శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

శ్రీసూత ఉవాచ। ఇత్యేతన్మునితనయాస్యపద్మగన్ధ। పీయూషం భవభయభిత్పరస్య పుంసః। సుశ్లోకం శ్రవణపుటైః పిబత్యభీక్ష్ణమ్। పాన్థోఽధ్వభ్రమణపరిశ్రమం జహాతి

శ్రీసూతుడు ఇలా అన్నాడు: ఎవరు ఈ మునిపుత్రుని పాదపద్మ సుగంధంతో కూడిన, భవభయాన్ని తొలగించే, పరమపురుషుని గుణగానాన్ని చెవుల ద్వారా తరచూ ఆస్వాదిస్తారో, వారు జీవనయాత్రలో వచ్చే అలసటను వదిలిపెడతారు.

శ్రీశుక ఉవాచ। ఏకదా ద్వారవత్యాం తు విప్రపత్న్యాః కుమారకః। జాతమాత్రో భువం స్పృష్ట్వా మమార కిల భారత

శ్రీశుకుడు ఇలా అన్నాడు: ఓ భారతవంశజా! ఒకసారి ద్వారకలో ఒక బ్రాహ్మణుని భార్యకు పుట్టిన శిశువు భూమిని తాకగానే మరణించాడు.

విప్రో గృహీత్వా మృతకం రాజద్వార్యుపధాయ సః। ఇదం ప్రోవాచ విలపన్నాతురో దీనమానసః

ఆ బ్రాహ్మణుడు ఆ శవాన్ని తీసుకుని రాజద్వారానికి తీసుకెళ్లి, తీవ్ర దుఃఖంతో, మనసు బాధతో విలపిస్తూ ఇలా అన్నాడు.

బ్రహ్మద్విషః శఠధియో లుబ్ధస్య విషయాత్మనః। క్షత్రబన్ధోః కర్మదోషాత్పఞ్చత్వం మే గతోఽర్భకః

బ్రాహ్మణద్వేషి, మోసపూరితమైన మనసున్న, లోభి, ఇంద్రియాల పట్ల ఆసక్తి కలిగిన రాజు దుష్కర్మఫలితంగా నా బిడ్డ మరణించాడు.

హింసావిహారం నృపతిం దుఃశీలమజితేన్ద్రియమ్। ప్రజా భజన్త్యః సీదన్తి దరిద్రా నిత్యదుఃఖితాః

హింసను ఆనందంగా అనుసరించే, దురాచారుడు, ఇంద్రియాలను అదుపులో పెట్టుకోలేని రాజు పాలనలో ప్రజలు దారిద్ర్యానికి లోనై, ఎప్పుడూ బాధపడుతూ ఉంటారు.

ఏవం ద్వితీయం విప్రర్షిస్తృతీయం త్వేవమేవ చ। విసృజ్య స నృపద్వారి తాం గాథాం సమగాయత

ఇలా రెండవది, మూడవది కూడా మరణించగా, ఆ బ్రాహ్మణుడు వాటిని రాజద్వారంలో వదిలి, అదే దుఃఖగీతాన్ని పాడుతూ ఉండేవాడు.

తామర్జున ఉపశ్రుత్య కర్హిచిత్కేశవాన్తికే। పరేతే నవమే బాలే బ్రాహ్మణం సమభాషత

ఆ విషయం కేశవుని సమక్షంలో ఎప్పుడో అర్జునుడు విని, తొమ్మిదవ బిడ్డ మరణించినప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణునితో మాట్లాడాడు.

కిం స్విద్బ్రహ్మంస్త్వన్నివాసే ఇహ నాస్తి ధనుర్ధరః। రాజన్యబన్ధురేతే వై బ్రాహ్మణాః సత్రమాసతే

బ్రాహ్మణా! నీ ఇంట్లో ఏమి లేకపోయిందో చెప్పు. ఇక్కడ ధనుర్ధారి క్షత్రియులు ఉన్నారు. వీరు బ్రాహ్మణులతో కలిసి యజ్ఞం చేస్తున్నారు.

ధనదారాత్మజాపృక్తా యత్ర శోచన్తి బ్రాహ్మణాః। తే వై రాజన్యవేషేణ నటా జీవన్త్యసుమ్భరాః

ధనం, భార్యలు, పిల్లలతో కూడిన బ్రాహ్మణులు ఇక్కడ దుఃఖిస్తుంటే, క్షత్రియ వేషంలో ఉన్న వారు నిజంగా నాటకులు, అవమానంగా జీవిస్తున్నారు.

అహం ప్రజాః వాం భగవన్రక్షిష్యే దీనయోరిహ। అనిస్తీర్ణప్రతిజ్ఞోఽగ్నిం ప్రవేక్ష్యే హతకల్మషః

ప్రభూ, ఈ లోకంలో మీరు చెప్పిన పిల్లలను నేను రక్షిస్తాను. నేను నా మాట నిలబెట్టుకోకపోతే, పాపాలు తొలగిపోయినవాడిగా అగ్నిలోకి ప్రవేశిస్తాను.

శ్రీబ్రాహ్మణ ఉవాచ। సఙ్కర్షణో వాసుదేవః ప్రద్యుమ్నో ధన్వినాం వరః। అనిరుద్ధోఽప్రతిరథో న త్రాతుం శక్నువన్తి యత్

బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు: సంకర్షణుడు, వాసుదేవుడు, విలువీరులలో శ్రేష్ఠుడైన ప్రత్యూమ్నుడు, అపరాజిత రథమున్న అనిరుద్ధుడు — వీరందరూ కూడా వారిని రక్షించలేకపోయారు.

తత్కథం ను భవాన్కర్మ దుష్కరం జగదీశ్వరైః। త్వం చికీర్షసి బాలిశ్యాత్తన్న శ్రద్దధ్మహే వయమ్

అంతటి గొప్ప దేవతలు చేయలేని పని, నీవు పిల్లవాడిలా ప్రయత్నించాలనుకోవడం ఎలా? మేము నీ మాటలను నమ్మడం లేదు.

శ్రీఅర్జున ఉవాచ। నాహం సఙ్కర్షణో బ్రహ్మన్న కృష్ణః కార్ష్ణిరేవ చ। అహం వా అర్జునో నామ గాణ్డీవం యస్య వై ధనుః

అర్జునుడు ఇలా అన్నాడు: బ్రాహ్మణుడా, నేను సంకర్షణుడు కాదు, కృష్ణుడు కాదు, కృష్ణుని కుమారుడూ కాదు. నా పేరు అర్జునుడు, నా ధనుస్సు గాండీవం.

మావమంస్థా మమ బ్రహ్మన్వీర్యం త్ర్యమ్బకతోషణమ్। మృత్యుం విజిత్య ప్రధనే ఆనేష్యే తే ప్రజాః ప్రభో

బ్రాహ్మణుడా, త్రయంబకుడిని సంతుష్టిపరిచిన నా శక్తిని తక్కువగా అంచనా వేయవద్దు. యుద్ధంలో మరణాన్ని జయించి, నీ పిల్లలను తిరిగి తీసుకొస్తాను ప్రభూ.

ఏవం విశ్రమ్భితో విప్రః ఫాల్గునేన పరన్తప। జగామ స్వగృహం ప్రీతః పార్థవీర్యం నిశామయన్

పరిశుద్ధుడైన ఫాల్గుణుడు ధైర్యం చెప్పిన తరువాత, బ్రాహ్మణుడు పార్థుని వీరత్వాన్ని చూసి సంతోషంతో తన ఇంటికి వెళ్లాడు.

ప్రసూతికాల ఆసన్నే భార్యాయా ద్విజసత్తమః। పాహి పాహి ప్రజాం మృత్యోరిత్యాహార్జునమాతురః

బ్రాహ్మణుని భార్య ప్రసవ సమయం దగ్గరపడినప్పుడు, ఆ బ్రాహ్మణుడు ఆందోళనతో అర్జునుడిని పిలిచి, 'నా బిడ్డను మరణం నుండి రక్షించు, రక్షించు' అని అరిచాడు.

స ఉపస్పృశ్య శుచ్యమ్భో నమస్కృత్య మహేశ్వరమ్। దివ్యాన్యస్త్రాణి సంస్మృత్య సజ్యం గాణ్డీవమాదదే

అర్జునుడు శుద్ధమైన నీటితో స్నానం చేసి, మహేశ్వరుడికి నమస్కరించి, దివ్యాస్త్రాలను స్మరించి, గాండీవాన్ని సిద్ధంగా పట్టుకున్నాడు.

న్యరుణత్సూతికాగారం శరైర్నానాస్త్రయోజితైః। తిర్యగూర్ధ్వమధః పార్థశ్చకార శరపఞ్జరమ్

పార్థుడు వివిధ ఆయుధాలతో బాణాలను ప్రయోగించి, ప్రసూతిగృహాన్ని అన్ని వైపులా — పై, క్రింద, అడ్డంగా — బాణాల పంజరంలా కప్పేశాడు.

తతః కుమారః సఞ్జాతో విప్రపత్న్యా రుదన్ముహుః। సద్యోఽదర్శనమాపేదే సశరీరో విహాయసా

ఆ తరువాత, బ్రాహ్మణుని భార్యకు బిడ్డ పుట్టి, ఏడుస్తూ ఉండగా, ఆ బిడ్డ తక్షణమే శరీరంతో సహా ఆకాశంలో కనిపించకుండా పోయాడు.

తదాహ విప్రో విజయం వినిన్దన్కృష్ణసన్నిధౌ। మౌఢ్యం పశ్యత మే యోఽహం శ్రద్దధే క్లీబకత్థనమ్

ఆ సమయంలో కృష్ణుని సమక్షంలో బ్రాహ్మణుడు అర్జునుని విజయాన్ని తప్పుబడుతూ, 'నేను ఎంత మూర్ఖుడినో చూడండి, అతని గొప్ప మాటలను నమ్మాను' అన్నాడు.

న ప్రద్యుమ్నో నానిరుద్ధో న రామో న చ కేశవః। యస్య శేకుః పరిత్రాతుం కోఽన్యస్తదవితేశ్వరః

ప్రద్యూమ్నుడు, అనిరుద్ధుడు, రాముడు, కేశవుడు — వీరెవరూ కూడా అతడిని రక్షించలేకపోయారు. మరెవరు ఈ లోకాధిపతివైనవాడా, చేయగలరు?

ధిగర్జునం మృషావాదం ధిగాత్మశ్లాఘినో ధనుః। దైవోపసృష్టం యో మౌఢ్యాదానినీషతి దుర్మతిః

అర్జునుడు అబద్ధంగా చెప్పినందుకు, తనను తాను పొగిడుకున్నందుకు, తన ధనుస్సు మీద గర్వించినందుకు నిందించదగినవాడు. దుర్మతి వాడు, దైవం నిర్ణయించినదాన్ని చేయాలనుకుంటున్నాడు.

ఏవం శపతి విప్రర్షౌ విద్యామాస్థాయ ఫాల్గునః। యయౌ సంయమనీమాశు యత్రాస్తే భగవాన్యమః

అలా బ్రాహ్మణ ఋషి శపించిన తరువాత, ఫాల్గుణుడు తన విద్యను నమ్ముకుని, త్వరగా సమ్యమనీకి వెళ్లాడు, అక్కడ యమధర్మరాజు ఉంటాడు.

విప్రాపత్యమచక్షాణస్తత ఐన్ద్రీ మగాత్పురీమ్। ఆగ్నేయీం నైరృతీం సౌమ్యాం వాయవ్యాం వారుణీమథ

అక్కడ బ్రాహ్మణుని కుమారుడిని కనుగొనలేక, ఆయుధాలతో కూడి ఇంద్రుని నగరానికి, అగ్ని, నైరృతి, సోమ, వాయు, వరుణుని నగరాలకు వెళ్లాడు.

రసాతలం నాకపృష్ఠం ధిష్ణ్యాన్యన్యాన్యుదాయుధః। తతోఽలబ్ధద్విజసుతో హ్యనిస్తీర్ణప్రతిశ్రుతః । అగ్నిం వివిక్షుః కృష్ణేన ప్రత్యుక్తః ప్రతిషేధతా

రసాతలానికి, ఆకాశానికి, ఇతర దేవతల లోకాలకు ఆయుధాలతో వెళ్లినా బ్రాహ్మణుని కుమారుడిని కనుగొనలేక, తన వాగ్దానం నెరవేర్చలేక అగ్నిలోకి వెళ్లాలని ఉద్దేశించాడు. కానీ కృష్ణుడు అతన్ని ఆపాడు.

దర్శయే ద్విజసూనూంస్తే మావజ్ఞాత్మానమాత్మనా। యే తే నః కీర్తిం విమలాం మనుష్యాః స్థాపయిష్యన్తి

కృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: నేను నీకు బ్రాహ్మణుని కుమారులను చూపిస్తాను. నీవు నిన్ను తక్కువగా భావించకు. మన పరిశుద్ధ కీర్తిని స్థాపించే వారు ధన్యులు.

ఇతి సమ్భాష్య భగవానర్జునేన సహేశ్వరః। దివ్యం స్వరథమాస్థాయ ప్రతీచీం దిశమావిశత్

ఇలా అర్జునుడితో మాట్లాడిన అనంతరం, భగవంతుడు, లోకాధిపతితో కలిసి, దివ్యరథంపై పశ్చిమ దిశగా ప్రయాణమయ్యాడు.

సప్త ద్వీపాన్ససిన్ధూంశ్చ సప్త సప్త గిరీనథ। లోకాలోకం తథాతీత్య వివేశ సుమహత్తమః

ఆ పరమోన్నతుడు ఏడు ద్వీపాలు, ఏడు సముద్రాలు, ఏడు పర్వతాలు, లోకలోక పర్వతాన్ని దాటి, లోపలికి ప్రవేశించాడు.

తత్రాశ్వాః శైబ్యసుగ్రీవ మేఘపుష్పబలాహకాః। తమసి భ్రష్టగతయో బభూవుర్భరతర్షభ

అక్కడ, ఓ భారతశ్రేష్ఠా, శైబ్యుడు, సుగ్రీవుడు, మేఘపుష్పుడు, బలాహకుడు అనే గుర్రాలు దారి తప్పి, ఆ అంధకారంలో మాయమయ్యాయి.