శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

న ఘటత ఉద్‌భవః ప్రకృతిపూరుషయోరజయోః ఉభయయుజా భవన్త్యసుభృతో జలబుద్‌బుదవత్ । త్వయి త ఇమే తతో వివిధనామగుణైః పరమే సరిత ఇవార్ణవే మధుని లిల్యురశేషరసాః

ప్రకృతి, పురుషులు ఇద్దరూ జన్మించని వారు కనుక, వారిద్దరి కలయిక వల్ల పుట్టినదీ స్థిరంగా ఉండదు; అది నీటిమీద బుడగలవలె నశించిపోతుంది. పరమాత్మా! నీలోనే అన్ని పేర్లు, లక్షణాలు నదులు సముద్రంలో కలిసిపోవడం లాగా లయమవుతాయి.

నృషు తవ మయయా భ్రమమమీష్వవగత్య భృశం త్వయి సుధియోఽభవే దధతి భావమనుప్రభవమ్ । కథమనువర్తతాం భవభయం తవ యద్‌భ్రుకుటిః సృజతి ముహుస్త్రిణమిరభవచ్ఛరణేషు భయమ్

మనుషుల్లో, నీ మాయ వల్ల కలిగే మోహాన్ని బాగా తెలుసుకుని, నిన్ను పరమాత్మగా భావించి మనస్సును నిశ్చలంగా ఉంచినవారు, నీపై భక్తిని పెంపొందించుకుంటారు. నిన్ను ఆశ్రయించినవారికి సంసార భయం ఎలా ఉండగలదు? ఎందుకంటే, నిన్ను విడిచి ఇతర ఆశ్రయాలను వెతికేవారికి, నీవు కేవలం కనుబొమ్మను ముడిచినా, వారిలో భయం పుట్టించగలవు.

విజితహృషీకవాయుభిరదాన్తమనస్తురగం య ఇహ యతన్తి యన్తుమతిలోలముపాయఖిదః । వ్యసనశతాన్వితాః సమవహాయ గురోశ్చరణం వణిజ ఇవాజ సన్త్యకృతకర్ణధరా జలధౌ

ఈ లోకంలో, ఇంద్రియ నియమనం, శ్వాస నియంత్రణ ద్వారా అదుపు చేయని మనస్సును వశపరిచేందుకు ప్రయత్నించే వారు, గురువు పాదాలను వదిలిపెడితే, వారు ఎన్నో కష్టాలను అనుభవిస్తారు. అది, సముద్రంలో నావికుడిని వదిలేసిన వ్యాపారులవలె దారి తప్పిపోవడమే.

స్వజనసుతాత్మదారధనధామధరాసురథైః త్వయి సతి కిం నృణాం శ్రయత ఆత్మని సర్వరసే । ఇతి సదజానతాం మిథునతో రతయే చరతాం సుఖయతి కో న్విహ స్వవిహతే స్వనిరస్తభగే

నీవున్నప్పుడు, మనుషులకు బంధువులు, పిల్లలు, తనువు, భార్య, ధనం, ఇల్లు, రథాలు ఇవన్నీ మీద ఆధారపడడం వల్ల ఏమి లాభం? ఈ సత్యాన్ని తెలియని వారు, అనుభూతి కోసం సంయోగాన్ని వెతుకుతూ తిరుగుతారు. కానీ, ఎవరికైనా తమ భాగ్యం దక్కకపోతే, వారు ఇక్కడ సుఖాన్ని పొందగలరా?

భువి పురుపుణ్యతీర్థసదనాన్యృషయో విమదాః త ఉత భవత్పదామ్బుజహృదోఽఘభిదఙ్‌ఘ్రిజలాః । దధతి సకృన్మనస్త్వయి య ఆత్మని నిత్యసుఖే న పునరుపాసతే పురుషసారహరావసథాన్

భూమిపై, పుణ్యక్షేత్రాలు, పవిత్ర స్థలాలు సందర్శించి, నీ పదపద్మాల నీటితో హృదయాలు పవిత్రమైన ఋషులు, ఒక్కసారి అయినా నిన్ను, నిత్యానందాన్ని మనస్సులో నిలిపితే, మానవస్వరూపాన్ని హరించే ఇతర ఆశ్రయాలను ఇక తిరిగి కోరరు.

సత ఇదం ఉత్థితం సదితి చేన్నను తర్కహతం వ్యభిచరతి క్వ చ క్వ చ మృషా న తథోభయయుక్ । వ్యవహృతయే వికల్ప ఇషితోఽన్ధపరమ్పరయా భ్రమయతి భారతీ త ఉరువృత్తిభిరుక్థజడాన్

ఇది సత్‌ నుండి పుట్టిందని ఎవరైనా అంటే, ఆ తర్కం తప్పు. ఎందుకంటే, అది ఎప్పుడూ సరిపోదు, కొన్నిసార్లు అబద్ధంగా ఉంటుంది. వాడుక కోసం భేదాలు చేస్తారు, కానీ అవి అంధంగా తరతరాలుగా వస్తుంటాయి. వేదపఠనంలో మునిగిపోయినవారిని, అలాంటి మాటలు మరింత మోసగిస్తాయి.

న యదిదమగ్ర ఆస న భవిష్యదతో నిధనాద్ అను మితమన్తరా త్వయి విభాతి మృషైకరసే । అత ఉపమీయతే ద్రవిణజాతివికల్పపథైః వితథమనోవిలాసమృతమిత్యవయన్త్యబుధాః

ముందుగా లేనిది, అంతంలో కూడా ఉండని, మధ్యలో మాత్రమే పరిమితంగా కనిపించేది, నీవులో ఒకే రుచిగా మాయగా కనిపిస్తుంది. అందుకే, దాన్ని ధనం, జాతి వంటి భేదాలతో పోలుస్తారు. కానీ, జ్ఞానులు మనస్సు క్రీడలు అబద్ధమేనని, వాటి ఆనందం కూడా మాయేనని గ్రహిస్తారు.

స యదజయా త్వజామనుశయీత గుణాంశ్చ జుషన్ భజతి సరూపతాం తదను మృత్యుమపేతభగః । త్వముత జహాసి తామహిరివ త్వచమాత్తభగో మహసి మహీయసేఽష్టగుణితేఽపరిమేయభగః

ఆత్మ, అజన్మునితో కలిసినప్పుడు, గుణాలను స్వీకరించి, ఆ పరమాత్మతో సమానత్వాన్ని పొందుతుంది. అప్పుడు మరణాన్ని దాటి, తన భాగాన్ని వదిలిపెడుతుంది. నీవు కూడా, పాము తన చర్మాన్ని వదిలినట్టు, ఆ రూపాన్ని విడిచిపెట్టి, ఎనిమిది రెట్లు గొప్పదైన, అపరిమితమైన మహిమను పొందుతావు.

యది న సముద్ధరన్తి యతయో హృది కామజటా దురధిగమోఽసతాం హృది గతోఽస్మృతకణ్ఠమణిః । అసుతృపయోగినాముభయతోఽప్యసుఖం భగవన్న్ అనపగతాన్తకాదనధిరూఢపదాద్‌భవతః

యోగులు మనస్సులో ఉన్న కోరికల కట్టలను పూర్తిగా తొలగించకపోతే, నీను, దుష్టులకు అందని వాడవై, హృదయంలో దాగిన గొలుసులో మణిలా కనిపించవు. ఆత్మసంతృప్తి లేని వారికి, ఇక్కడా, అక్కడా రెండింటిలోనూ బాధే మిగులుతుంది. ఎందుకంటే, మరణం లేని నీ స్థితిని వారు చేరుకోరు.

త్వదవగమీ న వేత్తి భవదుత్థశుభాశుభయోః గుణవిగుణాన్వయాంస్తర్హి దేహభృతాం చ గిరః । అనుయుగమన్వహం సగుణ గీతపరమ్పరయా శ్రవణభృతో యతస్త్వమపవర్గగతిర్మనుజైః

నీను తెలుసుకోని వాడు, నీ నుండి పుట్టే మంగళకరమైన, అమంగళకరమైన లక్షణాలను, శరీరధారుల మాటలను కూడా గ్రహించలేడు. అయినా, ప్రతి యుగంలోనూ, లక్షణాలతో కూడిన దేవా! నిన్ను పాటిస్తూ, నీ కథలు వినేవారు మానవుల ద్వారా మోక్ష మార్గాన్ని చేరుతారు.

ద్యుపతయ ఏవ తే న యయురన్తమనన్తతయా త్వమపి యదన్తరాణ్డనిచయా నను సావరణాః । ఖ ఇవ రజాంసి వాన్తి వయసా సహ యత్ శ్రుతయః త్వయి హి ఫలన్త్యతన్నిరసనేన భవన్నిధనాః

దేవతలే అయినా, అనంతుడవైన నీ పరిమితిని చేరలేకపోయారు. నీవు మధ్యలో ఉన్న సావర్ణమండలాలు కూడా కాదు. ఆకాశంలో ధూళిపాటలు గాలితో తేలిపోవడం లాగా, వయస్సుతో వేదాలు కూడా పోతాయి. కానీ, నీవులో అవి ఫలించి, అసత్యాన్ని విడిచిపెట్టి, నీలోనే లయమవుతాయి.

శ్రీభగవానువాచ - ( అనుష్టుప్ ) ఇత్యేతద్‌బ్రహ్మణః పుత్రా ఆశ్రుత్యాత్మానుశాసనమ్ । సనన్దనమథానర్చుః సిద్ధా జ్ఞాత్వాఽఽత్మనో గతిమ్

శ్రీభగవంతుడు ఇలా చెప్పాడు — ఇలా బ్రహ్మ ఇచ్చిన ఆత్మబోధను వినిన బ్రహ్మ కుమారులు, ఆత్మ మార్గాన్ని తెలుసుకుని, సనందనుని సత్కరించారు.

ఇత్యశేషసమామ్నాయ పురాణోపనిషద్రసః । సముద్ధృతః పూర్వజాతైః వ్యోమయానైర్మహాత్మభిః

ఇలా, వేదాలు, పురాణాలు, ఉపనిషత్తుల సారాన్ని, పూర్వకాలంలో మహాత్ములు, ఆకాశమార్గంలో ప్రయాణిస్తూ, గ్రహించి వెలికితీశారు.

త్వం చైతద్‌బ్రహ్మదాయాద శ్రద్ధయాఽఽత్మానుశాసనమ్ । ధారయంశ్చర గాం కామం కామానాం భర్జనం నృణామ్

బ్రహ్మ వారసుడా! నీవు కూడా ఈ ఆత్మబోధను విశ్వాసంతో హృదయంలో నిలిపి, ఈ భూమిపై నీ ఇష్టానుసారం జీవించు. అప్పుడు మనుషుల కోరికలు నశించిపోతాయి.

శ్రీశుక ఉవాచ - ఏవం స ఋషిణాఽఽదిష్టం గృహీత్వా శ్రద్ధయాత్మవాన్ । పూర్ణః శ్రుతధరో రాజన్ ఆహ వీరవ్రతో మునిః

శ్రీశుకుడు ఇలా అన్నాడు — ఈ విధంగా ఋషి ఇచ్చిన ఉపదేశాన్ని విశ్వాసంతో స్వీకరించిన, ఆత్మవంతుడైన, శ్రద్ధతో కూడిన, పూర్ణుడైన, శ్రుతిపరాయణుడైన వీరవ్రత ముని రాజా! మాట్లాడాడు.

శ్రీనారద ఉవాచ - నమస్తస్మై భగవతే కృష్ణాయామలకీర్తయే । యో ధత్తే సర్వభూతానాం అభవాయోశతీః కలాః

శ్రీనారదుడు ఇలా అన్నాడు — కలంకరహిత కీర్తి కలిగిన కృష్ణునికి నమస్కారం. ఆయన సమస్త భూతాల సృష్టి, లయ శక్తులను తనలో ఉంచుకున్నవాడు.

ఇత్యాద్యమృషిమానమ్య తచ్ఛిష్యాంశ్చ మహాత్మనః । తతోఽగాద్ ఆశ్రమం సాక్షాత్ పితుర్ద్వైపాయనస్య మే

ఇలా, ఆ ప్రాచీన ఋషికి, ఆయన మహాత్ములైన శిష్యులకు నమస్కరించి, తరువాత నేను నాన్న అయిన ద్వైపాయనుని ఆశ్రమానికి వెళ్లాను.

సభాజితో భగవతా కృతాసనపరిగ్రహః । తస్మై తద్ వర్ణయామాస నారాయణముఖాచ్ఛ్రుతమ్

భగవంతుడు గౌరవంగా ఆహ్వానించి, ఆసనం కూర్చోమని అనుమతించగా, ఆయన నారాయణుని వాక్కు ద్వారా విన్నదాన్ని ఆయనకు వివరంగా చెప్పాడు.

ఇత్యేతద్ వర్ణితం రాజన్ యన్నః ప్రశ్నః కృతస్త్వయా । యథా బ్రహ్మణ్యనిర్దేశ్యే నీఋగుణేఽపి మనశ్చరేత్

ఓ రాజా! నువ్వు అడిగిన ప్రశ్నకు సమాధానం ఇలా చెప్పబడింది — నిర్వచనానికి అతీతమైన, లక్షణాలు లేని బ్రహ్మనందు మనస్సు ఎలా నిలిపి contemplation చేయాలో వివరించాం.

( శార్దూలవిక్రీడిత ) యోఽస్యోత్ప్రేక్షక ఆదిమధ్యనిధనే యోఽవ్యక్తజీవేశ్వరో యః సృష్ట్వేదమనుప్రవిశ్య ఋషిణా చక్రే పురః శాస్తి తాః । యం సమ్పద్య జహాత్యజామనుశయీ సుప్తః కులాయం యథా తం కైవల్యనిరస్తయోనిమభయం ధ్యాయేదజస్రం హరిమ్

ఈ జగత్తు ఆది, మధ్య, అంత్యాలను గమనిస్తూ, అవ్యక్తం, జీవులు, ఇశ్వరులకు అధిపతిగా ఉండి, సృష్టిని చేసి, ఋషుల ద్వారా పాలిస్తూ, ఆ పరమాత్మను చేరినవాడు, పక్షి గూడు విడిచిపెట్టినట్టు, శరీరాన్ని విడిచిపెడతాడు. జననమూ లేని, భయమూ లేని, కేవలం పరమాత్మను ఎల్లప్పుడూ ధ్యానించాలి.

ఇతి శ్రీమద్‍భాగవతే మహాపురాణే పారమహంస్యాం సంహితాయాం దశమస్కన్ధే ఉత్తరార్ధే వేదస్తుతి నామ సప్తాశీతితమోఽధ్యాయః

ఇలా పరమహంసులకు ఉపదేశమైన శ్రీమద్భాగవత మహాపురాణంలో, పదవ స్కంధంలోని ఉత్తరార్థంలో, 'వేదస్తుతి' అనే ఎనభై ఏడవ అధ్యాయం ముగిసింది.

శ్రీరాజోవాచ। దేవాసురమనుష్యేసు యే భజన్త్యశివం శివమ్। ప్రాయస్తే ధనినో భోజా న తు లక్ష్మ్యాః పతిం హరిమ్

రాజు అడిగాడు: దేవతలు, అసురులు, మనుష్యుల్లో, శుభం కానిదాన్ని శుభంగా భావించి పూజించే వారు ఎక్కువగా ధనికులు, భోగులు మాత్రమే; లక్ష్మీపతి హరిని భజించే వారు మాత్రం కాదు.

ఏతద్వేదితుమిచ్ఛామః సన్దేహోఽత్ర మహాన్హి నః। విరుద్ధశీలయోః ప్రభ్వోర్విరుద్ధా భజతాం గతిః

ఇది తెలుసుకోవాలని మేము కోరుతున్నాము. ఎందుకంటే, ఇద్దరు విరుద్ధ స్వభావాల ప్రభువులను పూజించే వారికి విరుద్ధ ఫలితాలు వస్తున్నాయన్నది మాకు పెద్ద సందేహంగా ఉంది.

శ్రీశుక ఉవాచ। శివః శక్తియుతః శశ్వత్త్రిలిఙ్గో గుణసంవృతః। వైకారికస్తైజసశ్చ తామసశ్చేత్యహం త్రిధా

శ్రీశుకుడు ఇలా అన్నాడు: శివుడు ఎప్పుడూ శక్తితో కూడి, మూడు స్వరూపాలలో, గుణాలతో కూడి ఉంటాడు. అతడు సత్త్వ, రజ, తమోగుణ స్వరూపుడై, మూడు విధాలుగా ఉంటాను అని చెప్పాడు.

తతో వికారా అభవన్షోడశామీషు కఞ్చన। ఉపధావన్విభూతీనాం సర్వాసామశ్నుతే గతిమ్

ఆయన నుండి పదహారు విధాలుగా మార్పులు వచ్చాయి. అన్ని రూపాలను ధరించి, అన్ని స్థితులను పొందుతాడు.

హరిర్హి నిర్గుణః సాక్షాత్పురుషః ప్రకృతేః పరః। స సర్వదృగుపద్ర ష్టా తం భజన్నిర్గుణో భవేత్

హరి మాత్రం గుణాలకు అతీతుడు, ప్రత్యక్షంగా పరమపురుషుడు, ప్రకృతికి అతీతుడు. ఆయన అన్నిటినీ చూస్తూ, పర్యవేక్షిస్తూ ఉంటాడు. ఆయనను భజించే వాడు కూడా గుణాలకు అతీతుడవుతాడు.

నివృత్తేష్వశ్వమేధేషు రాజా యుష్మత్పితామహః। శృణ్వన్భగవతో ధర్మానపృచ్ఛదిదమచ్యుతమ్

అశ్వమేధ యాగాలు ఆగిన తరువాత, నీ తాత అయిన రాజు, భగవంతుని ధర్మాలను విని, అచ్యుతుని దగ్గర ఇది అడిగాడు.

స ఆహ భగవాంస్తస్మై ప్రీతః శుశ్రూషవే ప్రభుః। నృణాం నిఃశ్రేయసార్థాయ యోఽవతీర్ణో యదోః కులే

ఆ యదువంశంలో అవతరించిన భగవంతుడు, ఆయన సేవను సంతోషంగా స్వీకరించి, మనుషులకు శ్రేయస్సు కలిగించేందుకు, రాజుకు ఉపదేశించాడు.

శ్రీభగవానువాచ। యస్యాహమనుగృహ్ణామి హరిష్యే తద్ధనం శనైః। తతోఽధనం త్యజన్త్యస్య స్వజనా దుఃఖదుఃఖితమ్

భగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: నేను ఎవరి మీద అనుగ్రహం చూపించాలనుకుంటే, ముందుగా అతని ధనాన్ని క్రమంగా తీసేస్తాను. దాంతో అతని బంధువులు వదిలిపోతారు. అప్పుడతడు బాధతో మరింత బాధపడతాడు.