శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

తాంస్తథైవావృతాన్ శిగ్భిర్మృత్యుగ్రస్తాన్విచేష్టతః। స్వయం చ కృపణః శిక్షు పశ్యన్నప్యబుధోఽపతత్

తన పిల్లలతో చుట్టుముట్టబడి, మరణ భయంతో తడబడుతూ, దుఃఖంతో ఉన్న ఆ పక్షి, బాణాలు కనిపిస్తున్నా కూడా, తెలియక నేలపై పడిపోయింది.

తం లబ్ధ్వా లుబ్ధకః క్రూరః కపోతం గృహమేధినమ్। కపోతకాన్కపోతీం చ సిద్ధార్థః ప్రయయౌ గృహమ్

ఆ క్రూరమైన వేటగాడు, తన లక్ష్యాన్ని సాధించి, ఆ పావురాన్ని, దాని భార్యను, పిల్లలను—all గృహస్థులను—తన ఇంటికి తీసుకెళ్లాడు.

ఏవం కుటుమ్బ్యశాన్తాత్మా ద్వన్ద్వారామః పతత్రివత్। పుష్ణన్కుటుమ్బం కృపణః సానుబన్ధోఽవసీదతి

ఇలా, కుటుంబాన్ని పోషిస్తూ, మనసుకు శాంతి లేకుండా, ద్వంద్వాలలో ఆనందిస్తూ, బంధాలకు బంధించబడి ఉన్న గృహస్థుడు, ఆ పక్షిలా కృపణుడై దిగజారిపోతాడు.

యః ప్రాప్య మానుషం లోకం ముక్తిద్వారమపావృతమ్। గృహేషు ఖగవత్సక్తస్తమారూఢచ్యుతం విదుః

విముక్తి ద్వారం తెరిచి ఉన్న ఈ మానవ లోకాన్ని పొందినవాడు, పక్షిలా ఇంటి జీవితం మీద మక్కువతో ఉంటే, అతడిని ఎక్కి మళ్లీ కింద పడిపోయినవాడిగా భావిస్తారు.

సూత ఉవాచ । (అనుష్టుప్) అథ తే సమ్పరేతానాం స్వానాముదకమిచ్ఛతామ్ । దాతుం సకృష్ణా గఙ్గాయాం పురస్కృత్య యయుః స్త్రియః

సూతుడు ఇలా చెప్పాడు: ఆ తరువాత, తమ మృత బంధువులకు నీరు సమర్పించాలనే కోరికతో, కృష్ణా ముందుండగా, ఆ మహిళలు గంగా నదికి వెళ్లారు.

తే నినీయోదకం సర్వే విలప్య చ భృశం పునః । ఆప్లుతా హరిపాదాబ్జః అజఃపూతసరిజ్జలే

వారు అందరూ నీరు సమర్పించి, మళ్లీ తీవ్రంగా విలపించి, హరి పాదపద్మాలతో, అజ జననంతో పవిత్రమైన ఆ నదిలో స్నానం చేశారు.

తత్రాసీనం కురుపతిం ధృతరాష్ట్రం సహానుజమ్ । గాన్ధారీం పుత్రశోకార్తాం పృథాం కృష్ణాం చ మాధవః

అక్కడ మాధవుడు, కురు రాజు ధృతరాష్ట్రుడు తన తమ్ముడితో పాటు కూర్చున్నాడు; తన కుమారుల కోసం దుఃఖంతో ఉన్న గాంధారి, ప్రిథ, కృష్ణా కూడా అక్కడే ఉన్నారు.

సాంత్వయామాస మునిభిః హతబంధూన్ శుచార్పితాన్ । భూతేషు కాలస్య గతిం దర్శయన్ అప్రతిక్రియామ్

ఆయన మునులతో కలిసి, బంధువులను కోల్పోయి దుఃఖంలో మునిగినవారిని ఓదార్చాడు; సమస్త ప్రాణుల్లో కాలచక్రం తప్పనిసరిగా నడుస్తుందని, దానికి ఎవరూ ఎదురు నిలవలేరని వారికి చూపించాడు.

సాధయిత్వాజాతశత్రోః స్వం రాజ్యం కితవైర్హృతమ్ । ఘాతయిత్వాసతో రాజ్ఞః కచస్పర్శక్షతాయుషః

అజాతశత్రువు తన రాజ్యాన్ని, దుర్మార్గులు దోచుకున్నదాన్ని తిరిగి పొందేలా చేసి, కచస్పర్శతో ఆయుష్షు తగ్గిన దుష్ట రాజులను సంహరించి, తన కార్యాన్ని పూర్తిచేశాడు.

యాజయిత్వాశ్వమేధైస్తం త్రిభిరుత్తమకల్పకైః । తద్యశః పావనం దిక్షు శతమన్యోరివాతనోత్

ఆయనకు మూడు అశ్వమేధ యాగాలు అత్యుత్తమంగా చేయించించి, ఇంద్రుడిలా తన పవిత్రమైన కీర్తిని అన్ని దిక్కులలో వ్యాపింపజేశాడు.

ఆమంత్ర్య పాణ్డుపుత్రాంశ్చ శైనేయోద్ధవసంయుతః । ద్వైపాయనాదిభిర్విప్రైః పూజితైః ప్రతిపూజితః

పాండవులను వీడుకొని, శైనేయుడు, ఉద్ధవుడు తోడుగా ఉండగా, వ్యాసుడు మొదలైన మునులచే సత్కరింపబడి, వారిని కూడా గౌరవించాడు.

గన్తుం కృతమతిర్బ్రహ్మన్ ద్వారకాం రథమాస్థితః । ఉపలేభేఽభిధావన్తీం ఉత్తరాం భయవిహ్వలామ్

బ్రాహ్మణా! ద్వారకకు వెళ్లాలని నిర్ణయించుకుని, రథంపై ఎక్కి బయలుదేరినప్పుడు, భయంతో పరుగెత్తుకుంటూ వస్తున్న ఉత్తరను చూశాడు.

ఉత్తరోవాచ పాహి పాహి మహాయోగిన్ దేవదేవ జగత్పతే । నాన్యం త్వదభయం పశ్యే యత్ర మృత్యుః పరస్పరమ్

ఉత్తర ఇలా చెప్పింది: రక్షించు, రక్షించు మహాయోగినీ! దేవదేవా! జగత్పతీ! చుట్టూ మరణ భయం ఉన్న ఈ స్థితిలో, నీ తప్ప నాకు ఇంకెవరూ ఆశ్రయం కనిపించడంలేదు.

అభిద్రవతి మామీశ శరస్తప్తాయసో విభో । కామం దహతు మాం నాథ మా మే గర్భో నిపాత్యతామ్

ప్రభూ! ఒక ఉక్కు బాణం మండుతూ నాపై దూసుకొస్తోంది. అది నన్ను కాల్చినా పరవాలేదు, కానీ నాథా! నా గర్భాన్ని మాత్రం కాపాడుము.

సూత ఉవాచ । ఉపధార్య వచస్తస్యా భగవాన్ భక్తవత్సలః । అపాణ్డవమిదం కర్తుం ద్రౌణేరస్త్రమబుధ్యత

సూతుడు ఇలా చెప్పాడు: ఆమె మాటలు విని, భక్తులకు ఎంతో ప్రేమ గల భగవంతుడు, ద్రౌణి ప్రయోగించిన ఆయుధం పాండవ వంశాన్ని నాశనం చేయడానికి ఉద్దేశించిందని గ్రహించాడు.

తర్హ్యేవాథ మునిశ్రేష్ఠ పాణ్డవాః పఞ్చ సాయకాన్ । ఆత్మనోఽభిముఖాన్ దీప్తాన్ ఆలక్ష్యాస్త్రాణ్యుపాదదుః

ఆ సమయంలో, మునిశ్రేష్ఠా! ఐదుగురు పాండవులు, తమవైపు మండుతున్న బాణాలను చూసి, తమ ఆయుధాలు తీసుకుని రక్షణకు సిద్ధమయ్యారు.

వ్యసనం వీక్ష్య తత్తేషాం అనన్యవిషయాత్మనామ్ । సుదర్శనేన స్వాస్త్రేణ స్వానాం రక్షాం వ్యధాద్విభుః

తమ మనస్సు పూర్తిగా ఆయనపై నిలిపినవారికి ఈ విపత్తు వచ్చిందని చూసి, ప్రభువు తన సుదర్శన చక్రంతో, తన ఆయుధంతో తనవారిని రక్షించాడు.

అన్తఃస్థః సర్వభూతానాం ఆత్మా యోగేశ్వరో హరిః । స్వమాయయాఽఽవృణోద్‍గర్భం వైరాట్యాః కురుతన్తవే

సర్వభూతాల్లో అంతర్యామిగా ఉన్న యోగేశ్వరుడు హరి, తన మాయాశక్తితో, కురు వంశానికి చెందిన ఉత్తర గర్భాన్ని కాపాడాడు.

యద్యప్యస్త్రం బ్రహ్మశిరః త్వమోఘం చాప్రతిక్రియమ్ । వైష్ణవం తేజ ఆసాద్య సమశామ్యద్ భృగూద్వహ

బృగువంశంలో ఉత్తముడైనవాడా, బ్రహ్మశిరస్త్రాయుధం తప్పనిసరిగా పనిచేసే దుర్జయమైనదైనా, నీ వైష్ణవ తేజస్సు ఎదురైనప్పుడు అది నిశ్శబ్దమైపోయింది.

మా మంస్థా హ్యేతదాశ్చర్యం సర్వాశ్చర్యమయేఽచ్యుతే । య ఇదం మాయయా దేవ్యా సృజత్యవతి హన్త్యజః

ఇది ఆశ్చర్యంగా అనిపించకూడదు. ఎందుకంటే, అచ్యుతుడు అన్ని అద్భుతాలకు మూలమైనవాడు. ఆయన దేవీ మాయతో ఈ సృష్టిని సృష్టించి, పోషించి, లయముచేస్తాడు.

బ్రహ్మతేజోవినిర్ముక్తైః ఆత్మజైః సహ కృష్ణయా । ప్రయాణాభిముఖం కృష్ణం ఇదమాహ పృథా సతీ

బ్రహ్మ తేజస్సు నుంచి విముక్తురాలై, తన కుమారులతో పాటు కృష్ణునితో కలిసి, ప్రథా సతీమణి, ప్రయాణానికి సిద్ధమైన కృష్ణుని ఇలా ఉద్దేశించి పలికింది.

కున్త్యువాచ । నమస్యే పురుషం త్వాఽఽద్యం ఈశ్వరం ప్రకృతేః పరమ్ । అలక్ష్యం సర్వభూతానాం అన్తర్బహిరవస్థితమ్

కుంతీదేవి పలికింది: ఆది పురుషుడవైన నిన్ను, ప్రకృతికి అతీతుడవైన నిన్ను, అందరికీ కనిపించని, లోపల బయట ఉన్న నిన్ను నేను నమస్కరిస్తున్నాను.

మాయాజవనికాచ్ఛన్నం అజ్ఞాధోక్షజమవ్యయమ్ । న లక్ష్యసే మూఢదృశా నటో నాట్యధరో యథా

మాయాజాలపు తెరతో కప్పబడి, ఎవరికీ తెలియని, నశించని నీవు, మూర్ఖుల దృష్టికి కనిపించవు. నాటకంలో నటుడు వేషధారణతో కనిపించని విధంగా నీవు దాగి ఉంటావు.

తథా పరమహంసానాం మునీనాం అమలాత్మనామ్ । భక్తియోగవిధానార్థం కథం పశ్యేమ హి స్త్రియః

అలాంటప్పుడు, పరమహంసులైన, నిర్మలహృదయులైన మునులకు భక్తియోగాన్ని స్థాపించేందుకు నీవు ఇలా కనిపిస్తే, మేము స్త్రీలు నిన్ను ఎలా దర్శించగలం?

కృష్ణాయ వాసుదేవాయ దేవకీనందనాయ చ । నందగోపకుమారాయ గోవిందాయ నమో నమః

కృష్ణా, వాసుదేవా, దేవకీ కుమారుడా, నందగోప కుమారుడా, గోవిందా! నీకు పునఃపునః నమస్కారం.

నమః పఙ్కజనాభాయ నమః పఙ్కజమాలినే । నమః పఙ్కజనేత్రాయ నమస్తే పఙ్కజాఙ్ఘ్రయే

పద్మనాభుడవైనవాడా, పద్మమాల ధరించినవాడా, పద్మనేత్రుడా, పద్మపాదుడా! నీకు నమస్కారం.

(వంశస్థ) యథా హృషీకేశ ఖలేన దేవకీ కంసేన రుద్ధాతిచిరం శుచార్పితా । విమోచితాహం చ సహాత్మజా విభో త్వయైవ నాథేన ముహుర్విపద్‍గణాత్

హృషీకేశా! దుర్మార్గుడైన కంసుడు దేవకిని చాలా కాలం బంధించి, ఆమెను దుఃఖంలో ముంచినప్పుడు నీవు ఆమెను విమోచించావు. అలాగే, ప్రభూ! నీవు మమ్మల్ని, మా కుమారులను ఎన్నో అపాయాలనుండి పునఃపునః రక్షించావు.

విషాన్మహాగ్నేః పురుషాదదర్శనాద్ అసత్సభాయా వనవాసకృచ్ఛ్రతః । మృధే మృధేఽనేకమహారథాస్త్రతో ద్రౌణ్యస్త్రతశ్చాస్మ హరేఽభిరక్షితాః

విషం, మహాగ్ని, రాక్షసుని దర్శనం, దుర్మార్గుల సభ, అరణ్యంలో ఉన్న కష్టాలు, యుద్ధంలో యుద్ధంలో అనేక మహారథుల ఆయుధాలు, ద్రౌణి ఆయుధం—హరీ! ఇవన్నీ నుండి నీవే మమ్మల్ని కాపాడావు.

(అనుష్టుప్) విపదః సన్తు తాః శశ్వత్ తత్ర తత్ర జగద్‍గురో । భవతో దర్శనం యత్స్యాద్ అపునర్భవదర్శనమ్

జగద్గురూ! మేము నిన్ను చూడటానికి, మళ్లీ మళ్లీ జన్మించకుండా ఉండటానికి, ఆ అపాయాలు ఎప్పుడూ మాకొస్తూ ఉండాలి.