభావరీమ్ । సమాహితః పర్యచర దృష్యాదేశేన పూరుషమ్

అక్కడ అభిషేకం చేయించుకుని పవిత్రుడై, ఆ రాత్రి ఉపవాసంగా గడిపి, మనసును ఏకాగ్రపరిచి, చెప్పిన విధంగా పరమాత్ముని సేవించాడు.

త్రిరాత్రాన్తే త్రిరాత్రాన్తే కపిత్థబదరాశనః । ఆత్మవృత్త్యనుసారేణ మాసం నిన్యేఽర్చయన్ హరిమ్

ప్రతి మూడు రోజుల తర్వాత, కపిత్తం బదరిపండ్లను తింటూ, తన శక్తికి తగినట్టు హరిని ఒక నెలపాటు ఆరాధించాడు.

ద్వితీయం చ తథా మాసం షష్ఠే షష్ఠేఽర్భకో దినే । తృణపర్ణాదిభిః శీర్ణైః కృతాన్నోఽభ్యర్చయన్ విభుమ్

రెండవ నెలలో, ప్రతి ఆరవ రోజున, కూలిన గడ్డి, ఆకులు మొదలైన వాటితో అన్నం తయారుచేసి, ప్రభువును పూజించాడు.

తృతీయం చానయన్ మాసం నవమే నవమేఽహని । అబ్భక్ష ఉత్తమశ్లోకం ఉపాధావత్సమాధినా

మూడవ నెలలో, ప్రతి తొమ్మిదవ రోజున, కేవలం నీళ్లు మాత్రమే తీసుకుంటూ, మనసును ఏకాగ్రపరిచి ఉత్తమశ్లోకుడిని ధ్యానించాడు.

చతుర్థమపి వై మాసం ద్వాదశే ద్వాదశేఽహని । వాయుభక్షో జితశ్వాసో ధ్యాయన్ దేవమధారయత్

నాలుగవ నెలలో, ప్రతి పన్నెండవ రోజున, గాలిని మాత్రమే తీసుకుంటూ, శ్వాసను జయించి, దేవుని ధ్యానంలో నిలిచాడు.