నివృత్తేష్వశ్వమేధేషు రాజా యుష్మత్పితామహః। శృణ్వన్భగవతో ధర్మానపృచ్ఛదిదమచ్యుతమ్
అశ్వమేధ యాగాలు ఆగిన తరువాత, నీ తాత అయిన రాజు, భగవంతుని ధర్మాలను విని, అచ్యుతుని దగ్గర ఇది అడిగాడు.
స ఆహ భగవాంస్తస్మై ప్రీతః శుశ్రూషవే ప్రభుః। నృణాం నిఃశ్రేయసార్థాయ యోఽవతీర్ణో యదోః కులే
ఆ యదువంశంలో అవతరించిన భగవంతుడు, ఆయన సేవను సంతోషంగా స్వీకరించి, మనుషులకు శ్రేయస్సు కలిగించేందుకు, రాజుకు ఉపదేశించాడు.
శ్రీభగవానువాచ। యస్యాహమనుగృహ్ణామి హరిష్యే తద్ధనం శనైః। తతోఽధనం త్యజన్త్యస్య స్వజనా దుఃఖదుఃఖితమ్
భగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: నేను ఎవరి మీద అనుగ్రహం చూపించాలనుకుంటే, ముందుగా అతని ధనాన్ని క్రమంగా తీసేస్తాను. దాంతో అతని బంధువులు వదిలిపోతారు. అప్పుడతడు బాధతో మరింత బాధపడతాడు.
స యదా వితథోద్యోగో నిర్విణ్ణః స్యాద్ధనేహయా। మత్పరైః కృతమైత్రస్య కరిష్యే మదనుగ్రహమ్
అతడు ప్రయత్నాలు విఫలమై, ధనంపై ఆశ తగ్గి, నా భక్తులతో స్నేహం పెంచినప్పుడు, నేను అతనిపై నా కృపను ప్రసాదిస్తాను.
తద్బ్రహ్మ పరమం సూక్ష్మం చిన్మాత్రం సదనన్తకమ్। విజ్ఞాయాత్మతయా ధీరః సంసారాత్పరిముచ్యతే
అది పరమమైన, సూక్ష్మమైన, చైతన్యమయమైన, శాశ్వతమైన, అనంతమైన బ్రహ్మం. దాన్ని ఆత్మగా తెలుసుకున్న ధీరుడు సంసార బంధనాల నుంచి విముక్తి పొందుతాడు.
అతో మాం సుదురారాధ్యం హిత్వాన్యాన్భజతే జనః। తతస్త ఆశుతోషేభ్యో లబ్ధరాజ్యశ్రియోద్ధతాః। మత్తాః ప్రమత్తా వరదాన్విస్మయన్త్యవజానతే
అందుకే, నన్ను సులభంగా పొందడం కష్టం అనుకుని, జనులు ఇతరులను పూజిస్తారు. వారు త్వరగా రాజ్యం, ఐశ్వర్యం లాంటి వరాలు పొందిన తరువాత, మదంతో, అహంకారంతో, మరిన్ని వరాల కోసం ప్రయత్నిస్తూ, నన్ను తక్కువగా చూస్తారు.
శ్రీశుక ఉవాచ। శాపప్రసాదయోరీశా బ్రహ్మవిష్ణుశివాదయః। సద్యః శాపప్రసాదోఽఙ్గ శివో బ్రహ్మా న చాచ్యుతః
శ్రీశుకుడు అన్నాడు: శాపం, అనుగ్రహం ఇవ్వడంలో బ్రహ్మ, విష్ణు, శివుడు మొదలైన వారు ప్రభువులు. వీరిలో శివుడు వెంటనే వరాలూ, శాపాలూ ఇస్తాడు. బ్రహ్మ వెంటనే ఇవ్వడు. అచ్యుతుడు మాత్రం ఎప్పుడూ వెంటనే ఇవ్వడు.
అత్ర చోదాహరన్తీమమితిహాసం పురాతనమ్। వృకాసురాయ గిరిశో వరం దత్త్వాప సఙ్కటమ్
ఇక్కడ ఒక పురాతన కథను చెబుతారు: వృకాసురుడికి వరం ఇచ్చి, గిరీశుడు (శివుడు) తాను సంకటంలో పడిపోయాడు.
వృకో నామాసురః పుత్రః శకునేః పథి నారదమ్। దృష్ట్వాశుతోషం పప్రచ్ఛ దేవేషు త్రిషు దుర్మతిః
వృక అనే అసురుడు, శకుని కుమారుడు. మార్గమధ్యలో నారదుని చూసి, చెడు మనసుతో, మూడు దేవతల్లో ఎవరు త్వరగా ప్రసన్నమవుతారో అడిగాడు.
స ఆహ దేవం గిరిశముపాధావాశు సిద్ధ్యసి। యోఽల్పాభ్యాం గుణదోషాభ్యామాశు తుష్యతి కుప్యతి
ఆయన వెంటనే గిరీశుడైన దేవుని దగ్గరకు వెళ్లాడు. ఎందుకంటే, నీవు విజయం సాధిస్తావు. ఆయనకు చిన్న మంచి లేదా చెడు చేసినా, వెంటనే సంతోషిస్తాడు లేదా కోపపడతాడు.
దశాస్యబాణయోస్తుష్టః స్తువతోర్వన్దినోరివ। ఐశ్వర్యమతులం దత్త్వా తత ఆప సుసఙ్కటమ్
రావణుడు, బాణుడు వంటి వారు ఆయనను స్తుతించగా, ఆయన ఎంతో అపూర్వమైన శక్తిని ఇచ్చాడు. కానీ ఆ తరువాత వారు తీవ్రమైన కష్టాల్లో పడిపోయారు.
ఇత్యాదిష్టస్తమసుర ఉపాధావత్స్వగాత్రతః। కేదార ఆత్మక్రవ్యేణ జుహ్వానో గ్నిముఖం హరమ్
అలా చెప్పిన వెంటనే ఆ అసురుడు తన శరీరంలోని మాంసాన్ని తీయగా, హరుడైన అగ్నికి ఆహుతిగా సమర్పిస్తూ ఆయన దగ్గరకు పరుగెత్తాడు.
దేవోపలబ్ధిమప్రాప్య నిర్వేదాత్సప్తమేఽహని। శిరోఽవృశ్చత్సుధితినా తత్తీర్థక్లిన్నమూర్ధజమ్
ఏడవ రోజు దేవుని దర్శనం కలగక, నిరాశతో, ఆ పవిత్ర ప్రదేశంలో తల నానబడి ఉన్న తన జుట్టుతో, పదునైన ఖడ్గంతో తన తలనెత్తు కోసేసుకున్నాడు.
తదా మహాకారుణికో స ధూర్జటిర్యథా వయం చాగ్నిరివోత్థితోఽనలాత్। నిగృహ్య దోర్భ్యాం భుజయోర్న్యవారయత్తత్స్పర్శనాద్భూయ ఉపస్కృతాకృతిః
అప్పుడు అపారమైన దయ కలిగిన ధూర్జటి, మేము ఎలా చేస్తామో అలా, అగ్ని నుండి జ్వాల వెలువడినట్లు, తన చేతులతో అతడిని అడ్డుకుని, తాకకుండా ఆపి, అతని రూపాన్ని మరింత ప్రకాశవంతంగా మార్చాడు.
తమాహ చాఙ్గాలమలం వృణీష్వ మే యథాభికామం వితరామి తే వరమ్। ప్రీయేయ తోయేన నృణాం ప్రపద్యతామహో త్వయాత్మా భృశమర్ద్యతే వృథా
ఆయన, 'అంగాలా, చాలును! నీవు కోరిన వరం అడుగు, నేను నీకు ఇస్తాను. ఎవరు శరణు వచ్చినా, వారు నీళ్లతో సంతృప్తి పరచినా నేను సంతోషిస్తాను. కానీ నీవు నీకు అనవసరంగా చాలా బాధ పెట్టుకున్నావు,' అని అన్నాడు.
దేవం స వవ్రే పాపీయాన్వరం భూతభయావహమ్। యస్య యస్య కరం శీర్ష్ణి ధాస్యే స మ్రియతామితి
ఆ పాపాత్ముడు దేవుని దగ్గర భూతాలకు భయాన్ని కలిగించే వరాన్ని అడిగాడు: 'ఎవరైనా తలపై నా చేయి పెట్టితే వారు చనిపోవాలి.'
తచ్ఛ్రుత్వా భగవాన్రుద్రో దుర్మనా ఇవ భారత। ఓం ఇతి ప్రహసంస్తస్మై దదేఽహేరమృతం యథా
అది విని భగవాన్ రుద్రుడు సంతోషంగా లేకపోయినా, నవ్వుతూ 'ఓం' అని పలికి ఆ వరాన్ని ఇచ్చాడు. అది పాముకి అమృతం ఇచ్చినట్లే.
స తద్వరపరీక్షార్థం శమ్భోర్మూర్ధ్ని కిలాసురః। స్వహస్తం ధాతుమారేభే సోఽబిభ్యత్స్వకృతాచ్ఛివః
ఆ తరువాత ఆ అసురుడు ఆ వరం నిజమా అని పరీక్షించడానికి, శంభుని తలపై తన చేయి పెట్టబోయాడు. కానీ శివుడు తన చేసిన పనికి భయపడి వెనక్కి తగ్గాడు.
తేనోపసృష్టః సన్త్రస్తః పరాధావన్సవేపథుః। యావదన్తం దివో భూమేః కష్ఠానాముదగాదుదక్
అతను వెంబడించగా, భయంతో వణికుతూ శివుడు పరుగు తీసి, ఆకాశం, భూమి చివరలు, దిక్కుల అంచులు, నీళ్లలోకి కూడా పరుగెత్తాడు.
అజానన్తః ప్రతివిధిం తూష్ణీమాసన్సురేశ్వరాః। తతో వైకుణ్ఠమగమద్భాస్వరం తమసః పరమ్
దేవతాధిపతులు దానికి పరిష్కారం తెలియక మౌనంగా కూర్చున్నారు. ఆ తరువాత ఆయన తేజోమయమైన, అంధకారానికి అతీతమైన వైకుంఠానికి వెళ్లాడు.
యత్ర నారాయణః సాక్షాన్న్యాసినాం పరమో గతిః। శాన్తానాం న్యస్తదణ్డానాం యతో నావర్తతే గతః
అక్కడ నారాయణుడు స్వయంగా ఉన్నాడు. ఆయన సంయమనం కలిగిన, దండాన్ని వదిలేసిన త్యాగులకు పరమ గమ్యం. అక్కడికి వెళ్లినవారు తిరిగి రావరు.
తం తథా వ్యసనం దృష్ట్వా భగవాన్వృజినార్దనః। దూరాత్ప్రత్యుదియాద్భూత్వా బటుకో యోగమాయయా
అతడు అలా కష్టపడుతూ ఉండటాన్ని చూసి, పాపాన్ని తొలగించే భగవంతుడు, దూరం నుండి యోగమాయతో బ్రహ్మచారి బాలుడి రూపంలో వచ్చాడు.
మేఖలాజినదణ్డాక్షైస్తేజసాగ్నిరివ జ్వలన్। అభివాదయామాస చ తం కుశపాణిర్వినీతవత్
మెఖల, అజిన, దండాలతో, తన తేజంతో అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ, చేతిలో కుశను పట్టుకుని, వినయంగా నమస్కరించాడు.
శ్రీభగవానువాచ। శాకునేయ భవాన్వ్యక్తం శ్రాన్తః కిం దూరమాగతః। క్షణం విశ్రమ్యతాం పుంస ఆత్మాయం సర్వకామధుక్
శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: 'శాకునేయా! నీవు చాలా అలసిపోయినట్టు కనిపిస్తున్నావు. ఎక్కడి నుండి వచ్చావు? కొంతసేపు విశ్రాంతి తీసుకో. మనిషికి తన ఆత్మ అన్నీ కోరికలు తీర్చే వనరు.'
యది నః శ్రవణాయాలం యుష్మద్వ్యవసితం విభో। భణ్యతాం ప్రాయశః పుమ్భిర్ధృతైః స్వార్థాన్సమీహతే
నీ ఉద్దేశ్యం మనం వినడానికి అనర్హమైనదైతే పరవాలేదు. లేకపోతే, మహాబలుడా! దయచేసి చెప్పు. ఎందుకంటే, సాధారణంగా మనుషులు తమ అవసరాలు ఇతరుల ద్వారా నెరవేర్చుకుంటారు.
శ్రీశుక ఉవాచ। ఏవం భగవతా పృష్టో వచసామృతవర్షిణా। గతక్లమోఽబ్రవీత్తస్మై యథాపూర్వమనుష్ఠితమ్
శ్రీశుకుడు ఇలా అన్నాడు: భగవంతుడు అమృతవర్షణ వంటి మాటలతో అడిగిన తరువాత, అతని అలసట పోయి, జరిగినదంతా యథావిధిగా వివరంగా చెప్పాడు.
శ్రీభగవానువాచ। ఏవం చేత్తర్హి తద్వాక్యం న వయం శ్రద్దధీమహి। యో దక్షశాపాత్పైశాచ్యం ప్రాప్తః ప్రేతపిశాచరాట్
శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: 'అలా అయితే, దక్షుడి శాపంతో పిశాచత్వాన్ని పొందిన, ప్రేతపిశాచులకు అధిపతిగా ఉన్నవాడు చెప్పిన మాటలను మేము నమ్మము.'
యది వస్తత్ర విశ్రమ్భో దానవేన్ద్ర జగద్గురౌ। తర్హ్యఙ్గాశు స్వశిరసి హస్తం న్యస్య ప్రతీయతామ్
ఓ దానవేంద్రా, నువ్వు నిజంగా జగద్గురువు మీద నమ్మకం ఉంచినవాడివైతే, ప్రియమైనవాడా, వెంటనే నీ చేతిని నీ తలపై పెట్టు; అప్పుడు అది నిజమని తెలిసిపోతుంది.
యద్యసత్యం వచః శమ్భోః కథఞ్చిద్దానవర్షభ। తదైనం జహ్యసద్వాచం న యద్వక్తానృతం పునః
ఓ దానవులలో శ్రేష్ఠుడా, శంభువు మాటలు ఏదైనా అబద్ధమైతే, అబద్ధం చెప్పేవాడిని వదిలిపెట్టు. అబద్ధం చెప్పేవాడిని మళ్లీ నమ్మకూడదు.
ఇత్థం భగవతశ్చిత్రైర్వచోభిః స సుపేశలైః। భిన్నధీర్విస్మృతః శీర్ష్ణి స్వహస్తం కుమతిర్న్యధాత్
ఇలా భగవంతుడు చతురంగా, ఆకర్షణీయంగా మాట్లాడగా, అతని మనస్సు అయోమయానికి లోనై, తనను తాను మరిచిపోయి, ఆ మూర్ఖుడు తన చేతిని తానే తలపై పెట్టుకున్నాడు.