శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

(ఉపేంద్రవజ్రా) ఇతి ప్రియాం వల్గువిచిత్రజల్పైః స సాన్త్వయిత్వాచ్యుతమిత్రసూతః । అన్వాద్రవద్ దంశిత ఉగ్రధన్వా కపిధ్వజో గురుపుత్రం రథేన

అలా, తన ప్రియమైనవారిని మధురంగా పలకరించి ఓదార్చిన అర్జునుడు, హనుమంతుడి జెండా ఉన్న రథంపై, ఉగ్రధన్వుడు అయిన గురుపుత్రుడిని కోపంతో వెంబడించాడు.

తమాపతన్తం స విలక్ష్య దూరాత్ కుమారహోద్విగ్నమనా రథేన । పరాద్రవత్ ప్రాణపరీప్సురుర్వ్యాం యావద్‍గమం రుద్రభయాద్ యథార్కః

అతడు దూరం నుంచే తనవైపు వస్తున్నాడని గమనించిన కుమారుడు, మనసు కలవరంతో, ప్రాణాలను కాపాడుకోవాలని రథంలో భూమి మీద పరుగెత్తాడు. అది రుద్రుని భయంతో ఎవరైనా సూర్యుని నుండి పారిపోవడంలా ఉండింది.

(అనుష్టుప్) యదాశరణమాత్మానం ఐక్షత శ్రాన్తవాజినమ్ । అస్త్రం బ్రహ్మశిరో మేనే ఆత్మత్రాణం ద్విజాత్మజః

ఆ ద్విజుని కుమారుడు, తాను ఎవరూ ఆశ్రయం లేని స్థితిలో ఉన్నాడని, తన గుర్రాలు అలసిపోయాయని చూసి, బ్రహ్మాస్త్రాన్ని మాత్రమే తనను రక్షించగలదని భావించాడు.

అథోపస్పృశ్య సలిలం సన్దధే తత్సమాహితః । అజానన్ ఉపసంహారం ప్రాణకృచ్ఛ్ర ఉపస్థితే

అతడు నీటితో శుద్ధి చేసుకుని, మనస్సు ఏకాగ్రతతో ఆ ఆయుధాన్ని సంధించాడు. మరణం సమీపిస్తున్నా, దాన్ని ఎలా ఉపసంహరించాలో తెలియకుండానే చేసాడు.

తతః ప్రాదుష్కృతం తేజః ప్రచణ్డం సర్వతో దిశమ్ । ప్రాణాపదమభిప్రేక్ష్య విష్ణుం జిష్ణురువాచ హ

అప్పుడే అన్ని దిక్కులా భయంకరమైన తేజస్సు ప్రబలంగా వెలిసింది. ప్రాణాలకు ప్రమాదం కనిపించి, అర్జునుడు విష్ణువును ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.

అర్జున ఉవాచ । కృష్ణ కృష్ణ మహాబాహో భక్తానామభయఙ్కర । త్వమేకో దహ్యమానానాం అపవర్గోఽసి సంసృతేః

అర్జునుడు చెప్పాడు: కృష్ణా, కృష్ణా! మహాబాహువా! నీ భక్తులకు భయాన్ని తొలగించేవాడవు. ఈ జనన మరణ చక్రంలో బాధపడుతున్న వారికి నీవే విముక్తి మార్గం.

త్వమాద్యః పురుషః సాక్షాద్ ఈశ్వరః ప్రకృతేః పరః । మాయాం వ్యుదస్య చిచ్ఛక్త్యా కైవల్యే స్థిత ఆత్మని

నీవే ఆదిపురుషుడు, ప్రత్యక్ష పరమేశ్వరుడు, ప్రకృతికి అతీతుడవు. మాయను నీ జ్ఞానశక్తితో తొలగించి, నీవు ఎప్పుడూ స్వరూపంలో స్థితుడవు.

స ఏవ జీవలోకస్య మాయామోహితచేతసః । విధత్సే స్వేన వీర్యేణ శ్రేయో ధర్మాదిలక్షణమ్

ఈ లోకంలోని జీవులు నీ మాయ వల్ల మోహితులై ఉన్నా, నీవు నీ స్వశక్తితో ధర్మాది లక్షణమైన శ్రేయస్సును వారికి ప్రసాదిస్తావు.

తథాయం చావతారస్తే భువో భారజిహీర్షయా । స్వానాం చానన్యభావానాం అనుధ్యానాయ చాసకృత్

ఈ అవతారం భూమి భారాన్ని తీయటానికి, అలాగే నీ భక్తులు ఎప్పుడూ నిన్ను ధ్యానించేందుకు, పునఃపునః ప్రాప్తించింది.

కిమిదం స్విత్కుతో వేతి దేవదేవ న వేద్‌మ్యహమ్ । సర్వతో ముఖమాయాతి తేజః పరమదారుణమ్

దేవదేవా! ఇది ఏమిటో, ఎక్కడి నుంచి వచ్చిందో నాకు తెలియదు. అన్ని వైపులా భయంకరమైన తేజస్సు దగ్గరకి వస్తోంది.

శ్రీభగవానువాచ । వేత్థేదం ద్రోణపుత్రస్య బ్రాహ్మమస్త్రం ప్రదర్శితమ్ । నైవాసౌ వేద సంహారం ప్రాణబాధ ఉపస్థితే

శ్రీభగవంతుడు అన్నాడు: ఇది ద్రోణుని కుమారుడు సంధించిన బ్రహ్మాస్త్రమని తెలుసుకో. మరణం సమీపిస్తున్నప్పుడు, అతనికి దాన్ని ఉపసంహరించటం తెలియదు.

న హ్యస్యాన్యతమం కిఞ్చిద్ అస్త్రం ప్రత్యవకర్శనమ్ । జహ్యస్త్రతేజ ఉన్నద్ధం అస్త్రజ్ఞో హ్యస్త్రతేజసా

దీనికి ఎదురు నిలబడగల ఆయుధం మరొకటి లేదు. ఆయుధజ్ఞుడు మాత్రమే మరో ఆయుధంతో దీని తేజస్సును అదుపు చేయగలడు.

సూత ఉవాచ । శ్రుత్వా భగవతా ప్రోక్తం ఫాల్గునః పరవీరహా । స్పృష్ట్వాపస్తం పరిక్రమ్య బ్రాహ్మం బ్రాహ్మాయ సందధే

సూతుడు చెప్పాడు: భగవంతుని మాటలు విని, శత్రువులను సంహరించేవాడు అయిన అర్జునుడు, నీటిని తాకి, ప్రదక్షిణ చేసి, బ్రహ్మాస్త్రాన్ని బ్రహ్మాస్త్రానికి ఎదురు సంధించాడు.

సంహత్య అన్యోన్యం ఉభయోః తేజసీ శరసంవృతే । ఆవృత్య రోదసీ ఖం చ వవృధాతేఽర్కవహ్నివత్

రెండు ఆయుధాల తేజస్సు, బాణాలతో చుట్టబడి, భూమి, ఆకాశాన్ని కప్పేసి, సూర్యాగ్ని వలె పెరిగిపోయింది.

దృష్ట్వాస్త్రతేజస్తు తయోః త్రిఁల్లోకాన్ ప్రదహన్మహత్ । దహ్యమానాః ప్రజాః సర్వాః సాంవర్తకమమంసత

ఆ రెండు ఆయుధాల తేజస్సు మూడు లోకాలను కాల్చుతూ ఉండటం చూసి, అన్ని ప్రజలు భయంతో ఇది ప్రళయాగ్ని అనుకున్నారు.

ప్రజోపప్లవమాలక్ష్య లోకవ్యతికరం చ తమ్ । మతం చ వాసుదేవస్య సంజహారార్జునో ద్వయమ్

ప్రజల్లో కలకలం, లోకాలలో కలవరం చూచి, వాసుదేవుని ఉపదేశాన్ని గుర్తు చేసుకుని, అర్జునుడు రెండు ఆయుధాలను ఉపసంహరించాడు.

తత ఆసాద్య తరసా దారుణం గౌతమీసుతమ్ । బబంధామర్షతామ్రాక్షః పశుం రశనయా యథా

తర్వాత, ఆగ్రహంతో కళ్లెర్రగా, గౌతమి కుమారుని దగ్గరకు వేగంగా వెళ్లి, పశువును తాడుతో కట్టినట్లు అతడిని బంధించాడు.

శిబిరాయ నినీషన్తం రజ్జ్వా బద్ధ్వా రిపుం బలాత్ । ప్రాహార్జునం ప్రకుపితో భగవాన్ అంబుజేక్షణః

శత్రువును తాడుతో బంధించి, శిబిరానికి తీసుకెళ్లాలని ప్రయత్నిస్తున్నప్పుడు, కమలలోచనుడైన భగవంతుడు కోపంతో అర్జునునికి ఇలా అన్నాడు.

మైనం పార్థార్హసి త్రాతుం బ్రహ్మబంధుమిమం జహి । యో అసౌ అనాగసః సుప్తాన్ అవధీన్నిశి బాలకాన్

పార్థా! ఇతడిని కాపాడవద్దు. ఇతడు బ్రాహ్మణుడని పేరు మాత్రమే. నిష్పాపులైన, నిద్రలో ఉన్న పిల్లలను రాత్రిపూట చంపిన ఇతడిని హతముచేయి.

మత్తం ప్రమత్తమున్మత్తం సుప్తం బాలం స్త్రియం జడమ్ । ప్రపన్నం విరథం భీతం న రిపుం హన్తి ధర్మవిత్

ధర్మాన్ని తెలిసినవాడు మత్తులో ఉన్నవాడిని, మనస్సు తికమకలో ఉన్నవాడిని, పిచ్చివాడిని, నిద్రలో ఉన్నవాడిని, చిన్నపిల్లను, స్త్రీని, మూర్ఖుడిని, శరణు వచ్చినవాడిని, ఆయుధం లేనివాడిని, భయపడుతున్నవాడిని శత్రువుగా చూసి చంపడు.

స్వప్రాణాన్యః పరప్రాణైః ప్రపుష్ణాత్యఘృణః ఖలః । తద్ వధస్తస్య హి శ్రేయో యద్ దోషాద్యాత్యధః పుమాన్

తన ప్రాణాలను కాపాడుకోవడానికి ఇతరుల ప్రాణాలను తీసే దయలేని దుష్టుడు, చనిపోవడమే అతనికి మేలుగా ఉంటుంది. ఎందుకంటే, అలాంటి పాపంతో మనిషి దిగజారిపోతాడు.

ప్రతిశ్రుతం చ భవతా పాఞ్చాల్యై శ్రృణ్వతో మమ । ఆహరిష్యే శిరస్తస్య యస్తే మానిని పుత్రహా

మీరు నా ముందే ద్రౌపదికి, 'నీ కుమారులను చంపిన ఆ గర్విష్టుడి తల తీసుకొస్తాను' అని వాగ్దానం చేశారు.

తదసౌ వధ్యతాం పాప ఆతతాయ్యాత్మబంధుహా । భర్తుశ్చ విప్రియం వీర కృతవాన్ కులపాంసనః

కాబట్టి, ఈ పాపిష్టుడు — అతడు దుర్మార్గి, బంధువులను చంపినవాడు, యజమానికి అపచారం చేసినవాడు, వంశానికి మచ్చ తెచ్చినవాడు — వధించబడాలి.

సూత ఉవాచ । ఏవం పరీక్షతా ధర్మం పార్థః కృష్ణేన చోదితః । నైచ్ఛద్ హన్తుం గురుసుతం యద్యప్యాత్మహనం మహాన్

సూతుడు చెప్పాడు: అర్జునుడు ధర్మాన్ని పరిశీలిస్తూ, కృష్ణుడు ప్రేరేపించినా, గురుపుత్రుడు అయిన అతడిని చంపాలని మనసు పెట్టలేదు. అతడు ఎంతటి దోషి అయినా కూడా.

అథోపేత్య స్వశిబిరం గోవిందప్రియసారథిః । న్యవేదయత్ తం ప్రియాయై శోచన్త్యా ఆత్మజాన్ హతాన్

తర్వాత, గోవిందుడికి ప్రియమైన సారథి తన శిబిరానికి చేరి, తన కుమారులను కోల్పోయి దుఃఖిస్తున్న భార్యకు ఆ వార్తను చెప్పాడు.

(వంశస్థ) తథాహృతం పశువత్పాశబద్ధం అవాఙ్ముఖం కర్మజుగుప్సితేన । నిరీక్ష్య కృష్ణాపకృతం గురోః సుతం వామస్వభావా కృపయా ననామ చ

గురువు కుమారుడిని పశువుల్లా కట్టేసి, తల వంచి, చేసిన పనికి లజ్జతో ఉన్నవాడిని, కృష్ణుడు మహిమను తీసేసినవాడిని చూసి, సహజంగా దయతో ఉండే కృపి, కరుణతో అతనికి నమస్కరించింది.

(అనుష్టుప్) ఉవాచ చాసహన్త్యస్య బంధనానయనం సతీ । ముచ్యతాం ముచ్యతాం ఏష బ్రాహ్మణో నితరాం గురుః

ఆమె అతడిని బంధించి తీసుకెళ్లడాన్ని తట్టుకోలేక, 'వదిలేయండి, వదిలేయండి! ఇతడు బ్రాహ్మణుడు, నిజమైన గురువు,' అని చెప్పింది.

సరహస్యో ధనుర్వేదః సవిసర్గోపసంయమః । అస్త్రగ్రామశ్చ భవతా శిక్షితో యదనుగ్రహాత్

ధనుర్వేదంలోని రహస్యాలు, ఆయుధాల వినియోగం, ఉపసంహరణ, ఆయుధ సమూహాల విద్య — ఇవన్నీ మీరు అతని అనుగ్రహంతో నేర్చుకున్నారు.

స ఏష భగవాన్ ద్రోణః ప్రజారూపేణ వర్తతే । తస్యాత్మనోఽర్ధం పత్‍న్యాః తే నాన్వగాద్ వీరసూః కృపీ

ఆ భగవంతుడు ద్రోణుడు ఇప్పుడు తన కుమారుని రూపంలో ఉన్నాడు. అతని సగం భాగం వీరపుత్రుడిని కనిన కృపిలో ఉంది.