శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

యస్యాత్మబుద్ధిః కుణపే త్రిధాతుకే స్వధీః కలత్రాదిషు భౌమ ఇజ్యధీః । యత్తీర్థబుద్ధిః సలిలే న కర్హిచిత్ జనేష్వభిజ్ఞేషు స ఏవ గోఖరః

తనను తానే శరీరంగా భావించి, భార్య బంధువులను తనవారిగా, భూమిని పూజ్యంగా, పవిత్రతను నీటిలో మాత్రమే చూస్తూ, జ్ఞానులను ఎప్పుడూ ఆశ్రయించని వాడు — ఆవు లేదా గాడిదతో సమానమే.

శ్రీశుక ఉవాచ - ( అనుష్టుప్ ) నిశమ్యేత్థం భగవతః కృష్ణస్యాకుణ్థమేధసః । వచో దురన్వయం విప్రాః తూష్ణీమాసన్ భ్రమద్ధియః

శ్రీశుకుడు ఇలా చెప్పాడు — కృష్ణుని అపారమైన జ్ఞానముతో కూడిన మాటలు విని, మునులు మౌనంగా, ఆలోచనలో మునిగిపోయి కూర్చున్నారు.

చిరం విమృశ్య మునయ ఈశ్వరస్యేశితవ్యతామ్ । జనసఙ్గ్రహ ఇత్యూచుః స్మయన్తస్తం జగద్‌గురుమ్

చాలా సేపు ఆలోచించి, మునులు జగద్గురువైన ఆయనను చిరునవ్వుతో చూచి — ఆయన పరిపాలన ప్రజలను ఏకం చేయడానికే అని చెప్పారు.

శ్రీమునయ ఊచుః - ( మిశ్ర ) యన్మాయయా తత్త్వవిదుత్తమా వయం విమోహితా విశ్వసృజామధీశ్వరాః । యదీశితవ్యాయతి గూఢ ఈహయా అహో విచిత్రం భగవద్ విచేష్టితమ్

మునులు ఇలా అన్నారు — భగవంతుడా! నీ మాయ వల్ల మేము కూడా, సృష్టికర్తలలో శ్రేష్ఠులమైనా, మాయలో పడిపోతున్నాం. నీ లీలలు ఎంత అద్భుతంగా, రహస్యంగా ఉంటాయో!

అనీహ ఏతద్‌ బహుధైక ఆత్మనా సృజత్యవత్యత్తి న బధ్యతే యథా । భౌమైర్హి భూమిర్బహునామరూపిణీ అహో విభూమ్నశ్చరితం విడమ్బనమ్

నీవు ఏ ఆశ లేకుండా, ఎన్నో రూపాలలో సృష్టించి, పోషించి, లయ చేస్తావు. అయినా ఏ బంధనమూ ఉండదు. భూమి ఎన్నో రూపాల్లో కనిపించినా, అసలు మారదు. నీ మహిమా, నీ లీలలు ఎంత అద్భుతంగా, విచిత్రంగా ఉంటాయో!

అథాపి కాలే స్వజనాభిగుప్తయే బిభర్షి సత్త్వం ఖలనిగ్రహాయ చ । స్వలీలయా వేదపథం సనాతనం వర్ణాశ్రమాత్మా పురుషః పరో భవాన్

సరే, యుగానికి తగినప్పుడు, నీ జనులను కాపాడటానికి, దుష్టులను శాంతిపరచటానికి నీవు సత్త్వగుణాన్ని ధరిస్తావు. నీ లీలతో నిత్యమైన వేదమార్గాన్ని నిలబెడతావు. వర్ణాశ్రమ ధర్మానికి ప్రాణమైన పరమపురుషుడవు నీవే.

( అనుష్టుప్ ) బ్రహ్మ తే హృదయం శుక్లం తపఃస్వాధ్యాయసంయమైః । యత్రోపలబ్ధం సద్వ్యక్తం అవ్యక్తం చ తతః పరమ్

బ్రహ్మన్, నీ హృదయం తపస్సు, అధ్యయనం, నియమంతో నిర్మలంగా ఉంది. అందులో స్పష్టమైనది, అస్పష్టమైనది, వాటిని మించినది కూడా తెలుసుకోవచ్చు.

తస్మాద్‌ బ్రహ్మకులం బ్రహ్మన్ శాస్త్రయోనేస్త్వమాత్మనః । సభాజయసి సద్ధామ తద్‌ బ్రహ్మణ్యాగ్రణీర్భవాన్

అందుచేత బ్రహ్మన్, నీవు బ్రాహ్మణ సముదాయాన్ని, శాస్త్రాలకు, నీకు మూలమైన వారిని గౌరవిస్తావు. అందువల్ల బ్రహ్మవేత్తల్లో నీవే ముందుంటావు.

అద్య నో జన్మసాఫల్యం విద్యాయాస్తపసో దృశః । త్వయా సఙ్గమ్య సద్‌గత్యా యదన్తః శ్రేయసాం పరః

ఈ రోజు మన జన్మ, విద్య, తపస్సు, దృష్టి అన్నీ ఫలించాయి. ఎందుకంటే నీవు, పరమ శ్రేయస్సు అయినవాడిని కలవడం వలన మేము మోక్షాన్ని పొందాము.

నమస్తస్మై భగవతే కృష్ణాయాకుణ్ఠమేధసే । స్వయోగమాయయాచ్ఛన్న మహిమ్నే పరమాత్మనే

ఆ భగవంతుడు కృష్ణునికి నమస్కారం. ఆయన బుద్ధి ఎప్పుడూ తప్పదు. తన యోగమాయతో మహిమను మరుగుచేసుకున్న పరమాత్ముడవు.

న యం విదన్త్యమీ భూపా ఏకారామాశ్చ వృష్ణయః । మాయాజవనికాచ్ఛన్నం ఆత్మానం కాలమీశ్వరమ్

ఈ రాజులు, ఒక్క కృష్ణునిలోనే ఆనందించే వృష్ణులు కూడా, ఆయనను తెలుసుకోరు. ఆయన మాయా తెర వెనుక దాగి ఉన్న కాలేశ్వరుడు, ఆత్మ.

యథా శయానః పురుష ఆత్మానం గుణతత్త్వదృక్ । నామమాత్రేన్ద్రియాభాతం న వేద రహితం పరమ్

యథా, నిద్రలో ఉన్న మనిషి, గుణాలను, భూతాలను గ్రహించినా, పేర్లతో, ఇంద్రియాల విషయాలతో మాత్రమే ఉండే తన అసలు స్వరూపాన్ని తెలుసుకోడు.

ఏవం త్వా నామమాత్రేషు విషయేష్విన్ద్రియేహయా । మాయయా విభ్రమచ్చిత్తో న వేద స్మృత్యుపప్లవాత్

అలాగే, నామ, విషయ, ఇంద్రియాలపై మాయా మోహంతో మనస్సు మాయలో మునిగి, జ్ఞాపకం కలగక నిన్ను తెలుసుకోలేరు.

( వసంతతిలకా ) తస్యాద్య తే దదృశిమాఙ్‌ఘ్రిమఘౌఘమర్ష తీర్థాస్పదం హృది కృతం సువిపక్వయోగైః । ఉత్సిక్తభక్త్యుపహతాశయ జీవకోశా ఆపుర్భవద్‌గతిమథానుగృహాన భక్తాన్

ఈ రోజు నీ పాదాలను దర్శించాము. అవి పాపాలను తొలగిస్తాయి, పవిత్రతకు నిలయంగా ఉంటాయి, పక్వమైన యోగులు హృదయంలో స్థాపించుకుంటారు. పరమేశ్వరా! అపారమైన భక్తితో హృదయపు అడ్డంకులు తొలగించుకున్న నీ భక్తులు నీ మార్గాన్ని చేరుతారు. వారిని కరుణించు.

శ్రీశుక ఉవాచ - ( అనుష్టుప్ ) ఇత్యనుజ్ఞాప్య దాశార్హం ధృతరాష్ట్రం యుధిష్ఠిరమ్ । రాజర్షే స్వాశ్రమాన్ గన్తుం మునయో దధిరే మనః

శ్రీశుకుడు ఇలా అన్నాడు — దాశార్హుడు, ధృతరాష్ట్రుడు, యుధిష్ఠిరుడు వీరిని అనుమతించుకొని, రాజర్షి అయిన యుధిష్ఠిరుని ఆశీర్వదించి, మునులు తమ ఆశ్రమాలకు వెళ్లాలని నిర్ణయించుకున్నారు.

తద్ వీక్ష్య తానుపవ్రజ్య వసుదేవో మహాయశాః । ప్రణమ్య చోపసఙ్గృహ్య బభాషేదం సుయన్త్రితః

వసుదేవుడు, గొప్ప కీర్తి కలవాడు, వారిని చూసి దగ్గరకు వచ్చి, నమస్కరించి, గౌరవించి, నియమంగా ఈ మాటలు అన్నాడు.

శ్రీవసుదేవ ఉవాచ - నమో వః సర్వదేవేభ్య ఋషయః శ్రోతుమర్హథ । కర్మణా కర్మనిర్హారో యథా స్యాన్నస్తదుచ్యతామ్

శ్రీ వసుదేవుడు అన్నాడు — మునులారా! మీరు అందరు దేవతలే. మీకు నమస్కరిస్తున్నాను. కర్మ ద్వారా కర్మ బంధం ఎలా తొలగించుకోవాలో దయచేసి చెప్పండి.

శ్రీనారద ఉవాచ - నాతిచిత్రమిదం విప్రా వసుదేవో బుభుత్సయా । కృష్ణం మత్వార్భకం యన్నః పృచ్ఛతి శ్రేయ ఆత్మనః

శ్రీ నారదుడు అన్నాడు — బ్రాహ్మణులారా! వసుదేవుడు, కృష్ణుని తన కుమారుడిగా భావించి, తనకు శ్రేయస్సు కోసం మమ్మల్ని అడగడం ఆశ్చర్యం కాదు.

సన్నికర్షోఽత్ర మర్త్యానాం అనాదరణకారణమ్ । గాఙ్గం హిత్వా యథాన్యామ్భః తత్రత్యో యాతి శుద్ధయే

ఇక్కడ మానవుల్లో, దగ్గరగా ఉండడం వల్ల నిర్లక్ష్యం కలుగుతుంది. గంగను వదిలి, శుద్ధికై వేరే నీటిని వెతకడం వంటిది.

యస్యానుభూతిః కాలేన లయోత్పత్త్యాదినాస్య వై । స్వతోఽన్యస్మాచ్చ గుణతో న కుతశ్చన రిష్యతి

యవడు కాలంతో, సృష్టి, లయ మొదలైన వాటితో, తన వల్ల, ఇతరుల వల్ల, గుణాల వల్ల ఎక్కడా తగ్గిపోని అనుభూతిని పొందుతాడో, అతడే పరమాత్మ.

( వసంతతిలకా ) తం క్లేశకర్మపరిపాకగుణప్రవాహైః అవ్యాహతానుభవమీశ్వరమద్వితీయమ్ । ప్రాణాదిభిః స్వవిభవైరుపగూఢమన్యో మన్యేత సూర్యమివ మేఘహిమోపరాగైః

ఆద్వితీయుడైన ఆ పరమేశ్వరుడు, బాధలు, కర్మ, గుణాల ప్రవాహాల వల్ల కూడా అతని అనుభూతి అడ్డంకి పడదు. అయినా, ప్రాణాదులు వంటి తన శక్తులతో దాగి ఉంటాడు. మనం మేఘం, పొగ, గ్రహణం వల్ల సూర్యుడిని తప్పుగా అర్థం చేసుకున్నట్లే, ఆయనను కూడా అర్థం చేసుకోలేము.

( అనుష్టుప్ ) అథోచుర్మునయో రాజన్ ఆభాష్యానకదుందుభిమ్ । సర్వేషాం శ్రృణతాం రాజ్ఞాం తథైవాచ్యుతరామయోః

రాజా! అప్పుడు మునులు అనకదుండు భిని (వసుదేవుడు) ఉద్దేశించి, అక్కడ ఉన్న రాజులు, అచ్యుత వంశస్థులందరి సమక్షంలో మాట్లాడారు.

కర్మణా కర్మనిర్హార ఏష సాధునిరూపితః । యచ్ఛ్రద్ధయా యజేద్ విష్ణుం సర్వయజ్ఞేశ్వరం మఖైః

కర్మను కర్మతోనే తొలగించవచ్చని మునులు నిర్ణయించారు. విశ్వాసంతో, అన్ని యజ్ఞాలకు అధిపతైన విష్ణువును యజ్ఞాలతో ఆరాధించాలి.

చిత్తస్యోపశమోఽయం వై కవిభిః శాస్త్రచక్షుషా । దర్శితః సుగమో యోగో ధర్మశ్చాత్మముదావహః

మనసుకు శాంతి కలిగించేది కవులు శాస్త్ర జ్ఞానంతో చూపించారు. ఈ యోగ మార్గం సులభంగా అనుసరించదగినది, ఆత్మకు ఆనందాన్ని ఇస్తుంది.

అయం స్వస్త్యయనః పన్థా ద్విజాతేర్గృహమేధినః । యచ్ఛ్రద్ధయాఽఽప్తవిత్తేన శుక్లేనేజ్యేత పూరుషః

ఇది ద్విజులైన గృహస్తులకు మంగళకరమైన మార్గం. వారు సంపాదించిన ధనంతో, శుద్ధమైన హృదయంతో, విశ్వాసంతో పరమాత్మను పూజించాలి.

విత్తైషణాం యజ్ఞదానైః గృహైర్దారసుతైషణామ్ । ఆత్మలోకైషణాం దేవ కాలేన విసృజేద్‌బుధః । గ్రామే త్యక్తైషణాః సర్వే యయుర్ధీరాస్తపోవనమ్

ధనాన్ని యజ్ఞాలు, దానాల ద్వారా వదిలిపెట్టాలి; భార్య, పిల్లల ఆశలను గృహస్థాశ్రమంలో విడిచిపెట్టాలి; ఆత్మ సంబంధమైన కోరికలను దేవ లోకాలలో విడిచిపెట్టాలి. ప్రభూ! జ్ఞానులు కాలానుగుణంగా ఇవన్నీ వదిలి, గ్రామాన్ని విడిచి తపోవనానికి వెళ్ళిపోతారు.

ఋణైస్త్రిభిర్ద్విజో జాతో దేవర్షిపితౄణాం ప్రభో । యజ్ఞాధ్యయనపుత్రైస్తాని అనిస్తీర్య త్యజన్పతేత్

ప్రభూ! ద్విజుడు జన్మతోనే దేవతలు, ఋషులు, పితృదేవతలకు మూడు ఋణాలతో పుడుతాడు. యజ్ఞాలు, వేదాధ్యయనం, సంతానంతో వాటిని తీర్చాలి. ఇవి తీర్చకుండా విడిచిపోతే పతనం కలుగుతుంది.

త్వం త్వద్య ముక్తో ద్వాభ్యాం వై ఋషిపిత్రోర్మహామతే । యజ్ఞైర్దేవర్ణమున్ముచ్య నిరృణోఽశరణో భవ

మహామతి! నీవు ఈ రోజు ఋషులు, పితృదేవతల ఋణాలనుండి విముక్తుడవయ్యావు. యజ్ఞాలతో దేవతల ఋణాన్ని తీర్చిన తరువాత, ఇక ఋణరహితుడై, ఆశ్రయంలేని వాడవు కావాలి.

వసుదేవ భవాన్నూనం భక్త్యా పరమయా హరిమ్ । జగతామీశ్వరం ప్రార్చః స యద్వాం పుత్రతాం గతః

వసుదేవా! నీవు పరమ భక్తితో జగత్తుకు అధిపతియైన హరిని పూజించావు. అందుకే ఆయన నీకు కుమారుడై జన్మించాడు.