శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

శ్రీనారద ఉవాచ - నాతిచిత్రమిదం విప్రా వసుదేవో బుభుత్సయా । కృష్ణం మత్వార్భకం యన్నః పృచ్ఛతి శ్రేయ ఆత్మనః

శ్రీ నారదుడు అన్నాడు — బ్రాహ్మణులారా! వసుదేవుడు, కృష్ణుని తన కుమారుడిగా భావించి, తనకు శ్రేయస్సు కోసం మమ్మల్ని అడగడం ఆశ్చర్యం కాదు.

సన్నికర్షోఽత్ర మర్త్యానాం అనాదరణకారణమ్ । గాఙ్గం హిత్వా యథాన్యామ్భః తత్రత్యో యాతి శుద్ధయే

ఇక్కడ మానవుల్లో, దగ్గరగా ఉండడం వల్ల నిర్లక్ష్యం కలుగుతుంది. గంగను వదిలి, శుద్ధికై వేరే నీటిని వెతకడం వంటిది.

యస్యానుభూతిః కాలేన లయోత్పత్త్యాదినాస్య వై । స్వతోఽన్యస్మాచ్చ గుణతో న కుతశ్చన రిష్యతి

యవడు కాలంతో, సృష్టి, లయ మొదలైన వాటితో, తన వల్ల, ఇతరుల వల్ల, గుణాల వల్ల ఎక్కడా తగ్గిపోని అనుభూతిని పొందుతాడో, అతడే పరమాత్మ.

( వసంతతిలకా ) తం క్లేశకర్మపరిపాకగుణప్రవాహైః అవ్యాహతానుభవమీశ్వరమద్వితీయమ్ । ప్రాణాదిభిః స్వవిభవైరుపగూఢమన్యో మన్యేత సూర్యమివ మేఘహిమోపరాగైః

ఆద్వితీయుడైన ఆ పరమేశ్వరుడు, బాధలు, కర్మ, గుణాల ప్రవాహాల వల్ల కూడా అతని అనుభూతి అడ్డంకి పడదు. అయినా, ప్రాణాదులు వంటి తన శక్తులతో దాగి ఉంటాడు. మనం మేఘం, పొగ, గ్రహణం వల్ల సూర్యుడిని తప్పుగా అర్థం చేసుకున్నట్లే, ఆయనను కూడా అర్థం చేసుకోలేము.

( అనుష్టుప్ ) అథోచుర్మునయో రాజన్ ఆభాష్యానకదుందుభిమ్ । సర్వేషాం శ్రృణతాం రాజ్ఞాం తథైవాచ్యుతరామయోః

రాజా! అప్పుడు మునులు అనకదుండు భిని (వసుదేవుడు) ఉద్దేశించి, అక్కడ ఉన్న రాజులు, అచ్యుత వంశస్థులందరి సమక్షంలో మాట్లాడారు.

కర్మణా కర్మనిర్హార ఏష సాధునిరూపితః । యచ్ఛ్రద్ధయా యజేద్ విష్ణుం సర్వయజ్ఞేశ్వరం మఖైః

కర్మను కర్మతోనే తొలగించవచ్చని మునులు నిర్ణయించారు. విశ్వాసంతో, అన్ని యజ్ఞాలకు అధిపతైన విష్ణువును యజ్ఞాలతో ఆరాధించాలి.

చిత్తస్యోపశమోఽయం వై కవిభిః శాస్త్రచక్షుషా । దర్శితః సుగమో యోగో ధర్మశ్చాత్మముదావహః

మనసుకు శాంతి కలిగించేది కవులు శాస్త్ర జ్ఞానంతో చూపించారు. ఈ యోగ మార్గం సులభంగా అనుసరించదగినది, ఆత్మకు ఆనందాన్ని ఇస్తుంది.

అయం స్వస్త్యయనః పన్థా ద్విజాతేర్గృహమేధినః । యచ్ఛ్రద్ధయాఽఽప్తవిత్తేన శుక్లేనేజ్యేత పూరుషః

ఇది ద్విజులైన గృహస్తులకు మంగళకరమైన మార్గం. వారు సంపాదించిన ధనంతో, శుద్ధమైన హృదయంతో, విశ్వాసంతో పరమాత్మను పూజించాలి.

విత్తైషణాం యజ్ఞదానైః గృహైర్దారసుతైషణామ్ । ఆత్మలోకైషణాం దేవ కాలేన విసృజేద్‌బుధః । గ్రామే త్యక్తైషణాః సర్వే యయుర్ధీరాస్తపోవనమ్

ధనాన్ని యజ్ఞాలు, దానాల ద్వారా వదిలిపెట్టాలి; భార్య, పిల్లల ఆశలను గృహస్థాశ్రమంలో విడిచిపెట్టాలి; ఆత్మ సంబంధమైన కోరికలను దేవ లోకాలలో విడిచిపెట్టాలి. ప్రభూ! జ్ఞానులు కాలానుగుణంగా ఇవన్నీ వదిలి, గ్రామాన్ని విడిచి తపోవనానికి వెళ్ళిపోతారు.

ఋణైస్త్రిభిర్ద్విజో జాతో దేవర్షిపితౄణాం ప్రభో । యజ్ఞాధ్యయనపుత్రైస్తాని అనిస్తీర్య త్యజన్పతేత్

ప్రభూ! ద్విజుడు జన్మతోనే దేవతలు, ఋషులు, పితృదేవతలకు మూడు ఋణాలతో పుడుతాడు. యజ్ఞాలు, వేదాధ్యయనం, సంతానంతో వాటిని తీర్చాలి. ఇవి తీర్చకుండా విడిచిపోతే పతనం కలుగుతుంది.

త్వం త్వద్య ముక్తో ద్వాభ్యాం వై ఋషిపిత్రోర్మహామతే । యజ్ఞైర్దేవర్ణమున్ముచ్య నిరృణోఽశరణో భవ

మహామతి! నీవు ఈ రోజు ఋషులు, పితృదేవతల ఋణాలనుండి విముక్తుడవయ్యావు. యజ్ఞాలతో దేవతల ఋణాన్ని తీర్చిన తరువాత, ఇక ఋణరహితుడై, ఆశ్రయంలేని వాడవు కావాలి.

వసుదేవ భవాన్నూనం భక్త్యా పరమయా హరిమ్ । జగతామీశ్వరం ప్రార్చః స యద్వాం పుత్రతాం గతః

వసుదేవా! నీవు పరమ భక్తితో జగత్తుకు అధిపతియైన హరిని పూజించావు. అందుకే ఆయన నీకు కుమారుడై జన్మించాడు.

శ్రీశుక ఉవాచ - ఇతి తద్వచనం శ్రుత్వా వసుదేవో మహామనాః । తాన్ ఋషీన్ ఋత్విజో వవ్రే మూర్ధ్నాఽఽనమ్య ప్రసాద్య చ

శ్రీశుకుడు ఇలా అన్నాడు — ఆ మాటలు విని, మహాత్ముడైన వసుదేవుడు తలవంచి, ఋషులు, ఋత్విజులను సంతోషపెట్టి, వారిని కోరుకున్నాడు.

త ఏనమృషయో రాజన్ వృతా ధర్మేణ ధార్మికమ్ । తస్మిన్ అయాజయన్ క్షేత్రే మఖైరుత్తమకల్పకైః

రాజా! వసుదేవుడు ధర్మబద్ధంగా ఎంచుకున్న ఆ ఋషులు, అతనికోసం ఆ క్షేత్రంలో ఉత్తమమైన విధానాలతో యజ్ఞాలు నిర్వహించారు.

తద్దీక్షాయాం ప్రవృత్తాయాం వృష్ణయః పుష్కరస్రజః । స్నాతాః సువాససో రాజన్ రాజానః సుష్ఠ్వలఙ్కృతాః

దీక్ష ప్రారంభమైనప్పుడు, వృష్ణులు పద్మమాలలు ధరించి, స్నానం చేసి, శుభ్రమైన వస్త్రాలు వేసుకుని, రాజులు అద్భుతంగా అలంకరించబడి ఉన్నారు.

తన్మహిష్యశ్చ ముదితా నిష్కకణ్ఠ్యః సువాససః । దీక్షాశాలాముపాజగ్ముః ఆలిప్తా వస్తుపాణయః

ఆయన భార్యలు ఆనందంగా, హారాలు లేకుండా, మంచి వస్త్రాలు ధరించి, శరీరానికి అంగరాగాలు వేసుకొని, పూజా వస్తువులు చేతబట్టి దీక్షాశాలవైపు వచ్చారు.

నేదుర్మృదఙ్గపటహ శఙ్ఖభేర్యానకాదయః । ననృతుర్నటనర్తక్యః తుష్టువుః సూతమాగధాః । జగుః సుకణ్ఠ్యో గన్ధర్వ్యః సంగీతం సహభర్తృకాః

మృదంగాలు, పటాహాలు, శంఖాలు, బేరీలు, ఇతర వాద్యాలు ఘనంగా మోగాయి. నర్తకులు నాట్యం చేశారు. సూతులు, మాగధులు స్తుతించారు. మధుర స్వరంతో గంధర్వ స్త్రీలు తమ భర్తలతో పాటలు పాడారు.

తమభ్యషిఞ్చన్ విధివద్ అక్తం అభ్యక్తమృత్విజః । పత్‍నీభిరష్టాదశభిః సోమరాజమివోడుభిః

ఋత్విజులు, నియమానుసారం స్నానం చేసి, అంగరాగాలు వేసుకున్న వసుదేవుడిని, అతని పదిహేడుగురు భార్యలతో కలిసి, సోమచంద్రుని నక్షత్రాలు ఎలా అభిషేకిస్తాయో అలా అభిషేకించారు.

తాభిర్దుకూలవలయైః హారనూపురకుణ్డలైః । స్వలఙ్కృతాభిర్విబభౌ దీక్షితోఽజినసంవృతః

వారు అతనికి పట్టు వస్త్రాలు, వడలు, హారాలు, నూపురాలు, కుండలాలు ధరింపజేశారు. అలా దీక్షితుడై, అజిన వస్త్రం ధరించి, వసుదేవుడు ప్రకాశించాడు.

తస్యర్త్విజో మహారాజ రత్‍నకౌశేయవాససః । ససదస్యా విరేజుస్తే యథా వృత్రహణోఽధ్వరే

రాజా! అతని ఋత్విజులు, రత్నాలూ, పట్టు వస్త్రాలు ధరించి, సభ్యులతో కలిసి, యజ్ఞంలో ఇంద్రుడు ఎలా ప్రకాశిస్తాడో అలా మెరిసిపోయారు.

తదా రామశ్చ కృష్ణశ్చ స్వైః స్వైః బన్ధుభిరన్వితౌ । రేజతుః స్వసుతైర్దారైః జీవేశౌ స్వవిభూతిభిః

ఆ సమయంలో రాముడు, కృష్ణుడు తమ బంధువులతో, కుమారులు, భార్యలతో కలిసి, జీవులకు అధిపతులుగా తమ వైభవంతో ప్రకాశించారు.

ఈజేఽనుయజ్ఞం విధినా అగ్నిహోత్రాదిలక్షణైః । ప్రాకృతైర్వైకృతైర్యజ్ఞైః ద్రవ్యజ్ఞానక్రియేశ్వరమ్

అతడు యాజ్ఞిక నియమానుసారం, అగ్నిహోత్రాది యజ్ఞాలతో, సాధారణమైనవి, విశిష్టమైనవి రెండింటితో, ద్రవ్యము, జ్ఞానం, క్రియలకు అధిపతియైన దేవుని పూజించాడు.

అథర్త్విగ్భ్యోఽదదాత్కాలే యథామ్నాతం స దక్షిణాః । స్వలఙ్కృతేభ్యోఽలఙ్కృత్య గోభూకన్యా మహాధనాః

తర్వాత, సమయానికి తగినట్లు, ఋత్విజులకు శాస్త్రోక్తంగా దక్షిణలు ఇచ్చాడు. అలంకరించిన వారిని మరింత అలంకరించి, గొర్రెలు, భూమి, కుమార్తెలు, గొప్ప ధనాన్ని బహుమానంగా ఇచ్చాడు.

పత్‍నీసంయాజావభృథ్యైః చరిత్వా తే మహర్షయః । సస్నూ రామహ్రదే విప్రా యజమానపురఃసరాః

భార్యల కోసం, అవభృథ్య స్నానాది కర్మలు చేసి, ఆ మహర్షులు, బ్రాహ్మణులు, యజమానునితో కలిసి రామసరోవరంలో స్నానం చేశారు.

స్నాతోఽలఙ్కారవాసాంసి వన్దిభ్యోఽదాత్తథా స్త్రియః । తతః స్వలఙ్కృతో వర్ణాన్ ఆశ్వభ్యోఽన్నేన పూజయత్

స్నానం చేసిన తరువాత, తన అలంకారాలు, వస్త్రాలు వందించేవారికి, అలాగే స్త్రీలకు ఇచ్చాడు. ఆ తరువాత, తానే అలంకరించుకొని, యాజ్ఞికులను మరియు ఇతరులను అన్నంతో సత్కరించాడు.

బన్ధూన్ సదారాన్ ససుతాన్ పారిబర్హేణ భూయసా । విదర్భకోశలకురూన్ కాశికేకయ సృఞ్జయాన్

తన బంధువులను, వారి భార్యలు, పిల్లలతో కలిసి, విదర్భ, కోసల, కురు, కాశి, కేకయ, సృంజయ దేశాలవారిని ఎంతో ఆదరంగా సత్కరించాడు.

సదస్యర్త్విక్సురగణాన్ నృభూతపితృచారణాన్ । శ్రీనికేతమనుజ్ఞాప్య శంసన్తః ప్రయయుః క్రతుమ్

సభ్యులను, యాజ్ఞికులను, ఋషులను, రాజులను, భూతగణాలను, పితృదేవతలను, చరిత్రవంతులను గౌరవించాడు. శ్రీహరి నివాసానికి వీడ్కోలు చెప్పి, వారు ఆశీర్వచనాలు పలుకుతూ యజ్ఞానికి వెళ్లారు.

ధృతరాష్ట్రోఽనుజః పార్థా భీష్మో ద్రోణః పృథా యమౌ । నారదో భగవాన్ వ్యాసః సుహృత్సంబంధిబాంధవాః

ధృతరాష్ట్రుడు, అతని తమ్ముడు, పార్థులు, భీష్ముడు, ద్రోణుడు, పృథ, యముని ఇద్దరు కుమారులు, నారదుడు, దివ్యమైన వ్యాసుడు, వారి స్నేహితులు, బంధువులు —

బన్ధూన్పరిష్వజ్య యదూన్ సౌహృదాక్లిన్నచేతసః । యయుర్విరహకృచ్ఛ్రేణ స్వదేశాంశ్చాపరే జనాః

బంధువులను, యాదవులను హృదయపూర్వకంగా ఆలింగనం చేసుకొని, మనసు ప్రేమతో నిండిపోయి, కొందరు తమ స్వదేశాలకు వెళ్లారు. విడిపోవడం వల్ల కలిగిన బాధను తట్టుకున్నారు.