శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

( వంశస్థా ) నమోఽస్తు తేఽధ్యాత్మవిదాం పరాత్మనే అనాత్మనే స్వాత్మవిభక్తమృత్యవే । సకారణాకారణలిఙ్గమీయుషే స్వమాయయాసంవృతరుద్ధదృష్టయే

అంతర్యామి, పరమాత్మా, స్వయంగా ఆత్మను మరణం నుండి విడదీసేవాడా, కారణంతో కూడిన రూపాలూ, కారణం లేని రూపాలూ ధరించేవాడా, నీ మాయతో చూపు మూసుకున్నవాడా, నీకు నమస్కారం.

( అనుష్టుప్ ) స త్వం శాధి స్వభృత్యాన్ నః కిం దేవ కరవామహే । ఏతదన్తో నృణాం క్లేశో యద్‌భవానక్షిగోచరః

ప్రభూ! మేము మీ సేవకులం, మేము ఏమి చేయాలో మీరు చెప్పండి. ఎందుకంటే, భగవంతుడు ఇంద్రియాలకు అందని వాడవాడనే మనుషులకు గొప్ప బాధ.

శ్రీశుక ఉవాచ - తదుక్తమిత్యుపాకర్ణ్య భగవాన్ ప్రణతార్తిహా । గృహీత్వా పాణినా పాణిం ప్రహసన్ తమువాచ హ

శ్రీశుకుడు ఇలా అన్నాడు— ఆ మాటలు విని, నమస్కారములతో బాధను తొలగించే భగవంతుడు, శ్రుతదేవుని చేయిని తన చేతిలోకి తీసుకుని, చిరునవ్వుతో అతనితో మాట్లాడాడు.

శ్రీభగవానువాచ - బ్రహ్మంస్తేఽనుగ్రహార్థాయ సమ్ప్రాప్తాన్ విద్ధ్యమూన్ మునీన్ । సఞ్చరన్తి మయా లోకాన్ పునన్తః పాదరేణుభిః

శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు— బ్రాహ్మణా! ఈ మునులు నీకు అనుగ్రహం కలిగించేందుకు వచ్చారు. వారు నాతో కలిసి లోకాలన్నీ తిరిగి, తమ పాదధూళితో పవిత్రం చేస్తారు.

దేవాః క్షేత్రాణి తీర్థాని దర్శనస్పర్శనార్చనైః । శనైః పునన్తి కాలేన తదప్యర్హత్తమేక్షయా

దేవతలు, పుణ్యక్షేత్రాలు, తీర్థాలు దర్శనం, స్పర్శ, పూజల ద్వారా కాలక్రమంలో పవిత్రమవుతాయి; కానీ, ఉత్తమ బ్రాహ్మణుని దృష్టితో అవి వెంటనే పవిత్రమవుతాయి.

బ్రాహ్మణో జన్మనా శ్రేయాన్ సర్వేషాం ప్రాణినామిహ । తపసా విద్యయా తుష్ట్యా కిము మత్కలయా యుతః

ఇక్కడ ఉన్న అన్ని ప్రాణులలో జన్మతో బ్రాహ్మణుడు శ్రేష్ఠుడు; austerity, విద్య, సంతృప్తి కలిగి, ముఖ్యంగా నన్ను భజించేవాడు అయితే మరింత గొప్పవాడు.

న బ్రాహ్మణాన్మే దయితం రూపమేతచ్చతుర్భుజమ్ । సర్వవేదమయో విప్రః సర్వదేవమయో హ్యహమ్

ఈ నాలుగు భుజాల రూపం నాకు అంత ప్రియంగా లేదు, బ్రాహ్మణులే నాకు ఎంతో ప్రియమైనవారు. ఓ బ్రాహ్మణా! నీవు అన్ని వేదాల సారమూ, నేను అన్ని దేవతల సారమూ.

దుష్ప్రజ్ఞా అవిదిత్వైవం అవజానన్త్యసూయవః । గురుం మాం విప్రమాత్మానం అర్చాదావిజ్యదృష్టయః

ఈ విషయాన్ని తెలియని, అసూయతో, గౌరవం లేని వారు, పూజలో గురువును, బ్రాహ్మణుని, తాము తాము, నన్ను కూడా కేవలం విగ్రహాలుగా మాత్రమే చూస్తారు.

చరాచరమిదం విశ్వం భావా యే చాస్య హేతవః । మద్ రూపాణీతి చేతస్య ఆధత్తే విప్రో మదీక్షయా

ఈ జగత్తులో కదిలే, కదలని అన్నీ, వాటి కారణాలన్నీ, నా అనుగ్రహంతో బ్రాహ్మణుడు తన మనసులో నా రూపాలుగా భావిస్తాడు.

తస్మాద్‌ బ్రహ్మఋషీనేతాన్ బ్రహ్మన్ మచ్ఛ్రద్ధయార్చయ । ఏవం చేదర్చితోఽస్మ్యద్ధా నాన్యథా భూరిభూతిభిః

కాబట్టి, ఓ బ్రాహ్మణా! ఈ బ్రాహ్మణ ఋషులను నన్ను నమ్మి భక్తితో పూజించు. ఇలానే పూజిస్తేనే నిజంగా నన్ను పూజించినవాడవుతావు, వేరే విధంగా ఎంత సంపదతో చేసినా కాదు.

శ్రీశుక ఉవాచ - స ఇత్థం ప్రభునాదిష్టః సహకృష్ణాన్ ద్విజోత్తమాన్ । ఆరాధ్యైకాత్మభావేన మైథిలశ్చాప సద్‌గతిమ్

శ్రీశుకుడు ఇలా చెప్పాడు — ప్రభువు చెప్పినట్లు, మిథిలా రాజు కృష్ణుడితో కలిసి ఉత్తమ బ్రాహ్మణులను తనంతట తానే భావించి పూజించి, పరమగతిని పొందాడు.

ఏవం స్వభక్తయో రాజన్ భగవాన్ భక్తభక్తిమాన్ । ఉషిత్వాఽఽదిశ్య సన్మార్గం పునర్ద్వారవతీమగాత్

ఓ రాజా! ఇలా తన భక్తులకు, భక్తికి మక్కువ కలిగిన భగవంతుడు, అక్కడ కొంతకాలం ఉండి, సత్పథాన్ని బోధించి, మళ్లీ ద్వారకకు వెళ్లిపోయాడు.

ఇతి శ్రీమద్‍భాగవతే మహాపురాణే పారమహంస్యాం సంహితాయాం దశమస్కన్ధే ఉత్తరార్ధే శ్రుతదేవానుగ్రహో నామ షడశీతితమోఽధ్యాయః

ఇలా పరమహంసులకు ఉద్దేశించిన శ్రీమద్భాగవత మహాపురాణంలోని పదకొండవ స్కంధంలో, ఉత్తరార్థంలో, 'శ్రుతదేవునికి అనుగ్రహం' అనే ఎనభై ఆరవ అధ్యాయం ముగిసింది.

వేదస్తుతి - శ్రీపరీక్షిదువాచ - ( అనుష్టుప్ ) బ్రహ్మన్ బ్రహ్మణ్యనిర్దేశ్యే నిర్గుణే గుణవృత్తయః । కథం చరన్తి శ్రుతయః సాక్షాత్ సదసతః పరే

శ్రీపరిక్షితుడు ఇలా అడిగాడు — ఓ బ్రాహ్మణా! నిర్వచించలేని, గుణాతీతమైన బ్రహ్మాన్ని గురించి, గుణాలపై ఆధారపడిన వేదాలు, సత్యాసత్యాలకు అతీతమైన దానిపై ఎలా పనిచేస్తాయో చెప్పు.

శ్రీశుక ఉవాచ - బుద్ధీన్ద్రియమనఃప్రాణాన్ జనానాం అసృజత్ ప్రభుః । మాత్రార్థం చ భవార్థం చ ఆత్మనేఽకల్పనాయ చ

శ్రీశుకుడు ఇలా చెప్పాడు — ప్రభువు, ప్రజల బుద్ధి, ఇంద్రియాలు, మనస్సు, ప్రాణాలను సృష్టించాడు. అవి విషయాల కోసం, లోక ప్రయోజనాల కోసం, ఆత్మ కోసం, తాను తానే కాకుండా ఉండేందుకు కూడా.

సైషా హ్యుపనిషద్‌ బ్రాహ్మీ పూర్వేశాం పూర్వజైర్ధృతా । శ్ర్రద్ధయా ధారయేద్ యస్తాం క్షేమం గచ్ఛేదకిఞ్చనః

ఇది నిజంగా బ్రహ్మ ఉపనిషత్తు. పూర్వకాలంలో మహర్షులు దీనిని ఆచరించారు. దీన్ని విశ్వాసంతో పట్టుకున్నవాడు, ఏదీ లేకపోయినా, శ్రేయస్సును పొందుతాడు.

అత్ర తే వర్ణయిష్యామి గాథాం నారాయణాన్వితామ్ । నారదస్య చ సంవాదం ఋషేర్నారాయణస్య చ

ఇక్కడ నేను నీకు నారాయణుని మహిమతో కూడిన గాధను, నారదుడు మరియు నారాయణ మహర్షి మధ్య జరిగిన సంభాషణను వివరించబోతున్నాను.

ఏకదా నారదో లోకాన్ పర్యటన్ భగవత్ప్రియః । సనాతనమృషిం ద్రష్టుం యయౌ నారాయణాశ్రమమ్

ఒకసారి భగవంతునికి ప్రియమైన నారదుడు, లోకాలన్నింటిలో సంచరిస్తూ, శాశ్వత మహర్షిని దర్శించేందుకు నారాయణ ఆశ్రమానికి వెళ్లాడు.

యో వై భారతవర్షేఽస్మిన్ క్శేమాయ స్వస్తయే నృణామ్ । ధర్మజ్ఞానశమోపేతం ఆకల్పాదాస్థితస్తపః

ఈ భారతదేశంలో, ప్రజల క్షేమం, శుభం కోసం, ధర్మం, జ్ఞానం, శాంతితో కూడిన తపస్సును యుగాది నుంచే ఆచరించినవాడు ఆయనే.

తత్రోపవిష్టం ఋషిభిః కలాపగ్రామవాసిభిః । పరీతం ప్రణతోఽపృచ్ఛద్ ఇదమేవ కురూద్వహ

అక్కడ, కలాప గ్రామంలో నివసించే ఋషులతో చుట్టుముట్టబడి కూర్చున్న మహర్షిని, నారదుడు నమస్కరించి, ఈ ప్రశ్న అడిగాడు, ఓ కురువంశశ్రేష్ఠుడా!

తస్మై హ్యవోచద్‌భగవాన్ ఋషీణాం శ్రృణతామిదమ్ । యో బ్రహ్మవాదః పూర్వేషాం జనలోకనివాసినామ్

ఆయనకు భగవంతుడు, అక్కడ ఉన్న ఋషులు వినేటట్లు ఇలా ఉపదేశించాడు — జనలోకంలో పూర్వకాలంలో నివసించిన మహర్షుల బ్రహ్మవాదాన్ని వివరించాడు.

శ్రీభగవానువాచ - స్వాయమ్భువ బ్రహ్మసత్రం జనలోకేఽభవత్ పురా । తత్రస్థానాం మానసానాం మునీనాం ఊర్ధ్వరేతసామ్

శ్రీభగవంతుడు ఇలా చెప్పాడు — జనలోకంలో ఒకసారి స్వాయంభువ వంశస్థులు బ్రహ్మయజ్ఞం నిర్వహించారు. అక్కడ మనస్సులో పుట్టిన, బ్రహ్మచర్యాన్ని పాటించే మునులు ఉన్నారు.

శ్వేతద్వీపం గతవతి త్వయి ద్రష్టుం తదీశ్వరమ్ । బ్రహ్మవాదః సుసంవృత్తః శ్రుతయో యత్ర శేరతే । తత్ర హాయమభూత్ప్రశ్నస్త్వం మాం యమనుపృచ్ఛసి

నీవు శ్వేతద్వీపానికి వెళ్లి అక్కడి ప్రభువును దర్శించినప్పుడు, అక్కడ వేదాలు విశ్రాంతిచేసే స్థలంలో బ్రహ్మవాదంపై విస్తృతంగా చర్చ జరిగింది. నువ్వు నన్ను ఇప్పుడు అడిగిన ప్రశ్న అక్కడే అప్పుడూ వచ్చిందీ.

తుల్యశ్రుతతపఃశీలాః తుల్యస్వీయారిమధ్యమాః । అపి చక్రుః ప్రవచనం ఏకం శుశ్రూషవోఽపరే

వారు విద్య, తపస్సు, ఆచరణలో సమానులు. సంపద, శత్రువులు, మిత్రుల విషయంలోనూ ఒకేలా ఉన్నారు. కొందరు ఉపన్యాసం చేశారు, మరికొందరు శ్రద్ధగా విన్నారు.

శ్రీసనన్దన ఉవాచ - స్వసృష్టమిదమాపీయ శయానం సహ శక్తిభిః । తదన్తే బోధయాం చక్రుః తల్లిఙ్గైః శ్రుతయః పరమ్

శ్రీశానందనుడు పలికెను — తన సృష్టిని తన శక్తులతో కూడ మింగుకొని, ఆయన విశ్రాంతి తీసుకున్నాడు. ఆ తరువాత, ఆయనను మేల్కొలిపేందుకు, వేదాలు తమ స్వరూపాలతో ఆయనను జాగృతం చేశాయి.

యథా శయానం సమ్రాజం వన్దినస్తత్పరాక్రమైః । ప్రత్యూషేఽభేత్య సుశ్లోకైః బోధయన్త్యనుజీవినః

ఎలాగైతే రాజు నిద్రలో ఉండగా, ఉదయాన్నే కీర్తిగానాలతో వందకులు వచ్చి రాజును మేల్కొలిపెదరో, అలాగే సేవకులు కూడా మహిమగానాలతో ఆయనను మేల్కొలిపారు.

శ్రీశ్రుతయ ఊచుః - ( అవితథ గాథా - పుఢీల, మ్హణజే ౧౪ తే ౪౧ యా శ్లోకాంనా వేదస్తుతి మ్హణతాత ) జయ జయ జహ్యజామజిత దోషగృభీతగుణాం త్వమసి యదాత్మనా సమవరుద్ధసమస్తభగః । అగజగదోకసామఖిలశక్త్యవబోధక తే క్వచిదజయాఽఽత్మనా చ చరతోఽనుచరేన్నిగమః

వేదాలు పలికినవి — జయము, జయము! జన్మలేని, జయించలేని ప్రభూ! గుణాల వల్ల కలిగిన లోపాలను తొలగించు. నీ స్వరూపంలో అన్ని శక్తులు సంపూర్ణంగా నిండివున్నాయి. అజ్ఞాత, జ్ఞాత లోకాల్లో నీ వల్లే అన్ని శక్తులు ప్రబోధించబడతాయి. వేదాలు నిన్ను వెంబడించినా, నీవు నీ స్వేచ్ఛతో సంచరిస్తూ ఉంటే, అవి నిన్ను పూర్తిగా చేరలేవు.

బృహదుపలబ్ధమేతదవయన్త్యవశేషతయా యత ఉదయాస్తమయౌ వికృతేర్మృది వావికృతాత్ । అత ఋషయో దధుస్త్వయి మనోవచనాచరితం కథమయథా భవన్తి భువి దత్తపదాని నృణామ్

ఈ విశాలమైన జగత్తు ఉన్నట్టుగా కనిపించినా, చివరికి అది అసత్యమే అని జ్ఞానులు గ్రహిస్తారు. మట్టి మార్పులు ఉదయాస్తమయాలా మట్టిలోనే కలిసిపోతాయి. అందుకే ఋషులు మనస్సు, మాట, చర్యలను నీయందే స్థిరపరచుతారు. మరి భూమిపై మనుషుల అడుగుల జాడలు నిజమైనవిగా ఎలా ఉంటాయి?

ఇతి తవ సూరయస్త్ర్యధిపతేఽఖిలలోకమల క్షపణకథామృతాబ్ధిమవగాహ్య తపాంసి జహుః । కిముత పునః స్వధామవిధుతాశయకాలగుణాః పరమ భజన్తి యే పదమజస్రసుఖానుభవమ్

మూడు లోకాల అధిపతివైన ప్రభూ! నీ మహిమ కథామృత సముద్రంలో మునిగి, మునులు తమ తపస్సును వదిలిపెడతారు. మరి, సమస్త ఆశయాలు, కాలగుణాలు తొలగిపోయినవారు, నీ స్వధామంలో ఉండి, నిత్యానందాన్ని అనుభవించేవారు, ఎంత గొప్పవారు!