శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

బ్రహ్మతేజోవినిర్ముక్తైః ఆత్మజైః సహ కృష్ణయా । ప్రయాణాభిముఖం కృష్ణం ఇదమాహ పృథా సతీ

బ్రహ్మ తేజస్సు నుంచి విముక్తురాలై, తన కుమారులతో పాటు కృష్ణునితో కలిసి, ప్రథా సతీమణి, ప్రయాణానికి సిద్ధమైన కృష్ణుని ఇలా ఉద్దేశించి పలికింది.

కున్త్యువాచ । నమస్యే పురుషం త్వాఽఽద్యం ఈశ్వరం ప్రకృతేః పరమ్ । అలక్ష్యం సర్వభూతానాం అన్తర్బహిరవస్థితమ్

కుంతీదేవి పలికింది: ఆది పురుషుడవైన నిన్ను, ప్రకృతికి అతీతుడవైన నిన్ను, అందరికీ కనిపించని, లోపల బయట ఉన్న నిన్ను నేను నమస్కరిస్తున్నాను.

మాయాజవనికాచ్ఛన్నం అజ్ఞాధోక్షజమవ్యయమ్ । న లక్ష్యసే మూఢదృశా నటో నాట్యధరో యథా

మాయాజాలపు తెరతో కప్పబడి, ఎవరికీ తెలియని, నశించని నీవు, మూర్ఖుల దృష్టికి కనిపించవు. నాటకంలో నటుడు వేషధారణతో కనిపించని విధంగా నీవు దాగి ఉంటావు.

తథా పరమహంసానాం మునీనాం అమలాత్మనామ్ । భక్తియోగవిధానార్థం కథం పశ్యేమ హి స్త్రియః

అలాంటప్పుడు, పరమహంసులైన, నిర్మలహృదయులైన మునులకు భక్తియోగాన్ని స్థాపించేందుకు నీవు ఇలా కనిపిస్తే, మేము స్త్రీలు నిన్ను ఎలా దర్శించగలం?

కృష్ణాయ వాసుదేవాయ దేవకీనందనాయ చ । నందగోపకుమారాయ గోవిందాయ నమో నమః

కృష్ణా, వాసుదేవా, దేవకీ కుమారుడా, నందగోప కుమారుడా, గోవిందా! నీకు పునఃపునః నమస్కారం.

నమః పఙ్కజనాభాయ నమః పఙ్కజమాలినే । నమః పఙ్కజనేత్రాయ నమస్తే పఙ్కజాఙ్ఘ్రయే

పద్మనాభుడవైనవాడా, పద్మమాల ధరించినవాడా, పద్మనేత్రుడా, పద్మపాదుడా! నీకు నమస్కారం.

(వంశస్థ) యథా హృషీకేశ ఖలేన దేవకీ కంసేన రుద్ధాతిచిరం శుచార్పితా । విమోచితాహం చ సహాత్మజా విభో త్వయైవ నాథేన ముహుర్విపద్‍గణాత్

హృషీకేశా! దుర్మార్గుడైన కంసుడు దేవకిని చాలా కాలం బంధించి, ఆమెను దుఃఖంలో ముంచినప్పుడు నీవు ఆమెను విమోచించావు. అలాగే, ప్రభూ! నీవు మమ్మల్ని, మా కుమారులను ఎన్నో అపాయాలనుండి పునఃపునః రక్షించావు.

విషాన్మహాగ్నేః పురుషాదదర్శనాద్ అసత్సభాయా వనవాసకృచ్ఛ్రతః । మృధే మృధేఽనేకమహారథాస్త్రతో ద్రౌణ్యస్త్రతశ్చాస్మ హరేఽభిరక్షితాః

విషం, మహాగ్ని, రాక్షసుని దర్శనం, దుర్మార్గుల సభ, అరణ్యంలో ఉన్న కష్టాలు, యుద్ధంలో యుద్ధంలో అనేక మహారథుల ఆయుధాలు, ద్రౌణి ఆయుధం—హరీ! ఇవన్నీ నుండి నీవే మమ్మల్ని కాపాడావు.

(అనుష్టుప్) విపదః సన్తు తాః శశ్వత్ తత్ర తత్ర జగద్‍గురో । భవతో దర్శనం యత్స్యాద్ అపునర్భవదర్శనమ్

జగద్గురూ! మేము నిన్ను చూడటానికి, మళ్లీ మళ్లీ జన్మించకుండా ఉండటానికి, ఆ అపాయాలు ఎప్పుడూ మాకొస్తూ ఉండాలి.

జన్మైశ్వర్యశ్రుతశ్రీభిః ఏధమానమదః పుమాన్ । నైవార్హత్యభిధాతుం వై త్వాం అకిఞ్చనగోచరమ్

పుట్టుక, ఐశ్వర్యం, విద్య, సౌందర్యం వల్ల గర్వపడే వాడు, ఏదీ లేని వారికి మాత్రమే నీవు లభ్యమవుతావు. అలాంటి వాడు నిన్ను సరిగ్గా పలకలేడు.

నమోఽకిఞ్చనవిత్తాయ నివృత్తగుణవృత్తయే । ఆత్మారామాయ శాన్తాయ కైవల్యపతయే నమః

ఏదీ లేని వారికి ధనమవైనవాడా, గుణాలకు అతీతమైన కార్యాలవాడా, ఆత్మలో ఆనందించే వాడా, శాంతుడా, మోక్షానికి అధిపతివాడా! నీకు నమస్కారం.

మన్యే త్వాం కాలమీశానం అనాదినిధనం విభుమ్ । సమం చరన్తం సర్వత్ర భూతానాం యన్మిథః కలిః

నిన్ను నేను కాలమని, సర్వాధిపతిగా, ఆదియంతములేని పరిపూర్ణుడిగా, సమంగా అన్ని ప్రాణుల్లో సంచరించే వాడిగా భావిస్తున్నాను. ప్రాణుల మధ్య కలహం కూడా నీవలనే కలుగుతుంది.

(వంశస్థ) న వేద కశ్చిద్ భగవంశ్చికీర్షితం తవేహమానస్య నృణాం విడమ్బనమ్ । న యస్య కశ్చిద్ దయితోఽస్తి కర్హిచిద్ ద్వేష్యశ్చ యస్మిన్విషమా మతిర్నృణామ్

ప్రభూ! ఈ లోకంలో నీవు చేయదలచినదాన్ని ఎవ్వరూ తెలుసుకోలేరు. నీవు చేసే పనులు మనుషులకు అర్థంకాని ఆటలా ఉంటాయి. నీకు ఎవరూ ప్రీతిపాత్రులు లేరు, ద్వేషించేవారు లేరు. అయినా, మనుషులు తమ మనసులో పక్షపాతాన్ని కలిగి ఉంటారు.

(అనుష్టుప్) జన్మ కర్మ చ విశ్వాత్మన్ అజస్యాకర్తురాత్మనః । తిర్యఙ్ నృషిషు యాదఃసు తద్ అత్యన్తవిడమ్బనమ్

విశ్వాత్ముడైన, జన్మలేని, కర్మలేని ఆత్మకు, జంతువుల్లో, మనుషుల్లో, జలచరాల్లో జన్మ, కర్మలు—ఇవి అంతా పరమ విచిత్రంగా ఉంటాయి.

(వసంతతిలకా) గోప్యాదదే త్వయి కృతాగసి దామ తావద్ యా తే దశాశ్రుకలిల అఞ్జన సంభ్రమాక్షమ్ । వక్త్రం నినీయ భయభావనయా స్థితస్య సా మాం విమోహయతి భీరపి యద్‌బిభేతి

గోపికా నీవు చెలిమి చేసినందుకు నిన్ను కట్టేందుకు దోర తీసినప్పుడు, భయంతో నీ కన్నీళ్లు, కజ్జలంతో కలిసిపోయి, నీవు తల వంచుకుని నిలబడ్డావు. భయపడే వాళ్లకూ భయమిచ్చే నీవు ఇలా భయపడినదాన్ని నేను అర్థం చేసుకోలేకపోతున్నాను.

(అనుష్టుప్) కేచిద్ ఆహుః అజం జాతం పుణ్యశ్లోకస్య కీర్తయే । యదోః ప్రియస్య అన్వవాయే మలయస్యేవ చన్దనమ్

కొంతమంది, యదువంశానికి ప్రియమైనవాడైన పుణ్యశ్లోకుడి కీర్తికోసం, మలయపర్వతాల్లో చందనం పుట్టినట్లుగా, జన్మలేని వాడు జన్మించాడని అంటారు.

అపరే వసుదేవస్య దేవక్యాం యాచితోఽభ్యగాత్ । అజస్త్వమస్య క్షేమాయ వధాయ చ సురద్విషామ్

మరికొందరు చెబుతున్నారు — వసుదేవుడు, దేవకీ ఇద్దరూ నీకు ప్రార్థించగా, జన్మ లేని నీవు, భూమిని రక్షించేందుకు, దేవతలకు శత్రువులైన వారిని నాశనం చేయడానికి అవతరించావని.

భారావతారణాయాన్యే భువో నావ ఇవోదధౌ । సీదన్త్యా భూరిభారేణ జాతో హ్యాత్మభువార్థితః

ఇంకొందరు చెబుతున్నారు — భూమి భారంతో మునిగిపోతూ, సముద్రంలో పడవలా కష్టపడుతున్నప్పుడు, బ్రహ్మదేవుడు ప్రార్థించగా, ఆ భారాన్ని తీయడానికి నీవు జన్మించావని.

భవేఽస్మిన్ క్లిశ్యమానానాం అవిద్యాకామకర్మభిః । శ్రవణ స్మరణార్హాణి కరిష్యమ్ ఇతి కేచన

ఇంకొందరు అంటున్నారు — ఈ లోకంలో అజ్ఞానం, కోరికలు, కర్మల వల్ల బాధపడే ప్రజలు వినదగిన, జ్ఞాపకంగా ఉంచదగిన కార్యాలు చేయడానికి నీవు వచ్చావని.

(వంశస్థ) శ్రృణ్వన్తి గాయన్తి గృణన్త్యభీక్ష్ణశః స్మరన్తి నన్దన్తి తవేహితం జనాః । త ఏవ పశ్యన్త్యచిరేణ తావకం భవప్రవాహోపరమం పదామ్బుజమ్

నీ కార్యాలను ఎప్పుడూ వినేవారు, పాడేవారు, పొగిడేవారు, జ్ఞాపకం చేసేవారు, ఆనందించే వారు త్వరలోనే జనన మరణాల ప్రవాహాన్ని ఆపే నీ పదపద్మాలను దర్శిస్తారు.

అప్యద్య నస్త్వం స్వకృతేహిత ప్రభో జిహాససి స్విత్ సుహృదోఽనుజీవినః । యేషాం న చాన్యత్ భవతః పదామ్బుజాత్ పరాయణం రాజసు యోజితాంహసామ్

ప్రభూ! మేము నీకు ఎంతో ప్రేమతో, ఆశ్రయంగా ఉన్న మిత్రులు, సేవకులం. రాజ్య బాధ్యతలతో పాపాలకు బంధించబడ్డా, నీ పదపద్మాలే మాకు ఒకటే ఆశ్రయం. ఇలాంటి మమ్మల్ని నీవు ఇప్పుడు వదిలిపోతావా?

(అనుష్టుప్) కే వయం నామరూపాభ్యాం యదుభిః సహ పాణ్డవాః । భవతోఽదర్శనం యర్హి హృషీకాణాం ఇవ ఈశితుః

పాండవులు, యదువులు కలిసినా, మనం పేర్లు, రూపాలే తప్ప మరొకటి కాదు. నీవు, ఇంద్రియాల అధిపతి, కనబడకపోతే మేము శూన్యమే.

నేయం శోభిష్యతే తత్ర యథేదానీం గదాధర । త్వత్పదైః అఙ్‌కితా భాతి స్వలక్షణవిలక్షితైః

గదాధరా! నీ ప్రత్యేక లక్షణాలతో అలంకరించబడిన నీ పాదముద్రల వల్ల ఈ భూమి ఇప్పుడు ఎంత అందంగా కనిపిస్తోంది. నీవు లేనప్పుడు అలాంటి కాంతి ఉండదు.

ఇమే జనపదాః స్వృద్ధాః సుపక్వౌషధివీరుధః । వనాద్రి నదీ ఉదన్వన్తో హ్యేధన్తే తవ వీక్షితైః

నీ దృష్టితో ఈ దేశాలు సంపన్నంగా ఉన్నాయి; ఔషధాలు, మొక్కలు పండిపొంగాయి; అడవులు, కొండలు, నదులు, సముద్రాలు—all ఇవన్నీ నీ దయతో అభివృద్ధి చెందుతున్నాయి.

అథ విశ్వేశ విశ్వాత్మన్ విశ్వమూర్తే స్వకేషు మే । స్నేహపాశం ఇమం ఛిన్ధి దృఢం పాణ్డుషు వృష్ణిషు

విశ్వేశ్వరా! విశ్వానికి ప్రాణమా! విశ్వరూపుడా! పాండవులు, వృష్ణుల మీద నాకు ఉన్న ఈ బలమైన మమకార బంధాన్ని నీవు తెంచి వేయు.

త్వయి మేఽనన్యవిషయా మతిర్మధుపతేఽసకృత్ । రతిం ఉద్వహతాత్ అద్ధా గఙ్గేవౌఘం ఉదన్వతి

మధుపతీ! నా మనస్సు ఎప్పుడూ నీ మీదే నిలిచి ఉండాలి. గంగా నది ఎలా నిరంతరం సముద్రాన్ని చేరుతుందో, అలాగే నా ప్రేమ నిన్ను ఎప్పుడూ చేరాలి.

(వసంతతిలకా) శ్రీకృష్ణ కృష్ణసఖ వృష్ణి ఋషభావనిధ్రుగ్ రాజన్యవంశదహన అనపవర్గ వీర్య । గోవిన్ద గోద్విజసురార్తిహరావతార యోగేశ్వరాఖిలగురో భగవన్ నమస్తే

శ్రీకృష్ణా! కృష్ణుని మిత్రుడా! వృష్ణులలో శ్రేష్ఠుడా! రాజవంశాలను నాశనం చేసే అగ్నిస్వరూపుడా! మోక్షాన్ని ప్రసాదించే శక్తివంతుడా! గోవిందా! గోవులను, బ్రాహ్మణులను, దేవతలను కష్టాల నుంచి రక్షించేవాడా! యోగేశ్వరా! జగతికి గురువా! భగవంతుడా! నీకు నమస్కారం.

సూత ఉవాచ । (అనుష్టుప్) పృథయేత్థం కలపదైః పరిణూతాఖిలోదయః । మన్దం జహాస వైకుణ్ఠో మోహయన్నివ మాయయా

సూతుడు చెప్పాడు: పృథ తన మధురమైన మాటలతో సమస్త మంగళకరుడైన వైకుంఠుని స్తుతించగా, ఆయన మృదువుగా నవ్వాడు. అది ఆమెను తన మాయతో మోహపరిచినట్టే అనిపించింది.

తాం బాఢం ఇతి ఉపామంత్ర్య ప్రవిశ్య గజసాహ్వయమ్ । స్త్రియశ్చ స్వపురం యాస్యన్ ప్రేమ్ణా రాజ్ఞా నివారితః

ఆమెకు ప్రేమతో వీడ్కోలు చెప్పి, గజసాహ్వయ పురిలోకి ప్రవేశించాడు. తన సొంత పట్టణానికి స్త్రీలతో వెళ్లబోతుండగా, రాజు ప్రేమతో ఆయనను ఆపాడు.