శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

భుక్త్వోపవివిశుః కామం స్నిగ్ధచ్ఛాయాఙ్‌ఘ్రిపాఙ్‌ఘ్రిషు । తత్రాగతాంస్తే దదృశుః సుహృత్సంబన్ధినో నృపాన్

భోజనం చేసిన తరువాత, మృదువైన నీడలోని చెట్ల కింద, ఇష్టానుసారం కూర్చున్నారు. అక్కడికి వచ్చిన రాజులు, స్నేహితులు, బంధువులను చూశారు.

మత్స్యోశీనరకౌశల్య విదర్భకురుసృఞ్జయాన్ । కామ్బోజకైకయాన్ మద్రాన్ కున్తీనానర్తకేరలాన్

వారు మత్స్యులు, శీనులు, కౌశల్యులు, విదర్భులు, కురువులు, సృంజయులు, కామ్బోజులు, కైకేయులు, మద్రులు, కుంతీలు, అనర్తులు, కేరళవారిని చూశారు.

అన్యాంశ్చైవాత్మపక్షీయాన్ పరాంశ్చ శతశో నృప । నన్దాదీన్ సుహృదో గోపాన్ గోపీశ్చోత్కణ్ఠితాశ్చిరమ్

రాజా, వందలాది ఇతరులైన తమవారు, ప్రత్యర్థులు, నందుడు మొదలైన స్నేహితులు, గోపులు, ఎంతోకాలంగా ఎదురుచూసిన గోపికలను కూడా చూశారు.

( మిశ్ర ) అన్యోన్యసన్దర్శనహర్షరంహసా ప్రోత్ఫుల్లహృద్వక్త్రసరోరుహశ్రియః । ఆశ్లిష్య గాఢం నయనైః స్రవజ్జలా హృష్యత్త్వచో రుద్ధగిరో యయుర్ముదమ్

ఒకరినొకరు చూసిన ఆనందంతో, వారి హృదయాలు, ముఖాలు కమలాల్లా వికసించాయి. గాఢంగా ఆలింగనం చేసుకుని, కన్నీళ్లు కార్చుతూ, ఆనందంతో ఒళ్ళు గగుర్పొడిచింది, మాటలు ఆగిపోయాయి, సంతోషాన్ని పొందారు.

స్త్రియశ్చ సంవీక్ష్య మిథోఽతిసౌహృద స్మితామలాపాఙ్గదృశోఽభిరేభిరే । స్తనైః స్తనాన్ కుఙ్కుమపఙ్కరూషితాన్ నిహత్య దోర్భిః ప్రణయాశ్రులోచనాః

ఆడవారు పరస్పరం ఎంతో ప్రేమతో చూస్తూ, స్వచ్ఛమైన చిరునవ్వుతో, ముద్దుగా ఆలింగనం చేసుకున్నారు. కుంకుమతో రాసిన వక్షోజాలను ఒకరిపై ఒకరు నొక్కి, చేతులతో పట్టుకుని, ప్రేమతో కన్నీళ్లు కార్చారు.

( అనుష్టుప్ ) తతోఽభివాద్య తే వృద్ధాన్ యవిష్ఠైరభివాదితాః । స్వాగతం కుశలం పృష్ట్వా చక్రుః కృష్ణకథా మిథః

తర్వాత వారు పెద్దవారికి నమస్కరించి, చిన్నవారితో అభివాదం పొందారు. పరస్పరం స్వాగతం పలికి, క్షేమాన్ని అడిగి, కృష్ణుని కథలు చెప్పుకుంటూ ఆనందించారు.

పృథా భ్రాతౄన్ స్వసౄర్వీక్ష్య తత్పుత్రాన్ పితరావపి । భ్రాతృపత్‍నీర్ముకున్దం చ జహౌ సఙ్కథయా శుచః

పృథ, తన అన్నదమ్ములను, అక్కచెల్లెళ్లను, వారి కుమారులను, తల్లిదండ్రులను, అన్నదమ్ముల భార్యలను, ముకుందుడిని చూసి, సంభాషణతో తన దుఃఖాన్ని మరచిపోయింది.

కున్త్యువాచ - ఆర్య భ్రాతరహం మన్యే ఆత్మానమకృతాశిషమ్ । యద్వా ఆపత్సు మద్వార్తాం నానుస్మరథ సత్తమాః

కుంతి ఇలా చెప్పింది: 'ఆర్యులైన అన్నదమ్ములారా! మీరు నా కష్టాలను గుర్తు చేసుకోరని, నేను ఆశీర్వాదాలు పొందనట్టుగా అనిపిస్తోంది. కష్టకాలంలో నా విషయాన్ని మీరు గుర్తుపెట్టుకోరు.'

సుహృదో జ్ఞాతయః పుత్రా భ్రాతరః పితరావపి । నానుస్మరన్తి స్వజనం యస్య దైవమదక్షిణమ్

స్నేహితులు, బంధువులు, కుమారులు, అన్నదమ్ములు, తల్లిదండ్రులు — ఎవరికైనా దురదృష్టం కలిగినప్పుడు, తమవాళ్లను గుర్తుపెట్టుకోరు.

శ్రీవసుదేవ ఉవాచ - అమ్బ మాస్మానసూయేథా దైవక్రీడనకాన్ నరాన్ । ఈశస్య హి వశే లోకః కురుతే కార్యతేఽథ వా

శ్రీ వసుదేవుడు ఇలా అన్నాడు — అమ్మా, ఈ మనుషుల మీద మనసులో కోపం పెట్టుకోకు. వీళ్లంతా భగవంతుడి చేతిలో ఉన్న బొమ్మల్లాంటివారు. ఈ లోకం అంతా ఆయన ఆధీనంలోనే ఉంది; ఆయనే మనల్ని చేయిస్తాడు, చేయించుకుంటాడు.

కంసప్రతాపితాః సర్వే వయం యాతా దిశం దిశమ్ । ఏతర్హ్యేవ పునః స్థానం దైవేనాసాదితాః స్వసః

కంసుడు చేసిన బాధలకు భయపడి మనమంతా ఒక్కొక్కరుగా దిక్కులదిక్కులకు వెళ్లిపోయాం. కానీ ఇప్పుడు, సోదరీ, దైవకృప వల్ల మళ్లీ మన స్థలానికి చేరుకున్నాం.

శ్రీశుక ఉవాచ - వసుదేవోగ్రసేనాద్యైః యదుభిస్తేఽర్చితా నృపాః । ఆసన్ అచ్యుతసన్దర్శ పరమానన్దనిర్వృతాః

శ్రీ శుకుడు ఇలా అన్నాడు — వసుదేవుడు, ఉగ్రసేనుడు, యదువంశీయులు అందరూ ఆ రాజులను గౌరవించగా, వారు అచ్యుతుడిని దర్శించి పరమానందంతో తృప్తిగా ఉన్నారు.

భీష్మో ద్రోణోఽమ్బికాపుత్రో గాన్ధారీ ససుతా తథా । సదారాః పాణ్డవాః కున్తీ సఞ్జయో విదురః కృపః

భీష్ముడు, ద్రోణుడు, అంబికా కుమారుడు, గాంధారి తన కుమారులతో, పాండవులు వారి భార్యలతో, కుంతీ, సంజయుడు, విదురుడు, కృపాచార్యుడు —

కున్తీభోజో విరాటశ్చ భీష్మకో నగ్నజిన్మహాన్ । పురుజిద్ ద్రుపదః శల్యో ధృష్టకేతుః సకాశిరాట్

కుంతీభోజుడు, విరాటుడు, భీష్మకుడు, మహా నాగ్నజిత్, పురుజిత్, ద్రుపదుడు, శల్యుడు, ధృష్టకేతుడు, కాశిరాజు —

దమఘోషో విశాలాక్షో మైథిలో మద్రకేకయౌ । యుధామన్యుః సుశర్మా చ ససుతా బాహ్లికాదయః

దమఘోషుడు, విశాలాక్షుడు, మిథిలా రాజు, మద్రదేశ, కేకయ దేశ రాజులు, యుధామన్యుడు, సుశర్మా, బాహ్లికుని కుమారులు మరియు ఇతరులు —

రాజానో యే చ రాజేన్ద్ర యుధిష్ఠిరమనువ్రతాః । శ్రీనికేతం వపుః శౌరేః సస్త్రీకం వీక్ష్య విస్మితాః

పరమేశ్వరుడైన శౌరి, లక్ష్మీ నివాసుడైన ఆయనను తన భార్యలతో కలిసి చూసి, యుధిష్ఠిరుని అనుసరించే రాజులు అందరూ ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయారు.

అథ తే రామకృష్ణాభ్యాం సమ్యక్ ప్రాప్తసమర్హణాః । ప్రశశంసుర్ముదా యుక్తా వృష్ణీన్ కృష్ణపరిగ్రహాన్

ఆ తరువాత రాముడు, కృష్ణుడు వారికి యథావిధిగా గౌరవం ఇచ్చారు. వారు ఆనందంతో కృష్ణుని వంశస్థులను, ఆయన అనుచరులను స్తుతించారు.

అహో భోజపతే యూయం జన్మభాజో నృణామిహ । యత్ పశ్యథాసకృత్ కృష్ణం దుర్దర్శమపి యోగినామ్

అయ్యో భోజరాజా! మీరు నిజంగా అదృష్టవంతులు. ఎందుకంటే, యోగులు కూడా చూడలేని కృష్ణుణ్ని మీరు మళ్లీ మళ్లీ ప్రత్యక్షంగా చూస్తున్నారు.

( వసంతతిలకా ) యద్విశ్రుతిః శ్రుతినుతేదమలం పునాతి పాదావనేజనపయశ్చ వచశ్చ శాస్త్రమ్ । భూః కాలభర్జితభగాపి యదఙ్‌ఘ్రిపద్మ స్పర్శోత్థశక్తిరభివర్షతి నోఽఖిలార్థాన్

వేదాలు ఎవరిని కీర్తిస్తాయో, ఆయన మహిమ విని మనసు పవిత్రమవుతుంది. ఆయన పాదాలను కడిగిన నీరు, మాటలు, ఉపదేశాలు కూడా పవిత్రతను ఇస్తాయి. కాల ప్రభావంతో భూమికి అదృష్టం తగ్గినా, ఆయన పాదస్పర్శ వల్ల కలిగే శక్తి వల్ల అన్ని శుభాలు వరదలా కురుస్తున్నాయి.

తద్దర్శనస్పర్శనానుపథప్రజల్ప శయ్యాసనాశనసయౌనసపిణ్డబన్ధః । యేషాం గృహే నిరయవర్త్మని వర్తతాం వః స్వర్గాపవర్గవిరమః స్వయమాస విష్ణుః

ఆయనను చూడటం, తాకటం, ఆయన వెంట నడవటం, మాట్లాడటం, ఒకే మంచం, ఆసనం, భోజనం పంచుకోవటం, బంధుత్వం కలిగి ఉండటం — ఇలా నరక మార్గంలో ఉన్న ఇళ్లలో ఉన్నా, స్వర్గాన్నీ, మోక్షాన్నీ ఇచ్చే విష్ణువు మీతో కలిసే ఉన్నాడు.

శ్రీశుక ఉవాచ - ( అనుష్టుప్ ) నన్దస్తత్ర యదూన్ ప్రాప్తాన్ జ్ఞాత్వా కృష్ణపురోగమాన్ । తత్రాగమద్వృతో గోపైః అనః స్థార్థైః దిదృక్షయా

శ్రీ శుకుడు ఇలా అన్నాడు — కృష్ణుడు ముందుండి యదువులు వచ్చినట్టు తెలుసుకున్న నందుడు, తనతో పాటు గోపాళులను, తగిన బహుమతులతో అక్కడికి వచ్చాడు. అతడికి వారిని చూడాలన్న తపన ఎక్కువగా ఉంది.

తం దృష్ట్వా వృష్ణయో హృష్టాః తన్వః ప్రాణమివోత్థితాః । పరిషస్వజిరే గాఢం చిరదర్శనకాతరాః

నందుని చూసి వృష్ణులు ఎంతో ఆనందపడ్డారు. చాలా కాలం తరువాత కలుస్తున్న ఆనందంతో, ప్రాణమే మళ్లీ శరీరంలోకి వచ్చినట్టు, అతడిని గట్టిగా ఆలింగనం చేసుకున్నారు.

వసుదేవః పరిష్వజ్య సమ్ప్రీతః ప్రేమవిహ్వలః । స్మరన్ కంసకృతాన్ క్లేశాన్ పుత్రన్యాసం చ గోకులే

వసుదేవుడు ప్రేమతో నందుని ఆలింగనం చేసి, కంసుడు కలిగించిన బాధలను, తన కుమారుడిని గోకులంలో అప్పగించిన విషయాన్ని గుర్తు చేసుకుంటూ, హర్షంతో కన్నీరు పెట్టుకున్నాడు.

కృష్ణరామౌ పరిష్వజ్య పితరావభివాద్య చ । న కిఞ్చనోచతుః ప్రేమ్ణా సాశ్రుకణ్ఠౌ కురూద్వహ

కృష్ణుడు, రాముడు తల్లిదండ్రులను ఆలింగనం చేసి, పాదాభివందనం చేశారు. కానీ ప్రేమతో గొంతు నిండిపోవడంతో, ఒక్క మాట కూడా మాట్లాడలేకపోయారు, ఓ కురువంశశిరోమణీ!

తావాత్మాసనమారోప్య బాహుభ్యాం పరిరభ్య చ । యశోదా చ మహాభాగా సుతౌ విజహతుః శుచః

తమ కుమారులను తమ ఆసనంపై కూర్చోబెట్టి, రెండు చేతులతో గట్టిగా ఆలింగనం చేసి, మహాభాగ్యవంతురాలు అయిన యశోదా, ఆమె భర్త ఇద్దరూ తమ సంతాపాన్ని పూర్తిగా విడిచిపెట్టారు.

రోహిణీ దేవకీ చాథ పరిష్వజ్య వ్రజేశ్వరీమ్ । స్మరన్త్యౌ తత్కృతాం మైత్రీం బాష్పకణ్ఠ్యౌ సమూచతుః

తర్వాత రోహిణి, దేవకిలు వ్రజేశ్వరిని ఆలింగనం చేశారు. ఆమె చూపిన స్నేహాన్ని గుర్తు చేసుకుంటూ, కన్నీరు గొంతులో నిండగా మాట్లాడారు.

కా విస్మరేత వాం మైత్రీం అనివృత్తాం వ్రజేశ్వరి । అవాప్యాప్యైన్ద్రమైశ్వర్యం యస్యా నేహ ప్రతిక్రియా

వ్రజేశ్వరి! మీ మిత్రభావాన్ని ఎవరైనా మరచిపోవచ్చు అనుకోవడం అసాధ్యం. ఇంద్రుని రాజ్యాన్ని పొందిన తరువాత కూడా, దాన్ని వదిలిపెట్టిన తరువాత కూడా, ఇక్కడ దానికి సమానమైన ప్రతిఫలం ఏదీ లేదు.

( వసంతతిలకా ) ఏతావదృష్టపితరౌ యువయోః స్మ పిత్రోః సమ్ప్రీణనాభ్యుదయపోషణపాలనాని । ప్రాప్యోషతుర్భవతి పక్ష్మ హ యద్వదక్ష్ణోః న్యస్తావకుత్ర చ భయౌ న సతాం పరః స్వః

మీ ఇద్దరి తల్లిదండ్రులు, మీకు ఆనందాన్ని, అభివృద్ధిని, పోషణను, రక్షణను ఇచ్చి తాము చేయాల్సిన బాధ్యతను పూర్తిగా నెరవేర్చారు. కళ్లను కంటిపాపలు ఎలా కాపాడతాయో, అలాగే మంచివారు పరలోకాన్ని ఆశించరు, వారికి భయం ఉండదు.

శ్రీశుక ఉవాచ - గోప్యశ్చ కృష్ణముపలభ్య చిరాదభీష్టం యత్ప్రేక్షణే దృశిషు పక్ష్మకృతం శపన్తి । దృగ్భిర్హృదీకృతమలం పరిరభ్య సర్వాః తద్‌భావమాపురపి నిత్యయుజాం దురాపమ్

శ్రీశుకుడు ఇలా చెప్పాడు— గోపికలు, ఎంతో కాలం తరువాత తమ ప్రియమైన కృష్ణుణ్ని చూసి, కనురెప్పలు చూపును అడ్డుకుంటున్నాయని నిందించాయి. కళ్లతో ఆయనను ఆలింగనం చేసి, హృదయంలో ఆయన రూపాన్ని నిలిపించుకున్నాయి. ఆయన పట్ల ఎప్పుడూ ఏకాగ్రత కలిగి ఉండేవారికీ దుర్లభమైన భక్తిని అందరూ పొందారు.