శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

( ఇంద్రవంశా ) భక్తాయ చిత్రా భగవాన్ హి సమ్పదో రాజ్యం విభూతీర్న సమర్థయత్యజః । అదీర్ఘబోధాయ విచక్షణః స్వయం పశ్యన్ నిపాతం ధనినాం మదోద్‌భవమ్

భక్తులకు భగవంతుడు అద్భుతమైన ఐశ్వర్యాలు, రాజ్యాలు ఇస్తాడు. కానీ వివేకం లేనివారికి ఆయన ఇవ్వడు. ధనవంతులకు వచ్చే అహంకారాన్ని, వారి పతనాన్ని ఆయన తానే చూస్తాడు.

( అనుష్టుప్ ) ఇత్థం వ్యవసితో బుద్ధ్యా భక్తోఽతీవ జనార్దనే । విషయాన్జాయయా త్యక్ష్యన్ బుభుజే నాతిలమ్పటః

ఇలా బుద్ధితో నిర్ణయించుకుని, జనార్దనుని భక్తుడు అయిన వాడు, ఇంద్రియ సుఖాలు మధ్య ఉన్నా, వాటిపట్ల మోజు లేకుండా అనుభవించాడు.

తస్య వై దేవదేవస్య హరేర్యజ్ఞపతేః ప్రభోః । బ్రాహ్మణాః ప్రభవో దైవం న తేభ్యో విద్యతే పరమ్

యజ్ఞపతియైన హరి, దేవతల దేవుడైన ఆయనకు బ్రాహ్మణులే మూలం. వారికంటే పైగా మరొకటి లేదు.

ఏవం స విప్రో భగవత్సుహృత్తదా దృష్ట్వా స్వభృత్యైరజితం పరాజితమ్ । తద్ధ్యానవేగోద్‌గ్రథితాత్మబన్ధనః తద్ధామ లేభేఽచిరతః సతాం గతిమ్

అలా భగవంతుని మిత్రుడైన ఆ బ్రాహ్మణుడు, తన సేవకుల చేతిలో కూడా అజితుడు ఓడిపోవడం చూసి, భగవంతుని ధ్యానంలో లీనమై, త్వరలోనే ఆయన లోకాన్ని, సద్గతిని పొందాడు.

ఏతద్ బ్రహ్మణ్యదేవస్య శ్రుత్వా బ్రహ్మణ్యతాం నరః । లబ్ధభావో భగవతి కర్మబన్ధాద్ విముచ్యతే

బ్రాహ్మణులను ఆదరించే దేవుని గురించి వినినవాడు, భగవంతుని పట్ల భక్తి కలిగి ఉంటే, కర్మ బంధనాల నుంచి విముక్తి పొందుతాడు.

ఇతి శ్రీమద్‍భాగవతే మహాపురాణే పారమహంస్యాం సంహితాయాం దశమస్కన్ధే ఉత్తరార్ధే పృథుకోపాఖ్యానం నామ ఏకశీతితమోఽధ్యాయః

ఇలా పరమహంసులకు ప్రియమైన శ్రీమద్భాగవత మహాపురాణంలో, పదవ స్కంధంలో, ఉత్తరార్థంలో, పృథుకోపాఖ్యానం అనే ఎనభై ఒకటవ అధ్యాయం ముగిసింది.

కురుక్షేత్రే సూర్యోపరాగపర్వణి యదుభిః సహ కురూణాం నన్దాదిగోపానాం చ సమాగమః - శ్రీశుక ఉవాచ - ( అనుష్టుప్ ) అథైకదా ద్వారవత్యాం వసతో రామకృష్ణయోః । సూర్యోపరాగః సుమహానాసీత్కల్పక్షయే యథా

శ్రీశుకుడు ఇలా చెప్పాడు — ఒకసారి ద్వారకలో రామకృష్ణులు నివసిస్తున్నప్పుడు, కాలాంతంలో జరిగే సూర్యగ్రహణంలా, గొప్ప సూర్యగ్రహణం సంభవించింది.

తం జ్ఞాత్వా మనుజా రాజన్పురస్తాదేవ సర్వతః । సమన్తపఞ్చకం క్షేత్రం యయుః శ్రేయోవిధిత్సయా

అతన్ని గుర్తించిన ప్రజలు, రాజా, అన్నివైపుల నుంచి సమంతపంచకక్షేత్రానికి, మంగళకరమైన ఫలితాన్ని కోరుకుంటూ వచ్చారు.

నిఃక్షత్రియాం మహీం కుర్వన్రామః శస్త్రభృతాం వరః । నృపాణాం రుధిరౌఘేణ యత్ర చక్రే మహాహ్రదాన్

శస్త్రధారుల్లో శ్రేష్ఠుడైన రాముడు, భూమిని క్షత్రియుల్లేని స్థలంగా మార్చాడు. అక్కడ రాజుల రక్తప్రవాహంతో గొప్ప చెరువులు ఏర్పడ్డాయి.

ఈజే చ భగవాన్రామో యత్రాస్పృష్టోఽపి కర్మణా । లోకం సఙ్గ్రాహయన్నీశో యథాన్యోఽఘాపనుత్తయే

అక్కడ భగవాన్ రాముడు, తనకు కర్మలతో సంబంధం లేకపోయినా, లోకానికి ఆదర్శంగా, ఇతరులు పాపాలను తొలగించేందుకు చేసే విధంగా, యజ్ఞం నిర్వహించాడు.

మహత్యాం తీర్థయాత్రాయాం తత్రాగన్భారతీః ప్రజాః । వృష్ణయశ్చ తథాక్రూర వసుదేవాహుకాదయః

ఆ గొప్ప తీర్థయాత్రలో, భారతదేశ ప్రజలు, వృష్ణులు, అలాగే అక్రూరుడు, వసుదేవుడు, అహుకుడు మొదలైన వారు అక్కడికి వచ్చారు.

యయుర్భారత తత్క్షేత్రం స్వమఘం క్షపయిష్ణవః । గదప్రద్యుమ్నసామ్బాద్యాః సుచన్ద్రశుకసారణైః

భారత వంశస్థులు, తమ పాపాలను పోగొట్టుకోవాలని ఆశిస్తూ, ఆ క్షేత్రానికి వెళ్లారు. గద, ప్రద్యుమ్న, సామ్బుడు, సుచంద్రుడు, శుకుడు, సారణుడు మొదలైనవారు కూడా ఉన్నారు.

ఆస్తేఽనిరుద్ధో రక్షాయాం కృతవర్మా చ యూథపః । తే రథైర్దేవధిష్ణ్యాభైః హయైశ్చ తరలప్లవైః

అనిరుద్ధుడు రక్షణ కోసం అక్కడే ఉండగా, యూథపుడైన కృతవర్మ కూడా అతనితో ఉన్నాడు. వారు దివ్య చిహ్నాలతో అలంకరించబడిన రథాల్లో, వేగంగా పరిగెత్తే గుర్రాలతో ప్రకాశించారు.

గజైర్నదద్‌భిరభ్రాభైః నృభిర్విద్యాధరద్యుభిః । వ్యరోచన్త మహాతేజాః పథి కాఞ్చనమాలినః

మేఘాల్లా గర్జించే ఏనుగులతో, విద్యాధరులు మరియు దేవతలతో కూడిన మనుషులతో, బంగారు హారాలు ధరించిన మహాతేజస్సులతో కూడిన వారు, మార్గంలో ప్రకాశించారు.

దివ్యస్రగ్వస్త్రసన్నాహాః కలత్రైః ఖేచరా ఇవ । తత్ర స్నాత్వా మహాభాగా ఉపోష్య సుసమాహితాః

దివ్యహారాలు, వస్త్రాలు, కవచాలు ధరించి, భార్యలతో కలిసి, ఆకాశంలో సంచరించే దేవతల్లా కనిపించారు. అక్కడ స్నానం చేసి, ఉపవాసం ఉండి, ఏకాగ్రతతో ఉన్నారు.

బ్రాహ్మణేభ్యో దదుర్ధేనూః వాసఃస్రగ్‌రుక్మమాలినీః । రామహ్రదేషు విధివత్ పునరాప్లుత్య వృష్ణయః

వారు బ్రాహ్మణులకు ఆవులు, వస్త్రాలు, హారాలు, బంగారు అలంకారాలు ఇచ్చారు. తరువాత రామచెరువుల్లో విధిప్రకారం మళ్లీ స్నానం చేశారు.

దదుః స్వన్నం ద్విజాగ్ర్యేభ్యః కృష్ణే నో భక్తిరస్త్వితి । స్వయం చ తదనుజ్ఞాతా వృష్ణయః కృష్ణదేవతాః

తమ స్వంత భోజనం ద్విజశ్రేష్ఠులకు ఇచ్చి, 'కృష్ణుడిపై భక్తి కలగాలి' అని కోరారు. తరువాత అనుమతి పొంది, కృష్ణభక్తులైన వృష్ణులు తామే భోజనం చేశారు.

భుక్త్వోపవివిశుః కామం స్నిగ్ధచ్ఛాయాఙ్‌ఘ్రిపాఙ్‌ఘ్రిషు । తత్రాగతాంస్తే దదృశుః సుహృత్సంబన్ధినో నృపాన్

భోజనం చేసిన తరువాత, మృదువైన నీడలోని చెట్ల కింద, ఇష్టానుసారం కూర్చున్నారు. అక్కడికి వచ్చిన రాజులు, స్నేహితులు, బంధువులను చూశారు.

మత్స్యోశీనరకౌశల్య విదర్భకురుసృఞ్జయాన్ । కామ్బోజకైకయాన్ మద్రాన్ కున్తీనానర్తకేరలాన్

వారు మత్స్యులు, శీనులు, కౌశల్యులు, విదర్భులు, కురువులు, సృంజయులు, కామ్బోజులు, కైకేయులు, మద్రులు, కుంతీలు, అనర్తులు, కేరళవారిని చూశారు.

అన్యాంశ్చైవాత్మపక్షీయాన్ పరాంశ్చ శతశో నృప । నన్దాదీన్ సుహృదో గోపాన్ గోపీశ్చోత్కణ్ఠితాశ్చిరమ్

రాజా, వందలాది ఇతరులైన తమవారు, ప్రత్యర్థులు, నందుడు మొదలైన స్నేహితులు, గోపులు, ఎంతోకాలంగా ఎదురుచూసిన గోపికలను కూడా చూశారు.

( మిశ్ర ) అన్యోన్యసన్దర్శనహర్షరంహసా ప్రోత్ఫుల్లహృద్వక్త్రసరోరుహశ్రియః । ఆశ్లిష్య గాఢం నయనైః స్రవజ్జలా హృష్యత్త్వచో రుద్ధగిరో యయుర్ముదమ్

ఒకరినొకరు చూసిన ఆనందంతో, వారి హృదయాలు, ముఖాలు కమలాల్లా వికసించాయి. గాఢంగా ఆలింగనం చేసుకుని, కన్నీళ్లు కార్చుతూ, ఆనందంతో ఒళ్ళు గగుర్పొడిచింది, మాటలు ఆగిపోయాయి, సంతోషాన్ని పొందారు.

స్త్రియశ్చ సంవీక్ష్య మిథోఽతిసౌహృద స్మితామలాపాఙ్గదృశోఽభిరేభిరే । స్తనైః స్తనాన్ కుఙ్కుమపఙ్కరూషితాన్ నిహత్య దోర్భిః ప్రణయాశ్రులోచనాః

ఆడవారు పరస్పరం ఎంతో ప్రేమతో చూస్తూ, స్వచ్ఛమైన చిరునవ్వుతో, ముద్దుగా ఆలింగనం చేసుకున్నారు. కుంకుమతో రాసిన వక్షోజాలను ఒకరిపై ఒకరు నొక్కి, చేతులతో పట్టుకుని, ప్రేమతో కన్నీళ్లు కార్చారు.

( అనుష్టుప్ ) తతోఽభివాద్య తే వృద్ధాన్ యవిష్ఠైరభివాదితాః । స్వాగతం కుశలం పృష్ట్వా చక్రుః కృష్ణకథా మిథః

తర్వాత వారు పెద్దవారికి నమస్కరించి, చిన్నవారితో అభివాదం పొందారు. పరస్పరం స్వాగతం పలికి, క్షేమాన్ని అడిగి, కృష్ణుని కథలు చెప్పుకుంటూ ఆనందించారు.

పృథా భ్రాతౄన్ స్వసౄర్వీక్ష్య తత్పుత్రాన్ పితరావపి । భ్రాతృపత్‍నీర్ముకున్దం చ జహౌ సఙ్కథయా శుచః

పృథ, తన అన్నదమ్ములను, అక్కచెల్లెళ్లను, వారి కుమారులను, తల్లిదండ్రులను, అన్నదమ్ముల భార్యలను, ముకుందుడిని చూసి, సంభాషణతో తన దుఃఖాన్ని మరచిపోయింది.

కున్త్యువాచ - ఆర్య భ్రాతరహం మన్యే ఆత్మానమకృతాశిషమ్ । యద్వా ఆపత్సు మద్వార్తాం నానుస్మరథ సత్తమాః

కుంతి ఇలా చెప్పింది: 'ఆర్యులైన అన్నదమ్ములారా! మీరు నా కష్టాలను గుర్తు చేసుకోరని, నేను ఆశీర్వాదాలు పొందనట్టుగా అనిపిస్తోంది. కష్టకాలంలో నా విషయాన్ని మీరు గుర్తుపెట్టుకోరు.'

సుహృదో జ్ఞాతయః పుత్రా భ్రాతరః పితరావపి । నానుస్మరన్తి స్వజనం యస్య దైవమదక్షిణమ్

స్నేహితులు, బంధువులు, కుమారులు, అన్నదమ్ములు, తల్లిదండ్రులు — ఎవరికైనా దురదృష్టం కలిగినప్పుడు, తమవాళ్లను గుర్తుపెట్టుకోరు.

శ్రీవసుదేవ ఉవాచ - అమ్బ మాస్మానసూయేథా దైవక్రీడనకాన్ నరాన్ । ఈశస్య హి వశే లోకః కురుతే కార్యతేఽథ వా

శ్రీ వసుదేవుడు ఇలా అన్నాడు — అమ్మా, ఈ మనుషుల మీద మనసులో కోపం పెట్టుకోకు. వీళ్లంతా భగవంతుడి చేతిలో ఉన్న బొమ్మల్లాంటివారు. ఈ లోకం అంతా ఆయన ఆధీనంలోనే ఉంది; ఆయనే మనల్ని చేయిస్తాడు, చేయించుకుంటాడు.

కంసప్రతాపితాః సర్వే వయం యాతా దిశం దిశమ్ । ఏతర్హ్యేవ పునః స్థానం దైవేనాసాదితాః స్వసః

కంసుడు చేసిన బాధలకు భయపడి మనమంతా ఒక్కొక్కరుగా దిక్కులదిక్కులకు వెళ్లిపోయాం. కానీ ఇప్పుడు, సోదరీ, దైవకృప వల్ల మళ్లీ మన స్థలానికి చేరుకున్నాం.

శ్రీశుక ఉవాచ - వసుదేవోగ్రసేనాద్యైః యదుభిస్తేఽర్చితా నృపాః । ఆసన్ అచ్యుతసన్దర్శ పరమానన్దనిర్వృతాః

శ్రీ శుకుడు ఇలా అన్నాడు — వసుదేవుడు, ఉగ్రసేనుడు, యదువంశీయులు అందరూ ఆ రాజులను గౌరవించగా, వారు అచ్యుతుడిని దర్శించి పరమానందంతో తృప్తిగా ఉన్నారు.