శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

(వంశస్థ) తథాహృతం పశువత్పాశబద్ధం అవాఙ్ముఖం కర్మజుగుప్సితేన । నిరీక్ష్య కృష్ణాపకృతం గురోః సుతం వామస్వభావా కృపయా ననామ చ

గురువు కుమారుడిని పశువుల్లా కట్టేసి, తల వంచి, చేసిన పనికి లజ్జతో ఉన్నవాడిని, కృష్ణుడు మహిమను తీసేసినవాడిని చూసి, సహజంగా దయతో ఉండే కృపి, కరుణతో అతనికి నమస్కరించింది.

(అనుష్టుప్) ఉవాచ చాసహన్త్యస్య బంధనానయనం సతీ । ముచ్యతాం ముచ్యతాం ఏష బ్రాహ్మణో నితరాం గురుః

ఆమె అతడిని బంధించి తీసుకెళ్లడాన్ని తట్టుకోలేక, 'వదిలేయండి, వదిలేయండి! ఇతడు బ్రాహ్మణుడు, నిజమైన గురువు,' అని చెప్పింది.

సరహస్యో ధనుర్వేదః సవిసర్గోపసంయమః । అస్త్రగ్రామశ్చ భవతా శిక్షితో యదనుగ్రహాత్

ధనుర్వేదంలోని రహస్యాలు, ఆయుధాల వినియోగం, ఉపసంహరణ, ఆయుధ సమూహాల విద్య — ఇవన్నీ మీరు అతని అనుగ్రహంతో నేర్చుకున్నారు.

స ఏష భగవాన్ ద్రోణః ప్రజారూపేణ వర్తతే । తస్యాత్మనోఽర్ధం పత్‍న్యాః తే నాన్వగాద్ వీరసూః కృపీ

ఆ భగవంతుడు ద్రోణుడు ఇప్పుడు తన కుమారుని రూపంలో ఉన్నాడు. అతని సగం భాగం వీరపుత్రుడిని కనిన కృపిలో ఉంది.

తద్ ధర్మజ్ఞ మహాభాగ భవద్‌భిః ర్గౌరవం కులమ్ । వృజినం నార్హతి ప్రాప్తుం పూజ్యం వన్ద్యమభీక్ష్ణశః

కాబట్టి, ధర్మాన్ని తెలిసిన మహానుభావా! మీ వంశం ఎంతో గౌరవప్రదమైనది, అందరూ పూజించే వంశం. అలాంటి వంశానికి అపఖ్యాతి రాకూడదు.

మా రోదీదస్య జననీ గౌతమీ పతిదేవతా । యథాహం మృతవత్సాఽర్తా రోదిమ్యశ్రుముఖీ ముహుః

గౌతమీ, తన భర్తకు అంకితమైనవారు, ఆమె తన కుమారుని కోసం కన్నీరు కార్చకుండా ఉండాలి. నేను నా పిల్లలను కోల్పోయి ఎన్నోసార్లు కన్నీళ్లు పెట్టుకున్నట్టుగా ఆమె ఏడవకూడదు.

యైః కోపితం బ్రహ్మకులం రాజన్యైరజితాత్మభిః । తత్ కులం ప్రదహత్యాశు సానుబంధం శుచార్పితమ్

బ్రాహ్మణ వంశాన్ని రాజవంశీయులు కోపగించగలిగితే, ఆ వంశం ఎంత పవిత్రమైనా కూడా, వారిని మరియు వారి బంధువులను త్వరగా నాశనం చేస్తుంది.

సూత ఉవాచ । ధర్మ్యం న్యాయ్యం సకరుణం నిర్వ్యలీకం సమం మహత్ । రాజా ధర్మసుతో రాజ్ఞ్యాః ప్రత్యనందద్ వచో ద్విజాః

సూతుడు చెప్పాడు: ధర్మపుత్రుడు అయిన రాజు, రాణి చెప్పిన ధర్మబద్ధమైన, న్యాయమైన, కరుణతో కూడిన, నిజాయితీగల, సమంగా ఉన్న మాటలను అంగీకరించాడు, బ్రాహ్మణులారా!

నకులః సహదేవశ్చ యుయుధానో ధనంజయః । భగవాన్ దేవకీపుత్రో యే చాన్యే యాశ్చ యోషితః

అక్కడ నకులుడు, సహదేవుడు, యుయుధానుడు, ధనంజయుడు, దేవకీపుత్రుడైన భగవంతుడు, అలాగే ఇతరులు, పురుషులు మరియు స్త్రీలు కూడా ఉన్నారు.

తత్రాహామర్షితో భీమః తస్య శ్రేయాన్ వధః స్మృతః । న భర్తుర్నాత్మనశ్చార్థే యోఽహన్ సుప్తాన్ శిశూన్ వృథా

అప్పుడు భీముడు కోపంతో, 'తన యజమాని కోసం కాదు, తనకోసం కాదు, నిద్రలో ఉన్న పిల్లలను నిష్కారణంగా చంపినవాడికి మరణమే శ్రేయస్సు,' అని అన్నాడు.

నిశమ్య భీమగదితం ద్రౌపద్యాశ్చ చతుర్భుజః । ఆలోక్య వదనం సఖ్యుః ఇదమాహ హసన్నివ

భీముడు చెప్పిన మాటలు, ద్రౌపది మాటలు విని, నాలుగు చేతులు కలిగిన ప్రభువు తన మిత్రుని ముఖాన్ని చూచి, చిరునవ్వుతో ఇలా అన్నాడు.

శ్రీభగవానువాచ । బ్రహ్మబంధుర్న హన్తవ్య ఆతతాయీ వధార్హణః । మయైవోభయమామ్నాతం పరిపాహ్యనుశాసనమ్

శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: బ్రాహ్మణుడిని, అతడు దుర్మార్గి అయినా, చంపకూడదు. కానీ దుర్మార్గుడికి శిక్ష తప్పదు. ఈ రెండింటినీ నేనే చెప్పాను. నా ఉపదేశాన్ని పాటించు.

కురు ప్రతిశ్రుతం సత్యం యత్తత్ సాంత్వయతా ప్రియామ్ । ప్రియం చ భీమసేనస్య పాఞ్చాల్యా మహ్యమేవ చ

కురు వంశానికి నీవు ఇచ్చిన మాటను, ప్రియమైనవారిని ఓదార్చేందుకు నీవు చేసిన వాగ్దానాన్ని నెరవేర్చు. అది భీమసేనుడికి, పాంచాళికి, నాకు ఎంతో ప్రీతికరమైనది.

సూత ఉవాచ । అర్జునః సహసాఽఽజ్ఞాయ హరేర్హార్దమథాసినా । మణిం జహార మూర్ధన్యం ద్విజస్య సహమూర్ధజమ్

సూతుడు చెప్పాడు: అర్జునుడు హరిదేవుని సంకల్పాన్ని ఆకస్మాత్తుగా గ్రహించి, తన ఖడ్గంతో ఆ ద్విజుని తలపై ఉన్న మణిని జుట్టుతో కలిసి తొలగించాడు.

విముచ్య రశనాబద్ధం బాలహత్యాహతప్రభమ్ । తేజసా మణినా హీనం శిబిరాన్ నిరయాపయత్

బంధనంలో ఉన్న అతడిని, బాలహత్య పాపంతో తేజస్సు తగ్గిపోయినవాడిని, మణి వెలుగు లేకుండా విడిపించి, శిబిరం నుంచి బయటకు తీసుకెళ్లాడు.

వపనం ద్రవిణాదానం స్థానాన్ నిర్యాపణం తథా । ఏష హి బ్రహ్మబంధూనాం వధో నాన్యోఽస్తి దైహికః

తల ముండనం చేయడం, ధనం తీసుకోవడం, నివాస స్థలం నుంచి బయటకు పంపడం—ఇవి బ్రాహ్మణుని పేరుతో ఉన్నవారికి శరీరానికి సంబంధించిన శిక్షలు. వీటికన్నా వేరే శిక్ష లేదు.

పుత్రశోకాతురాః సర్వే పాణ్డవాః సహ కృష్ణయా । స్వానాం మృతానాం యత్కృత్యం చక్రుర్నిర్హరణాదికమ్

తమ కుమారుని మృతితో బాధపడుతూ, పాండవులు అందరూ కృష్ణతో కలిసి, మరణించిన వారి కోసం అవసరమైన అంత్యక్రియలు, మృతదేహాలను బయటకు తీసుకెళ్లడం మొదలైన కార్యాలు చేశారు.

అథ సప్తమోఽధ్యాయః । శ్రీభగవానువాచ। యదాత్థ మాం మహాభాగ తచ్చికీర్షితమేవ మే। బ్రహ్మా భవో లోకపాలాః స్వర్వాసం మేఽభికాఙ్క్షిణః

ఇప్పుడు ఏడవ అధ్యాయం. శ్రీభగవంతుడు పలికాడు: మహాభాగుడా! నువ్వు నన్ను అడిగింది నాకు కూడా చేయాలనిపించినదే. బ్రహ్మ, శివుడు, లోకపాలకులు అందరూ నా లోకంలో నివసించాలనే కోరికతో ఉన్నారు.

ప్రజాః పుపుషతుః ప్రీతౌ దమ్పతీ పుత్రవత్సలౌ। శృణ్వన్తౌ కూజితం తాసాం నిర్వృతౌ కలభాషితైః

ఆ దంపతులు పిల్లలను ఎంతో ప్రేమతో చూసుకుంటూ, వారి పలుకులు, కూయుట వింటూ ఆనందంగా ఉండగా, ప్రజలు సంతోషంతో అభివృద్ధి చెందారు.

తాసాం పతత్రైః సుస్పర్శైః కూజితైర్ముగ్ధచేష్టితైః। ప్రత్యుద్గమైరదీనానాం పితరౌ ముదమాపతుః

వాటి రెక్కల మృదువైన స్పర్శ, కూయుట, ఆకర్షణీయమైన కదలికలు, దగ్గరకు వచ్చి ప్రీతిగా ఉండడం వల్ల, ఆ తల్లిదండ్రులు దుఃఖం లేకుండా ఆనందాన్ని పొందారు.

స్నేహానుబద్ధహృదయావన్యోన్యం విష్ణుమాయయా। విమోహితౌ దీనధియౌ శిశూన్పుపుషతుః ప్రజాః

పరస్పరం ప్రేమతో హృదయాలు బంధించబడి, విష్ణుమాయ వల్ల మాయలో పడి, చింతతో ఉన్న ఆ ఇద్దరూ తమ పిల్లలను, ప్రజలను పోషించారు.

ఏకదా జగ్మతుస్తాసామన్నార్థం తౌ కుటుమ్బినౌ। పరితః కాననే తస్మిన్నర్థినౌ చేరతుశ్చిరమ్

ఒకసారి ఆ ఇద్దరు కుటుంబస్తులు తమ పిల్లల కోసం ఆహారం తెచ్చేందుకు అడవిలోకి వెళ్లి, అక్కడ చుట్టూ తిరుగుతూ చాలా సేపు తిరిగారు.

దృష్ట్వా తాన్లుబ్ధకః కశ్చిద్యదృచ్ఛాతో వనేచరః। జగృహే జాలమాతత్య చరతః స్వాలయాన్తికే

అక్కడ ఒక వేటగాడు, అడవిలో సంచరిస్తూ, యాదృచ్ఛికంగా వారిని చూసి, గూడు దగ్గర తిరుగుతున్న ఆ పిల్లలను వల విసిరి పట్టుకున్నాడు.

కపోతశ్చ కపోతీ చ ప్రజాపోషే సదోత్సుకౌ। గతౌ పోషణమాదాయ స్వనీడముపజగ్మతుః

ఆ మగ, ఆడ పావురాలు ఎప్పుడూ తమ పిల్లలను పోషించడంలో ఆసక్తిగా ఉండి, ఆహారం తెచ్చుకుని తమ గూడు వద్దకు వచ్చారు.

కపోతీ స్వాత్మజాన్వీక్ష్య బాలకాన్జాలసంవృతాన్। తానభ్యధావత్క్రోశన్తీ క్రోశతో భృశదుఃఖితా

ఆ పావురి తన పిల్లలు వలలో చిక్కుకున్నట్టు చూసి, వారు ఏడుస్తుండగా తాను కూడా గట్టిగా ఏడుస్తూ, తీవ్రమైన దుఃఖంతో వారి దగ్గరకు పరుగెత్తింది.

సాసకృత్స్నేహగుణితా! దీనచిత్తాజమాయయా। స్వయం చాబధ్యత శిచా బద్ధాన్పశ్యన్త్యపస్మృతిః

ఆమె ప్రేమతో నిండిన హృదయంతో, దుఃఖంతో, మాయ వల్ల మత్తులో, బంధించబడి ఉన్న పిల్లలను చూస్తూ, తానే కూడా జ్ఞానం కోల్పోయి వలలో చిక్కుకుంది.

కపోతః స్వాత్మజాన్బద్ధానాత్మనోఽప్యధికాన్ప్రియాన్। భార్యాం చాత్మసమాం దీనో విలలాపాతిదుఃఖితః

ఆ మగ పావురం తనకు ప్రాణాలకన్నా ప్రియమైన పిల్లలు బంధించబడి, తనకు సమానమైన భార్య కూడా చిక్కుకుపోయినదాన్ని చూసి, తీవ్ర దుఃఖంతో విలపించాడు.

అహో మే పశ్యతాపాయమల్పపుణ్యస్య దుర్మతేః। అతృప్తస్యాకృతార్థస్య గృహస్త్రైవర్గికో హతః

అయ్యో! నా దుఃఖాన్ని చూడండి. తక్కువ పుణ్యం, మూర్ఖమైన మనస్సు కలిగినవాడిని. తృప్తి లేకుండా, ఆశలు నెరవేరకుండా, గృహస్థుడిగా మూడు పురుషార్థాల కోసం చేసిన ప్రయత్నం నాశనం అయింది.

అనురూపానుకూలా చ యస్య మే పతిదేవతా। శూన్యే గృహే మాం సన్త్యజ్య పుత్రైః స్వర్యాతి సాధుభిః

నా భార్య నాకు అనుకూలంగా, భర్తను దైవంగా భావించినవారు. ఇప్పుడు ఈ ఖాళీ ఇంట్లో నన్ను వదిలి, మా పిల్లలతో కలిసి, మంచి వారు స్వర్గానికి వెళ్లిపోయారు.