శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

వ్రజస్త్రియో యద్వాఞ్ఛన్తి పులిన్ద్యస్తృణవీరుధః। గావశ్చారయతో గోపాః పదస్పర్శం మహాత్మనః

వ్రజలోకంలోని గోపికలు, పులింద మహిళలు, అక్కడి గడ్డి మొక్కలు, ఆవులు, గోప బాలురు — వీరందరూ ఆ మహాత్ముడైన కృష్ణుని పాదస్పర్శకు తహతహలాడుతూ ఆశపడతారు.

ఋషిగణకృతా భగవత్స్తుతిః; వసుదేవయజ్ఞోత్సవః; బన్ధూనాం ప్రస్థాపనాదికం చ - శ్రీశుక ఉవాచ - ( వసంతతిలకా ) శ్రుత్వా పృథా సుబలపుత్ర్యథ యాజ్ఞసేనీ మాధవ్యథ క్షితిపపత్‍న్య ఉత స్వగోప్యః । కృష్ణేఽఖిలాత్మని హరౌ ప్రణయానుబన్ధం సర్వా విసిస్మ్యురలమశ్రుకలాకులాక్ష్యః

శ్రీశుకుడు ఇలా చెప్పాడు — కుంతి, సుభద్ర, ద్రౌపది, మాధవి, రాజపత్నులు, తమ గోపికలు — వీరందరూ కృష్ణుడు తనపై ఎంత అపారమైన ప్రేమ చూపాడో విని, ఆశ్చర్యంతో కన్నీళ్లు తడిచిన కళ్లతో నిలువబడ్డారు.

( అనుష్టుప్ ) ఇతి సమ్భాషమాణాసు స్త్రీభిః స్త్రీషు నృభిర్నృషు । ఆయయుర్మునయస్తత్ర కృష్ణరామదిదృక్షయా

అక్కడ మహిళలు మహిళలతో, పురుషులు పురుషులతో మాట్లాడుకుంటుండగా, కృష్ణుడు, బాలరాముని దర్శించేందుకు మునులు అక్కడికి వచ్చారు.

ద్వైపాయనో నారదశ్చ చ్యవనో దేవలోఽసితః । విశ్వామిత్రః శతానన్దో భరద్వాజోఽథ గౌతమః

వ్యాసుడు, నారదుడు, చ్యవనుడు, దేవలుడు, అసితుడు, విశ్వామిత్రుడు, శతానందుడు, భరద్వాజుడు, గౌతముడు అక్కడికి వచ్చారు.

రామః సశిష్యో భగవాన్ వసిష్ఠో గాలవో భృగుః । పులస్త్యః కశ్యపోఽత్రిశ్చ మార్కణ్డేయో బృహస్పతిః

రాముడు తన శిష్యులతో, భగవంతుడైన వశిష్ఠుడు, గాలవుడు, భృగువు, పులస్త్యుడు, కశ్యపుడు, అత్రి, మార్కండేయుడు, బృహస్పతి కూడా వచ్చారు.

ద్వితస్త్రితశ్చైకతశ్చ బ్రహ్మపుత్రాస్తథాఙ్‌గిరాః । అగస్త్యో యాజ్ఞవల్క్యశ్చ వామదేవాదయోఽపరే

ద్విత, తృత, ఏకత, బ్రహ్మపుత్రులు, అంగిరసుడు, అగస్త్యుడు, యాజ్ఞవల్కుడు, వామదేవుడు మరియు మరికొందరు కూడా వచ్చారు.

తాన్దృష్ట్వా సహసోత్థాయ ప్రాగాసీనా నృపాదయః । పాణ్డవాః కృష్ణరామౌ చ ప్రణేముర్విశ్వవన్దితాన్

వారిని చూసిన రాజులు, పాండవులు, కృష్ణుడు, బాలరాముడు వెంటనే లేచి, ఆ మహనీయులను భక్తితో నమస్కరించారు.

తాన్ ఆనర్చుర్యథా సర్వే సహరామోఽచ్యుతోఽర్చయత్ । స్వాగతాసనపాద్యార్ఘ్య మాల్యధూపానులేపనైః

అందరూ ఆ మునులను యథావిధిగా పూజించారు. రాముడు, అచ్యుతుడు కూడా వారికి స్వాగతం పలికి, ఆసనాలు, పాద్యము, అర్ఘ్యము, పుష్పమాలలు, ధూపం, అంగరాగాలు సమర్పించారు.

ఉవాచ సుఖమాసీనాన్ భగవాన్ ధర్మగుప్తనుః । సదసస్తస్య మహతో యతవాచోఽనుశ్రృణ్వతః

ధర్మమూర్తియైన భగవంతుడు, వారు సుఖంగా కూర్చున్నప్పుడు, ఆ మహాసభలో అందరూ శ్రద్ధగా వింటుండగా, మృదువుగా మాటలు పలికాడు.

శ్రీభగవానువాచ - అహో వయం జన్మభృతో లబ్ధం కార్త్స్న్యేన తత్ఫలమ్ । దేవానామపి దుష్ప్రాపం యద్ యోగేశ్వరదర్శనమ్

శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు — మనం మానవ జన్మ పొంది, దేవతలకు కూడా దుర్లభమైన యోగేశ్వరుల దర్శనం పొందడం ఎంత గొప్ప ఫలం!

కిం స్వల్పతపసాం నౄణాం అర్చాయాం దేవచక్షుషామ్ । దర్శనస్పర్శనప్రశ్న ప్రహ్వపాదార్చనాదికమ్

తక్కువ తపస్సు చేసిన మనుషులు కూడా, దేవతలను పూజిస్తూ, ఇలాంటి మహనీయులను దర్శించటం, తాకటం, ప్రశ్నించటం, పాదాలకు నమస్కరించటం వంటి భాగ్యాన్ని పొందగలుగుతారు.

న హ్యమ్మయాని తీర్థాని న దేవా మృచ్ఛిలామయాః । తే పునన్త్యురుకాలేన దర్శనాదేవ సాధవః

తీర్థాలు, మట్టి రాయి దేవతలు ఎంతకాలమైనా శుద్ధి చేయవు; కానీ సద్గురు, మహనీయులను కేవలం దర్శించడమే తక్షణమే పవిత్రతను ఇస్తుంది.

( మిశ్ర ) నాగ్నిర్న సూర్యో న చ చన్ద్రతారకా న భూర్జలం ఖం శ్వసనోఽథ వాఙ్‌మనః । ఉపాసితా భేదకృతో హరన్త్యఘం విపశ్చితో ఘ్నన్తి ముహూర్తసేవయా

అగ్ని, సూర్యుడు, చంద్రుడు, నక్షత్రాలు, భూమి, నీరు, ఆకాశం, గాలి, మాట, మనస్సు — వీటిని వేర్వేరుగా పూజించినా పాపాన్ని తొలగించలేవు; కానీ జ్ఞానులు, మహనీయులను క్షణకాలమైనా సేవిస్తే, పాపం నశిస్తుంది.

యస్యాత్మబుద్ధిః కుణపే త్రిధాతుకే స్వధీః కలత్రాదిషు భౌమ ఇజ్యధీః । యత్తీర్థబుద్ధిః సలిలే న కర్హిచిత్ జనేష్వభిజ్ఞేషు స ఏవ గోఖరః

తనను తానే శరీరంగా భావించి, భార్య బంధువులను తనవారిగా, భూమిని పూజ్యంగా, పవిత్రతను నీటిలో మాత్రమే చూస్తూ, జ్ఞానులను ఎప్పుడూ ఆశ్రయించని వాడు — ఆవు లేదా గాడిదతో సమానమే.

శ్రీశుక ఉవాచ - ( అనుష్టుప్ ) నిశమ్యేత్థం భగవతః కృష్ణస్యాకుణ్థమేధసః । వచో దురన్వయం విప్రాః తూష్ణీమాసన్ భ్రమద్ధియః

శ్రీశుకుడు ఇలా చెప్పాడు — కృష్ణుని అపారమైన జ్ఞానముతో కూడిన మాటలు విని, మునులు మౌనంగా, ఆలోచనలో మునిగిపోయి కూర్చున్నారు.

చిరం విమృశ్య మునయ ఈశ్వరస్యేశితవ్యతామ్ । జనసఙ్గ్రహ ఇత్యూచుః స్మయన్తస్తం జగద్‌గురుమ్

చాలా సేపు ఆలోచించి, మునులు జగద్గురువైన ఆయనను చిరునవ్వుతో చూచి — ఆయన పరిపాలన ప్రజలను ఏకం చేయడానికే అని చెప్పారు.

శ్రీమునయ ఊచుః - ( మిశ్ర ) యన్మాయయా తత్త్వవిదుత్తమా వయం విమోహితా విశ్వసృజామధీశ్వరాః । యదీశితవ్యాయతి గూఢ ఈహయా అహో విచిత్రం భగవద్ విచేష్టితమ్

మునులు ఇలా అన్నారు — భగవంతుడా! నీ మాయ వల్ల మేము కూడా, సృష్టికర్తలలో శ్రేష్ఠులమైనా, మాయలో పడిపోతున్నాం. నీ లీలలు ఎంత అద్భుతంగా, రహస్యంగా ఉంటాయో!

అనీహ ఏతద్‌ బహుధైక ఆత్మనా సృజత్యవత్యత్తి న బధ్యతే యథా । భౌమైర్హి భూమిర్బహునామరూపిణీ అహో విభూమ్నశ్చరితం విడమ్బనమ్

నీవు ఏ ఆశ లేకుండా, ఎన్నో రూపాలలో సృష్టించి, పోషించి, లయ చేస్తావు. అయినా ఏ బంధనమూ ఉండదు. భూమి ఎన్నో రూపాల్లో కనిపించినా, అసలు మారదు. నీ మహిమా, నీ లీలలు ఎంత అద్భుతంగా, విచిత్రంగా ఉంటాయో!

అథాపి కాలే స్వజనాభిగుప్తయే బిభర్షి సత్త్వం ఖలనిగ్రహాయ చ । స్వలీలయా వేదపథం సనాతనం వర్ణాశ్రమాత్మా పురుషః పరో భవాన్

సరే, యుగానికి తగినప్పుడు, నీ జనులను కాపాడటానికి, దుష్టులను శాంతిపరచటానికి నీవు సత్త్వగుణాన్ని ధరిస్తావు. నీ లీలతో నిత్యమైన వేదమార్గాన్ని నిలబెడతావు. వర్ణాశ్రమ ధర్మానికి ప్రాణమైన పరమపురుషుడవు నీవే.

( అనుష్టుప్ ) బ్రహ్మ తే హృదయం శుక్లం తపఃస్వాధ్యాయసంయమైః । యత్రోపలబ్ధం సద్వ్యక్తం అవ్యక్తం చ తతః పరమ్

బ్రహ్మన్, నీ హృదయం తపస్సు, అధ్యయనం, నియమంతో నిర్మలంగా ఉంది. అందులో స్పష్టమైనది, అస్పష్టమైనది, వాటిని మించినది కూడా తెలుసుకోవచ్చు.

తస్మాద్‌ బ్రహ్మకులం బ్రహ్మన్ శాస్త్రయోనేస్త్వమాత్మనః । సభాజయసి సద్ధామ తద్‌ బ్రహ్మణ్యాగ్రణీర్భవాన్

అందుచేత బ్రహ్మన్, నీవు బ్రాహ్మణ సముదాయాన్ని, శాస్త్రాలకు, నీకు మూలమైన వారిని గౌరవిస్తావు. అందువల్ల బ్రహ్మవేత్తల్లో నీవే ముందుంటావు.

అద్య నో జన్మసాఫల్యం విద్యాయాస్తపసో దృశః । త్వయా సఙ్గమ్య సద్‌గత్యా యదన్తః శ్రేయసాం పరః

ఈ రోజు మన జన్మ, విద్య, తపస్సు, దృష్టి అన్నీ ఫలించాయి. ఎందుకంటే నీవు, పరమ శ్రేయస్సు అయినవాడిని కలవడం వలన మేము మోక్షాన్ని పొందాము.

నమస్తస్మై భగవతే కృష్ణాయాకుణ్ఠమేధసే । స్వయోగమాయయాచ్ఛన్న మహిమ్నే పరమాత్మనే

ఆ భగవంతుడు కృష్ణునికి నమస్కారం. ఆయన బుద్ధి ఎప్పుడూ తప్పదు. తన యోగమాయతో మహిమను మరుగుచేసుకున్న పరమాత్ముడవు.

న యం విదన్త్యమీ భూపా ఏకారామాశ్చ వృష్ణయః । మాయాజవనికాచ్ఛన్నం ఆత్మానం కాలమీశ్వరమ్

ఈ రాజులు, ఒక్క కృష్ణునిలోనే ఆనందించే వృష్ణులు కూడా, ఆయనను తెలుసుకోరు. ఆయన మాయా తెర వెనుక దాగి ఉన్న కాలేశ్వరుడు, ఆత్మ.

యథా శయానః పురుష ఆత్మానం గుణతత్త్వదృక్ । నామమాత్రేన్ద్రియాభాతం న వేద రహితం పరమ్

యథా, నిద్రలో ఉన్న మనిషి, గుణాలను, భూతాలను గ్రహించినా, పేర్లతో, ఇంద్రియాల విషయాలతో మాత్రమే ఉండే తన అసలు స్వరూపాన్ని తెలుసుకోడు.

ఏవం త్వా నామమాత్రేషు విషయేష్విన్ద్రియేహయా । మాయయా విభ్రమచ్చిత్తో న వేద స్మృత్యుపప్లవాత్

అలాగే, నామ, విషయ, ఇంద్రియాలపై మాయా మోహంతో మనస్సు మాయలో మునిగి, జ్ఞాపకం కలగక నిన్ను తెలుసుకోలేరు.

( వసంతతిలకా ) తస్యాద్య తే దదృశిమాఙ్‌ఘ్రిమఘౌఘమర్ష తీర్థాస్పదం హృది కృతం సువిపక్వయోగైః । ఉత్సిక్తభక్త్యుపహతాశయ జీవకోశా ఆపుర్భవద్‌గతిమథానుగృహాన భక్తాన్

ఈ రోజు నీ పాదాలను దర్శించాము. అవి పాపాలను తొలగిస్తాయి, పవిత్రతకు నిలయంగా ఉంటాయి, పక్వమైన యోగులు హృదయంలో స్థాపించుకుంటారు. పరమేశ్వరా! అపారమైన భక్తితో హృదయపు అడ్డంకులు తొలగించుకున్న నీ భక్తులు నీ మార్గాన్ని చేరుతారు. వారిని కరుణించు.

శ్రీశుక ఉవాచ - ( అనుష్టుప్ ) ఇత్యనుజ్ఞాప్య దాశార్హం ధృతరాష్ట్రం యుధిష్ఠిరమ్ । రాజర్షే స్వాశ్రమాన్ గన్తుం మునయో దధిరే మనః

శ్రీశుకుడు ఇలా అన్నాడు — దాశార్హుడు, ధృతరాష్ట్రుడు, యుధిష్ఠిరుడు వీరిని అనుమతించుకొని, రాజర్షి అయిన యుధిష్ఠిరుని ఆశీర్వదించి, మునులు తమ ఆశ్రమాలకు వెళ్లాలని నిర్ణయించుకున్నారు.

తద్ వీక్ష్య తానుపవ్రజ్య వసుదేవో మహాయశాః । ప్రణమ్య చోపసఙ్గృహ్య బభాషేదం సుయన్త్రితః

వసుదేవుడు, గొప్ప కీర్తి కలవాడు, వారిని చూసి దగ్గరకు వచ్చి, నమస్కరించి, గౌరవించి, నియమంగా ఈ మాటలు అన్నాడు.