శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

అప్యద్య నస్త్వం స్వకృతేహిత ప్రభో జిహాససి స్విత్ సుహృదోఽనుజీవినః । యేషాం న చాన్యత్ భవతః పదామ్బుజాత్ పరాయణం రాజసు యోజితాంహసామ్

ప్రభూ! మేము నీకు ఎంతో ప్రేమతో, ఆశ్రయంగా ఉన్న మిత్రులు, సేవకులం. రాజ్య బాధ్యతలతో పాపాలకు బంధించబడ్డా, నీ పదపద్మాలే మాకు ఒకటే ఆశ్రయం. ఇలాంటి మమ్మల్ని నీవు ఇప్పుడు వదిలిపోతావా?

(అనుష్టుప్) కే వయం నామరూపాభ్యాం యదుభిః సహ పాణ్డవాః । భవతోఽదర్శనం యర్హి హృషీకాణాం ఇవ ఈశితుః

పాండవులు, యదువులు కలిసినా, మనం పేర్లు, రూపాలే తప్ప మరొకటి కాదు. నీవు, ఇంద్రియాల అధిపతి, కనబడకపోతే మేము శూన్యమే.

నేయం శోభిష్యతే తత్ర యథేదానీం గదాధర । త్వత్పదైః అఙ్‌కితా భాతి స్వలక్షణవిలక్షితైః

గదాధరా! నీ ప్రత్యేక లక్షణాలతో అలంకరించబడిన నీ పాదముద్రల వల్ల ఈ భూమి ఇప్పుడు ఎంత అందంగా కనిపిస్తోంది. నీవు లేనప్పుడు అలాంటి కాంతి ఉండదు.

ఇమే జనపదాః స్వృద్ధాః సుపక్వౌషధివీరుధః । వనాద్రి నదీ ఉదన్వన్తో హ్యేధన్తే తవ వీక్షితైః

నీ దృష్టితో ఈ దేశాలు సంపన్నంగా ఉన్నాయి; ఔషధాలు, మొక్కలు పండిపొంగాయి; అడవులు, కొండలు, నదులు, సముద్రాలు—all ఇవన్నీ నీ దయతో అభివృద్ధి చెందుతున్నాయి.

అథ విశ్వేశ విశ్వాత్మన్ విశ్వమూర్తే స్వకేషు మే । స్నేహపాశం ఇమం ఛిన్ధి దృఢం పాణ్డుషు వృష్ణిషు

విశ్వేశ్వరా! విశ్వానికి ప్రాణమా! విశ్వరూపుడా! పాండవులు, వృష్ణుల మీద నాకు ఉన్న ఈ బలమైన మమకార బంధాన్ని నీవు తెంచి వేయు.

త్వయి మేఽనన్యవిషయా మతిర్మధుపతేఽసకృత్ । రతిం ఉద్వహతాత్ అద్ధా గఙ్గేవౌఘం ఉదన్వతి

మధుపతీ! నా మనస్సు ఎప్పుడూ నీ మీదే నిలిచి ఉండాలి. గంగా నది ఎలా నిరంతరం సముద్రాన్ని చేరుతుందో, అలాగే నా ప్రేమ నిన్ను ఎప్పుడూ చేరాలి.

(వసంతతిలకా) శ్రీకృష్ణ కృష్ణసఖ వృష్ణి ఋషభావనిధ్రుగ్ రాజన్యవంశదహన అనపవర్గ వీర్య । గోవిన్ద గోద్విజసురార్తిహరావతార యోగేశ్వరాఖిలగురో భగవన్ నమస్తే

శ్రీకృష్ణా! కృష్ణుని మిత్రుడా! వృష్ణులలో శ్రేష్ఠుడా! రాజవంశాలను నాశనం చేసే అగ్నిస్వరూపుడా! మోక్షాన్ని ప్రసాదించే శక్తివంతుడా! గోవిందా! గోవులను, బ్రాహ్మణులను, దేవతలను కష్టాల నుంచి రక్షించేవాడా! యోగేశ్వరా! జగతికి గురువా! భగవంతుడా! నీకు నమస్కారం.

సూత ఉవాచ । (అనుష్టుప్) పృథయేత్థం కలపదైః పరిణూతాఖిలోదయః । మన్దం జహాస వైకుణ్ఠో మోహయన్నివ మాయయా

సూతుడు చెప్పాడు: పృథ తన మధురమైన మాటలతో సమస్త మంగళకరుడైన వైకుంఠుని స్తుతించగా, ఆయన మృదువుగా నవ్వాడు. అది ఆమెను తన మాయతో మోహపరిచినట్టే అనిపించింది.

తాం బాఢం ఇతి ఉపామంత్ర్య ప్రవిశ్య గజసాహ్వయమ్ । స్త్రియశ్చ స్వపురం యాస్యన్ ప్రేమ్ణా రాజ్ఞా నివారితః

ఆమెకు ప్రేమతో వీడ్కోలు చెప్పి, గజసాహ్వయ పురిలోకి ప్రవేశించాడు. తన సొంత పట్టణానికి స్త్రీలతో వెళ్లబోతుండగా, రాజు ప్రేమతో ఆయనను ఆపాడు.

వ్యాసాద్యైరీశ్వరేహా జ్ఞైః కృష్ణేనాద్‍భుతకర్మణా । ప్రబోధితోఽపి ఇతిహాసైః నాబుధ్యత శుచార్పితః

వ్యాసుడు, ఇతర ఋషులు, అద్భుత కార్యాలకర్త అయిన కృష్ణుడు కూడా ఇతిహాసాల ద్వారా బోధించినా, అతడు తీవ్రమైన దుఃఖంలో ఉండి, ఏమీ గ్రహించలేకపోయాడు.

ఆహ రాజా ధర్మసుతః చిన్తయన్ సుహృదాం వధమ్ । ప్రాకృతేనాత్మనా విప్రాః స్నేహమోహవశం గతః

ధర్మపుత్రుడు అయిన రాజు, స్నేహితుల మరణాన్ని ఆలోచిస్తూ, మమకారంతో, మోహంతో, సాధారణ మనిషిలా మాట్లాడాడు, ఓ బ్రాహ్మణులారా!

అహో మే పశ్యతాజ్ఞానం హృది రూఢం దురాత్మనః । పారక్యస్యైవ దేహస్య బహ్వ్యో మేఽక్షౌహిణీర్హతాః

అయ్యో! నా హృదయంలో బలంగా 자리 పట్టిన అజ్ఞానాన్ని చూడండి. పరుల శరీరం కోసం ఎన్నో అక్షౌహిణి సైన్యాలను నాశనం చేశాను.

బాలద్విజసుహృన్ మిత్ర పితృభ్రాతృగురు ద్రుహః । న మే స్యాత్ నిరయాత్ మోక్షో హ్యపి వర్ష అయుత ఆయుతైః

బాలులు, బ్రాహ్మణులు, మిత్రులు, తండ్రులు, అన్నదమ్ములు, గురువులు—వారిని హింసించిన పాపం వల్ల, లక్షల సంవత్సరాలు నరకంలో ఉన్నా, నేను విముక్తి పొందను.

నైనో రాజ్ఞః ప్రజాభర్తుః ధర్మయుద్ధే వధో ద్విషామ్ । ఇతి మే న తు బోధాయ కల్పతే శాసనం వచః

రాజు ప్రజలను రక్షించేవాడు; ధర్మయుద్ధంలో శత్రువులను చంపడం పాపం కాదు. అయినా, ఈ ఆజ్ఞల మాటలు నాకు శాంతిని ఇవ్వడం లేదు.

స్త్రీణాం మత్ హతబంధూనాం ద్రోహో యోఽసౌ ఇహోత్థితః । కర్మభిః గృహమేధీయైః నాహం కల్పో వ్యపోహితుమ్

ఇక్కడ గృహస్థుల చేతల వల్ల, తమ బంధువులను కోల్పోయిన స్త్రీలపై పుట్టిన శత్రుత్వాన్ని నేను తొలగించలేను.

యథా పఙ్కేన పఙ్కామ్భః సురయా వా సురాకృతమ్ । భూతహత్యాం తథైవైకాం న యజ్ఞైః మార్ష్టుమర్హతి

ఎలా మట్టితో మట్టికలిసిన నీటిని శుభ్రం చేయలేమో, మద్యం మలినాన్ని మద్యం తీయలేమో, అలాగే ఒక ప్రాణహత్యను యజ్ఞాలతో శుద్ధి చేయడం సాధ్యం కాదు.

జపశ్చ పరమో గుహ్యః శ్రూయతాం మే నృపాత్మజ । యం సప్తరాత్రం ప్రపఠన్ పుమాన్ పశ్యతి ఖేచరాన్

ఓ రాజకుమార! నేను చెప్పే పరమ గుప్తమైన జపాన్ని విను. దాన్ని ఏడు రాత్రులు పఠించినవాడు ఆకాశంలో సంచరించే దేవతలను దర్శించగలడు.

ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ । మన్త్రేణానేన దేవస్య కుర్యాద్ ద్రవ్యమయీం బుధః । సపర్యాం వివిధైర్ద్రవ్యైః దేశకాలవిభాగవిత్

ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ. ఈ మంత్రంతో, వివిధ పదార్థాలను, సరైన స్థలం, సమయం తెలుసుకొని, జ్ఞానులు భగవంతుని భక్తితో పూజించాలి.

సలిలైః శుచిభిర్మాల్యైః వన్యైర్మూలఫలాదిభిః । శస్తాఙ్‌కురాంశుకైశ్చార్చేత్ తులస్యా ప్రియయా ప్రభుమ్

శుద్ధమైన నీరు, పుష్పాలు, అడవి మూలికలు, పండ్లు, మృదువైన మొక్కజొన్నలు, కొత్త వస్త్రాలు, ముఖ్యంగా ప్రియమైన తులసీ దళాలతో ప్రభువును పూజించాలి.

లబ్ధ్వా ద్రవ్యమయీమర్చాం క్షిత్యమ్బ్వాదిషు వార్చయేత్ । ఆభృతాత్మా మునిః శాన్తో యతవాఙ్‌మితవన్యభుక్

భూమి, నీరు లేదా ఇతర పదార్థాలతో తయారైన విగ్రహాన్ని పొందిన తరువాత, మనస్సు నిగ్రహించుకున్న ముని, మాటలో, భోజనంలో నియమంగా ఉండి, శాంతంగా ఆ విగ్రహాన్ని పూజించాలి.

స్వేచ్ఛావతారచరితైః అచిన్త్యనిజమాయయా । కరిష్యతి ఉత్తమశ్లోకః తద్ ధ్యాయేద్ హృదయఙ్‌గమమ్

ఉత్తమ శ్లోకాలతో స్తుతించబడే భగవంతుడు తన అద్భుతమైన మాయతో, స్వేచ్ఛగా చేసిన కార్యాలతో ప్రత్యక్షమవుతాడు. ఆయనను హృదయంలో ఉన్నట్టు ధ్యానం చేయాలి.

పరిచర్యా భగవతో యావత్యః పూర్వసేవితాః । తా మంత్రహృదయేనైవ ప్రయుఞ్జ్యాన్ మంత్రమూర్తయే

ఇంతకు ముందు చేసిన భగవంతుని సేవలను, ఇప్పుడు మంత్రంతో స్థాపించిన రూపానికి, మంత్రాన్ని హృదయంలో నిలిపి, అర్పించాలి.

ఏవం కాయేన మనసా వచసా చ మనోగతమ్ । పరిచర్యమాణో భగవాన్ భక్తిమత్పరిచర్యయా

ఈ విధంగా, శరీరం, మనసు, మాటతో, హృదయపూర్వక భక్తితో భగవంతుని సేవ చేసినప్పుడు, ఆయన నిజంగా పూజింపబడతాడు.

పుంసాం అమాయినాం సమ్యక్ భజతాం భావవర్ధనః । శ్రేయో దిశత్యభిమతం యద్ధర్మాదిషు దేహినామ్

మాయ లేకుండా, సరిగ్గా భజించే వారికి, భగవంతుడు వారి భక్తిని పెంచి, సాధారణ కర్తవ్యాలతో లభించని, వారు కోరిన శ్రేయస్సును ప్రసాదిస్తాడు.

విరక్తశ్చేన్ద్రియరతౌ భక్తియోగేన భూయసా । తం నిరన్తరభావేన భజేతాద్ధా విముక్తయే

ఇంద్రియ సుఖాలపై ఆసక్తి లేకుండా ఉన్నవాడు, భక్తి యోగంతో, నిరంతరం, నిస్స్వార్థంగా భగవంతుని భజించాలి. అలా చేసినవాడు పూర్తిగా విముక్తి పొందుతాడు.

ఇత్యుక్తస్తం పరిక్రమ్య ప్రణమ్య చ నృపార్భకః । యయౌ మధువనం పుణ్యం హరేశ్చరణచర్చితమ్

ఈ విధంగా ఉపదేశం పొందిన రాజకుమారుడు, ప్రదక్షిణ చేసి నమస్కరించి, హరిచరణాల తాకిడి వల్ల పవిత్రమైన మధువనానికి వెళ్లాడు.

తపోవనం గతే తస్మిన్ ప్రవిష్టోఽన్తఃపురం మునిః । అర్హితార్హణకో రాజ్ఞా సుఖాసీన ఉవాచ తమ్

అతను తపోవనానికి వెళ్లిన తరువాత, ముని అంతఃపురంలో ప్రవేశించి, రాజు యోగ్యంగా సత్కరించి, సుఖంగా కూర్చుని అతనితో మాట్లాడాడు.

నారద ఉవాచ - రాజన్ కిం ధ్యాయసే దీర్ఘం ముఖేన పరిశుష్యతా । కిం వా న రిష్యతే కామో ధర్మో వార్థేన సంయుతః

నారదుడు ఇలా అన్నాడు — రాజా! నీ ముఖం వాడిపోవడాన్ని చూస్తూ, ఎందుకు దీర్ఘంగా ఆలోచనలో కూర్చున్నావు? కోరిక లేదా ధర్మం, ధనం కలిపి నెరవేరడం లేదా?

రాజోవాచ - సుతో మే బాలకో బ్రహ్మన్ స్త్రైణేనా-కరుణాత్మనా । నిర్వాసితః పఞ్చవర్షః సహ మాత్రా మహాన్కవిః

రాజు ఇలా అన్నాడు — బ్రాహ్మణా! నా కుమారుడు ఐదు సంవత్సరాల చిన్నవాడు. అతడు గొప్ప ముని. కానీ దయలేని ఒక స్త్రీ వల్ల, తల్లితో కలిసి అడవికి పంపించబడాడు.