శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

య ఏవమవ్యాకృతశక్త్యుదన్వతః పరస్య సాక్షాత్పరమాత్మనో హరేః। గిరిత్రమోక్షం కథయేచ్ఛృణోతి వా విముచ్యతే సంసృతిభిస్తథారిభిః

పరమాత్ముడైన హరిచేత గిరీశునికి కలిగిన విమోచనను ఎవడు వినినా, చెప్పినా, అతడూ అతని శత్రువులూ జనన మరణాల బంధనాలనుండి విముక్తి పొందుతారు.

అథైకోననవతితమోఽధ్యాయః శ్రీశుక ఉవాచ। సరస్వత్యాస్తటే రాజన్నృషయః సత్రమాసత। వితర్కః సమభూత్తేషాం త్రిష్వధీశేషు కో మహాన్

తర్వాత ఎనభై తొమ్మిదవ అధ్యాయం. శ్రీశుకుడు ఇలా అన్నాడు: ఓ రాజా, సరస్వతీ నది తీరంలో ఋషులు యజ్ఞం చేస్తున్నారు. వారందరిలో 'మూడు అధిపతుల్లో ఎవరు గొప్పవాడు?' అనే సందేహం కలిగింది.

తస్య జిజ్ఞాసయా తే వై భృగుం బ్రహ్మసుతం నృప। తజ్జ్ఞప్త్యై ప్రేషయామాసుః సోఽభ్యగాద్బ్రహ్మణః సభామ్

దీనిని తెలుసుకోవాలనే ఉద్దేశ్యంతో, ఓ రాజా, వారు బ్రహ్మ కుమారుడైన భృగును సత్యాన్ని తెలుసుకొమ్మని పంపించారు. అతడు బ్రహ్మా సభకు వెళ్లాడు.

న తస్మై ప్రహ్వణం స్తోత్రం చక్రే సత్త్వపరీక్షయా। తస్మై చుక్రోధ భగవాన్ప్రజ్వలన్స్వేన తేజసా

అతడు బ్రహ్మను పరీక్షించేందుకు నమస్కారం చేయలేదు, స్తోత్రం చేయలేదు. దాంతో భగవంతుడు తన తేజస్సుతో కోపంగా మారాడు.

స ఆత్మన్యుత్థితమ్మన్యుమాత్మజాయాత్మనా ప్రభుః। అశీశమద్యథా వహ్నిం స్వయోన్యా వారిణాత్మభూః

కానీ ఆ ప్రభువు తనలో కలిగిన కోపాన్ని అదుపు చేసుకున్నాడు. సృష్టికర్త తనలోని నీటితో అగ్నిని ఆపినట్లుగా, ఆయన కూడా కోపాన్ని అదుపు చేసుకున్నాడు.

తతః కైలాసమగమత్స తం దేవో మహేశ్వరః। పరిరబ్ధుం సమారేభే ఉత్థాయ భ్రాతరం ముదా

అప్పుడతడు కైలాసానికి వెళ్లాడు. అక్కడ దేవుడు మహేశ్వరుడు సంతోషంతో లేచి తన అన్నయ్యను ఆలింగనం చేసేందుకు ముందుకు వచ్చాడు.

నైచ్ఛత్త్వమస్యుత్పథగ ఇతి దేవశ్చుకోప హ। శూలముద్యమ్య తం హన్తుమారేభే తిగ్మలోచనః

కానీ అతడు గౌరవం చూపలేదని భావించి, మహేశ్వరుడు ఆ ఆలింగనాన్ని తిరస్కరించాడు. దాంతో దేవుడు, కళ్లలో అగ్నిలా, కోపంతో త్రిశూలాన్ని పైకి ఎత్తి అతన్ని సంహరించేందుకు సిద్ధమయ్యాడు.

పతిత్వా పాదయోర్దేవీ సాన్త్వయామాస తం గిరా। అథో జగామ వైకుణ్ఠం యత్ర దేవో జనార్దనః

అప్పుడు దేవీ అతని పాదాల దగ్గర పడిపోయి మృదువుగా మాటలతో శాంతింపజేసింది. ఆ తరువాత అతడు వైకుంఠానికి వెళ్లాడు, అక్కడ జనార్దనుడు ఉన్నాడు.

శయానం శ్రియ ఉత్సఙ్గే పదా వక్షస్యతాడయత్। తత ఉత్థాయ భగవాన్సహ లక్ష్మ్యా సతాం గతిః

అక్కడ శ్రీదేవి ఒడిలో విశ్రాంతి తీసుకుంటున్న భగవంతుని ఛాతీపై తన పాదాన్ని పెట్టి తన్నాడు. వెంటనే భగవంతుడు లక్ష్మితో కలిసి లేచాడు.

స్వతల్పాదవరుహ్యాథ ననామ శిరసా మునిమ్। ఆహ తే స్వాగతం బ్రహ్మన్నిషీదాత్రాసనే క్షణమ్। అజానతామాగతాన్వః క్షన్తుమర్హథ నః ప్రభో

తన మంచం నుండి దిగిపోతూ, ఆ మునికి తలవంచి నమస్కరించాడు. 'స్వాగతం బ్రాహ్మణా, కాసేపు ఆసనంలో కూర్చోండి. మేము మీ రాక తెలియకపోయినందుకు మన్నించండి ప్రభూ' అని అన్నాడు.

పునీహి సహలోకం మాం లోకపాలాంశ్చ మద్గతాన్। పాదోదకేన భవతస్తీర్థానాం తీర్థకారిణా

మీ పాదాల నీటితో, భగవంతుడా, మీరు చేసిన తీర్థాలకన్నా పవిత్రత కలిగించేవాడివి. దయచేసి, నన్ను, నా భక్తులను, లోకపాలకులను పవిత్రం చేయండి.

అద్యాహం భగవంల్లక్ష్మ్యా ఆసమేకాన్తభాజనమ్। వత్స్యత్యురసి మే భూతిర్భవత్పాదహతాంహసః

ప్రభూ! ఈ రోజు నేను లక్ష్మీదేవి అనుగ్రహాన్ని పూర్తిగా పొందాను. నీ పాదస్పర్శ వల్ల పాపాలు తొలగిపోయిన ఐశ్వర్యం నా హృదయంపై నిలిచి ఉంటుంది.

శ్రీశుక ఉవాచ। ఏవం బ్రువాణే వైకుణ్ఠే భృగుస్తన్మన్ద్రయా గిరా। నిర్వృతస్తర్పితస్తూష్ణీం భక్త్యుత్కణ్ఠోఽశ్రులోచనః

శ్రీశుకుడు ఇలా చెప్పాడు: వైకుంఠంలో భృగుమహర్షి మృదువైన మాటలతో మాట్లాడుతుండగా, అతని హృదయం పరిపూర్ణంగా సంతృప్తిచెందింది. భక్తితో ఉప్పొంగి, కన్నీళ్లు కన్నుల్లో నిలిచిపోయి, మౌనంగా ఆనందంలో మునిగిపోయాడు.

పునశ్చ సత్రమావ్రజ్య మునీనాం బ్రహ్మవాదినామ్। స్వానుభూతమశేషేణ రాజన్భృగురవర్ణయత్

రాజా! ఆ తరువాత భృగుమహర్షి మళ్లీ బ్రహ్మవేత్తలైన మునుల సమూహం వద్దకు వెళ్లి, తాను అనుభవించినదాన్ని పూర్తిగా వారికి వివరించాడు.

తన్నిశమ్యాథ మునయో విస్మితా ముక్తసంశయాః। భూయాంసం శ్రద్దధుర్విష్ణుం యతః శాన్తిర్యతోఽభయమ్

వారు వినగానే ఆ మునులు ఆశ్చర్యపోయి, సందేహాలు తొలగిపోయి, శాంతి, భయం లేని జీవితం ప్రసాదించే విష్ణుమూర్తిపై మరింత విశ్వాసం ఉంచారు.

ధర్మః సాక్షాద్యతో జ్ఞానం వైరాగ్యం చ తదన్వితమ్। ఐశ్వర్యం చాష్టధా యస్మాద్యశశ్చాత్మమలాపహమ్

ఎందుకంటే, ధర్మం, జ్ఞానం, వైరాగ్యం, ఎనిమిది విధాలైన ఐశ్వర్యం, ఆత్మను పవిత్రం చేసే కీర్తి—all ఇవన్నీ ఆయనవలనే ఉద్భవిస్తాయి.

మునీనాం న్యస్తదణ్డానాం శాన్తానాం సమచేతసామ్। అకిఞ్చనానాం సాధూనాం యమాహుః పరమాం గతిమ్

తమ దండాలను వదిలేసి, శాంతంగా, సమచిత్తంగా, ఏదీ తమదిగా భావించని, సద్గుణాలు కలిగిన మునులు చేరదగిన పరమగతి ఆయనే అని చెబుతారు.

సత్త్వం యస్య ప్రియా మూర్తిర్బ్రాహ్మణాస్త్విష్టదేవతాః। భజన్త్యనాశిషః శాన్తా యం వా నిపుణబుద్ధయః

యావనికీ ప్రియమైన రూపం సత్త్వగుణమే; బ్రాహ్మణులు ఆయనకు ఇష్టదేవతలు. ఫలితాన్ని ఆశించకుండా, శాంతంగా, కోరికలేని, తెలివైనవారు ఆయనను భజిస్తారు.

త్రివిధాకృతయస్తస్య రాక్షసా అసురాః సురాః। గుణిన్యా మాయయా సృష్టాః సత్త్వం తత్తీర్థసాధనమ్

ఆయన మాయ వల్ల గుణాలతో కూడిన రాక్షసులు, అసురులు, దేవతలు—ఈ మూడు జాతులు సృష్టించబడ్డాయి. ఆ పరమస్థానాన్ని చేరడానికి సత్త్వగుణమే మార్గం.

శ్రీశుక ఉవాచ। ఇత్థం సారస్వతా విప్రా నృణామ్సంశయనుత్తయే। పురుషస్య పదామ్భోజ సేవయా తద్గతిం గతాః

శ్రీశుకుడు ఇలా అన్నాడు: ప్రజల సందేహాలు తొలగించేందుకు, సారస్వత బ్రాహ్మణులు పరమపురుషుని పాదపద్మాలను సేవించి పరమగతిని పొందారు.

శ్రీసూత ఉవాచ। ఇత్యేతన్మునితనయాస్యపద్మగన్ధ। పీయూషం భవభయభిత్పరస్య పుంసః। సుశ్లోకం శ్రవణపుటైః పిబత్యభీక్ష్ణమ్। పాన్థోఽధ్వభ్రమణపరిశ్రమం జహాతి

శ్రీసూతుడు ఇలా అన్నాడు: ఎవరు ఈ మునిపుత్రుని పాదపద్మ సుగంధంతో కూడిన, భవభయాన్ని తొలగించే, పరమపురుషుని గుణగానాన్ని చెవుల ద్వారా తరచూ ఆస్వాదిస్తారో, వారు జీవనయాత్రలో వచ్చే అలసటను వదిలిపెడతారు.

శ్రీశుక ఉవాచ। ఏకదా ద్వారవత్యాం తు విప్రపత్న్యాః కుమారకః। జాతమాత్రో భువం స్పృష్ట్వా మమార కిల భారత

శ్రీశుకుడు ఇలా అన్నాడు: ఓ భారతవంశజా! ఒకసారి ద్వారకలో ఒక బ్రాహ్మణుని భార్యకు పుట్టిన శిశువు భూమిని తాకగానే మరణించాడు.

విప్రో గృహీత్వా మృతకం రాజద్వార్యుపధాయ సః। ఇదం ప్రోవాచ విలపన్నాతురో దీనమానసః

ఆ బ్రాహ్మణుడు ఆ శవాన్ని తీసుకుని రాజద్వారానికి తీసుకెళ్లి, తీవ్ర దుఃఖంతో, మనసు బాధతో విలపిస్తూ ఇలా అన్నాడు.

బ్రహ్మద్విషః శఠధియో లుబ్ధస్య విషయాత్మనః। క్షత్రబన్ధోః కర్మదోషాత్పఞ్చత్వం మే గతోఽర్భకః

బ్రాహ్మణద్వేషి, మోసపూరితమైన మనసున్న, లోభి, ఇంద్రియాల పట్ల ఆసక్తి కలిగిన రాజు దుష్కర్మఫలితంగా నా బిడ్డ మరణించాడు.

హింసావిహారం నృపతిం దుఃశీలమజితేన్ద్రియమ్। ప్రజా భజన్త్యః సీదన్తి దరిద్రా నిత్యదుఃఖితాః

హింసను ఆనందంగా అనుసరించే, దురాచారుడు, ఇంద్రియాలను అదుపులో పెట్టుకోలేని రాజు పాలనలో ప్రజలు దారిద్ర్యానికి లోనై, ఎప్పుడూ బాధపడుతూ ఉంటారు.

ఏవం ద్వితీయం విప్రర్షిస్తృతీయం త్వేవమేవ చ। విసృజ్య స నృపద్వారి తాం గాథాం సమగాయత

ఇలా రెండవది, మూడవది కూడా మరణించగా, ఆ బ్రాహ్మణుడు వాటిని రాజద్వారంలో వదిలి, అదే దుఃఖగీతాన్ని పాడుతూ ఉండేవాడు.

తామర్జున ఉపశ్రుత్య కర్హిచిత్కేశవాన్తికే। పరేతే నవమే బాలే బ్రాహ్మణం సమభాషత

ఆ విషయం కేశవుని సమక్షంలో ఎప్పుడో అర్జునుడు విని, తొమ్మిదవ బిడ్డ మరణించినప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణునితో మాట్లాడాడు.

కిం స్విద్బ్రహ్మంస్త్వన్నివాసే ఇహ నాస్తి ధనుర్ధరః। రాజన్యబన్ధురేతే వై బ్రాహ్మణాః సత్రమాసతే

బ్రాహ్మణా! నీ ఇంట్లో ఏమి లేకపోయిందో చెప్పు. ఇక్కడ ధనుర్ధారి క్షత్రియులు ఉన్నారు. వీరు బ్రాహ్మణులతో కలిసి యజ్ఞం చేస్తున్నారు.

ధనదారాత్మజాపృక్తా యత్ర శోచన్తి బ్రాహ్మణాః। తే వై రాజన్యవేషేణ నటా జీవన్త్యసుమ్భరాః

ధనం, భార్యలు, పిల్లలతో కూడిన బ్రాహ్మణులు ఇక్కడ దుఃఖిస్తుంటే, క్షత్రియ వేషంలో ఉన్న వారు నిజంగా నాటకులు, అవమానంగా జీవిస్తున్నారు.