క్వాహం దరిద్రః పాపీయాన్ క్వ కృష్ణః శ్రీనికేతనః । బ్రహ్మబన్ధురితి స్మాహం బాహుభ్యాం పరిరమ్భితః
నేను ఎంత పేదవాడిని, పాపాత్ముడిని, కృష్ణుడు ఎంత మహాశ్రీనివాసుడో! నేను కేవలం బ్రాహ్మణబంధువుని, అయినా ఆయన చేతులలో ఆలింగనం పొందాను.
నివాసితః ప్రియాజుష్టే పర్యఙ్కే భ్రాతరో యథా । మహిష్యా వీజితః శ్రాన్తో బాలవ్యజనహస్తయా
ప్రియ మిత్రుడు అన్నదమ్ముల్లా ప్రేమతో తన పక్కన కూర్చోబెట్టి, రాణి తన చేతిలో పిల్లల వేపనితో అలసట తీర్చుతూ నాకు వందనం చేసింది.
శుశ్రూషయా పరమయా పాదసంవాహనాదిభిః । పూజితో దేవదేవేన విప్రదేవేన దేవవత్
పాదసేవ వంటి అత్యంత సేవతో, దేవతల దేవుడైన ఆయన, బ్రాహ్మణులకు దేవుడైన ఆయన, నన్ను దేవుడిలా గౌరవించాడు.
స్వర్గాపవర్గయోః పుంసాం రసాయాం భువి సమ్పదామ్ । సర్వాసామపి సిద్ధీనాం మూలం తచ్చరణార్చనమ్
పురుషులకు స్వర్గంలోనూ, మోక్షంలోనూ, భూమిపై సంపదల్లోనూ, అన్ని సిద్ధుల్లోనూ ఆనందానికి మూలం ఆయన పాదపూజే.
అధనోఽయం ధనం ప్రాప్య మాద్యాత్ ఉచ్చైః న మాం స్మరేత్ । ఇతి కారుణికో నూనం ధనం మేఽభూరి నాదదాత్
ఈ పేదవాడికి ధనం లభిస్తే, అతడు మత్తులో మునిగి నన్ను మరచిపోతాడేమో అని, దయతో ఆయన నాకు ఎక్కువ ధనం ఇవ్వలేదు.
ఇతి తచ్చిన్తయన్ అన్తః ప్రాప్తో నియగృహాన్తికమ్ । సూర్యానలేన్దుసఙ్కాశైః విమానైః సర్వతో వృతమ్
ఇలా మనసులో ఆలోచిస్తూ, తన చిన్న ఇంటికి చేరాడు. ఆ ఇంటి చుట్టూ సూర్యుడు, అగ్ని, చంద్రుడు వంటి ప్రకాశవంతమైన విమానాలు కనిపించాయి.
విచిత్రోపవనోద్యానైః కూజద్ద్విజకులాకులైః । ప్రోత్ఫుల్లకముదామ్భోజ కహ్లారోత్పలవారిభిః
ఆ ఇంటి చుట్టూ అద్భుతమైన తోటలు, ఉద్యానవనాలు, పక్షుల కుహుకుహులతో నిండినవి, పూలతో కళకళలాడే కమలాలు, కలువలు, నీలోత్పలాలతో అలంకరించబడ్డాయి.
జుష్టం స్వలఙ్కృతైః పుమ్భిః స్త్రీభిశ్చ హరిణాక్షిభిః । కిమిదం కస్య వా స్థానం కథం తదిదమిత్యభూత్
అందంగా అలంకరించబడిన పురుషులు, హరిణకంటి మహిళలు అక్కడ ఉన్నారు. 'ఇది ఏమిటి? ఎవరిది? ఇది ఎలా జరిగింది?' అని ఆశ్చర్యపడ్డాడు.
ఏవం మీమాంసమానం తం నరా నార్యోఽమరప్రభాః । ప్రత్యగృహ్ణన్ మహాభాగం గీతవాద్యేన భూయసా
అలా ఆలోచిస్తున్నప్పుడు, దేవతల వలె ప్రకాశించే పురుషులు, మహిళలు, గొప్ప భాగ్యశాలిని గీత, వాద్యాలతో ఆహ్వానించారు.
పతిమాగతమాకర్ణ్య పత్న్యుద్ధర్షాతిసమ్భ్రమా । నిశ్చక్రామ గృహాత్తూర్ణం రూపిణీ శ్రీరివాలయాత్
భర్త వచ్చాడని విని, అతని భార్య ఆనందంతో, ఉల్లాసంతో, వెంటనే ఇంటి నుంచి బయటకు వచ్చింది. ఆమె రూపంలో లక్ష్మీదేవి తన ఆలయం నుంచి వచ్చినట్లుగా కనిపించింది.
పతివ్రతా పతిం దృష్ట్వా ప్రేమోత్కణ్ఠాశ్రులోచనా । మీలితాక్ష్యనమద్ బుద్ధ్యా మనసా పరిషస్వజే
పతివ్రత అయిన భార్య తన భర్తను చూసి, ప్రేమతో కళ్లు నీరార్చి, మౌనంగా కన్నులు మూసి, మనసారా భక్తితో అతన్ని ఆలింగనం చేసింది.
పత్నీం వీక్ష్య విస్ఫురన్తీం దేవీం వైమానికీమివ । దాసీనాం నిష్కకణ్ఠీనాం మధ్యే భాన్తీం స విస్మితః
ఆయన ఆశ్చర్యంతో తన భార్యను చూశాడు. ఆమె దాసుల మధ్యలో, అలంకారాలు లేకుండా ఉన్నవారి మధ్యలో, దేవతల్లా ప్రకాశిస్తూ నిలిచింది.
ప్రీతః స్వయం తయా యుక్తః ప్రవిష్టో నిజమన్దిరమ్ । మణిస్తమ్భశతోపేతం మహేన్ద్రభవనం యథా
ఆమెతో ఆనందంగా కలసి, తన ఇంట్లోకి ప్రవేశించాడు. ఆ ప్రాంగణం వందల మణిపదకాలతో అలంకరించబడి, ఇంద్రుని మందిరంలా మెరిసింది.
పయఃఫేననిభాః శయ్యా దాన్తా రుక్మపరిచ్ఛదాః । పర్యఙ్కా హేమదణ్డాని చామరవ్యజనాని చ
పాలు నురుగు లాంటి మృదువైన మంచాలు, బంగారు అలంకరణలతో ఉన్నవి, బంగారు పట్టీలతో ఉన్న పీఠాలు, చామరాల వంటివి అక్కడ కనిపించాయి.
ఆసనాని చ హైమాని మృదూపస్తరణాని చ । ముక్తాదామవిలమ్బీని వితానాని ద్యుమన్తి చ
బంగారు ఆసనాలు, మృదువైన పరుపులు, ముత్యాల హారాలతో వేలాడే తలపాగాలు, మెరిసే వస్త్రాలు అక్కడ ఉన్నాయి.
స్వచ్ఛస్ఫటికకుడ్యేషు మహామారకతేషు చ । రత్నదీపా భ్రాజమానాన్ లలనా రత్నసంయుతాః
స్వచ్ఛమైన స్ఫటిక గోడలమీద, పెద్ద పచ్చకమలాలపై, రత్నదీపాలు మెరిసిపోతుండగా, రత్నాలతో అలంకరించబడిన స్త్రీలు అక్కడ ఉన్నారు.
విలోక్య బ్రాహ్మణస్తత్ర సమృద్ధీః సర్వసమ్పదామ్ । తర్కయామాస నిర్వ్యగ్రః స్వసమృద్ధిమహైతుకీమ్
అక్కడ అన్ని సంపదలు సమృద్ధిగా కనిపించగా, ఆ బ్రాహ్మణుడు ప్రశాంతంగా తనకు వచ్చిన ఐశ్వర్యాన్ని ఆశ్చర్యంతో ఆలోచించాడు.
( మిశ్ర ) నూనం బతైతన్మమ దుర్భగస్య శశ్వద్ దరిద్రస్య సమృద్ధిహేతుః । మహావిభూతేరవలోకతోఽన్యో నైవోపపద్యేత యదూత్తమస్య
నిజంగా, నేను ఎప్పుడూ బీదవాడిని, నాకు ఈ ఐశ్వర్యం కలిగింది అంటే, యాదవులలో శ్రేష్ఠుడైన అతని దయ వల్లే తప్ప మరొకటి కారణం కాదు.
నన్వబ్రువాణో దిశతే సమక్షం యాచిష్ణవే భూర్యపి భూరిభోజః । పర్జన్యవత్తత్ స్వయమీక్షమాణో దాశార్హకాణామృషభః సఖా మే
వాడు అడగకపోయినా, అడిగిన వారికి అపారంగా దానం చేసే వాడే. మేఘంలా తనే చూసి, అవసరమైన వారికి ఇస్తాడు. దాశార్హులలో శ్రేష్ఠుడైన నా మిత్రుడు.
కిఞ్చిత్కరోత్యుర్వపి యత్ స్వదత్తం సుహృత్కృతం ఫల్గ్వపి భూరికారీ । మయోపణీతం పృథుకైకముష్టిం ప్రత్యగ్రహీత్ ప్రీతియుతో మహాత్మా
తాను ఎంత గొప్ప దాత అయినా, స్నేహితుడిగా చిన్నదైనా ఇచ్చినదాన్ని ఎంతో ప్రేమగా ఇస్తాడు. నేను ప్రేమతో ఇచ్చిన కొద్దిపాటి పరిగడుపు ధాన్యాన్ని కూడా అతను ఆనందంగా స్వీకరించాడు.
తస్యైవ మే సౌహృదసఖ్యమైత్రీ దాస్యం పునర్జన్మని జన్మని స్యాత్ । మహానుభావేన గుణాలయేన విషజ్జతః తత్పురుషప్రసఙ్గః
అతని వంటి మహాత్ముడికి, గుణాల నిలయానికి, జన్మ జన్మలూ నాకు స్నేహం, మైత్రీ, సేవ కలగాలని కోరుకుంటున్నాను. అతని సాంగత్యంతో నా మనస్సు అతనిపట్ల స్థిరమైంది.
( ఇంద్రవంశా ) భక్తాయ చిత్రా భగవాన్ హి సమ్పదో రాజ్యం విభూతీర్న సమర్థయత్యజః । అదీర్ఘబోధాయ విచక్షణః స్వయం పశ్యన్ నిపాతం ధనినాం మదోద్భవమ్
భక్తులకు భగవంతుడు అద్భుతమైన ఐశ్వర్యాలు, రాజ్యాలు ఇస్తాడు. కానీ వివేకం లేనివారికి ఆయన ఇవ్వడు. ధనవంతులకు వచ్చే అహంకారాన్ని, వారి పతనాన్ని ఆయన తానే చూస్తాడు.
( అనుష్టుప్ ) ఇత్థం వ్యవసితో బుద్ధ్యా భక్తోఽతీవ జనార్దనే । విషయాన్జాయయా త్యక్ష్యన్ బుభుజే నాతిలమ్పటః
ఇలా బుద్ధితో నిర్ణయించుకుని, జనార్దనుని భక్తుడు అయిన వాడు, ఇంద్రియ సుఖాలు మధ్య ఉన్నా, వాటిపట్ల మోజు లేకుండా అనుభవించాడు.
తస్య వై దేవదేవస్య హరేర్యజ్ఞపతేః ప్రభోః । బ్రాహ్మణాః ప్రభవో దైవం న తేభ్యో విద్యతే పరమ్
యజ్ఞపతియైన హరి, దేవతల దేవుడైన ఆయనకు బ్రాహ్మణులే మూలం. వారికంటే పైగా మరొకటి లేదు.
ఏవం స విప్రో భగవత్సుహృత్తదా దృష్ట్వా స్వభృత్యైరజితం పరాజితమ్ । తద్ధ్యానవేగోద్గ్రథితాత్మబన్ధనః తద్ధామ లేభేఽచిరతః సతాం గతిమ్
అలా భగవంతుని మిత్రుడైన ఆ బ్రాహ్మణుడు, తన సేవకుల చేతిలో కూడా అజితుడు ఓడిపోవడం చూసి, భగవంతుని ధ్యానంలో లీనమై, త్వరలోనే ఆయన లోకాన్ని, సద్గతిని పొందాడు.
ఏతద్ బ్రహ్మణ్యదేవస్య శ్రుత్వా బ్రహ్మణ్యతాం నరః । లబ్ధభావో భగవతి కర్మబన్ధాద్ విముచ్యతే
బ్రాహ్మణులను ఆదరించే దేవుని గురించి వినినవాడు, భగవంతుని పట్ల భక్తి కలిగి ఉంటే, కర్మ బంధనాల నుంచి విముక్తి పొందుతాడు.
ఇతి శ్రీమద్భాగవతే మహాపురాణే పారమహంస్యాం సంహితాయాం దశమస్కన్ధే ఉత్తరార్ధే పృథుకోపాఖ్యానం నామ ఏకశీతితమోఽధ్యాయః
ఇలా పరమహంసులకు ప్రియమైన శ్రీమద్భాగవత మహాపురాణంలో, పదవ స్కంధంలో, ఉత్తరార్థంలో, పృథుకోపాఖ్యానం అనే ఎనభై ఒకటవ అధ్యాయం ముగిసింది.
కురుక్షేత్రే సూర్యోపరాగపర్వణి యదుభిః సహ కురూణాం నన్దాదిగోపానాం చ సమాగమః - శ్రీశుక ఉవాచ - ( అనుష్టుప్ ) అథైకదా ద్వారవత్యాం వసతో రామకృష్ణయోః । సూర్యోపరాగః సుమహానాసీత్కల్పక్షయే యథా
శ్రీశుకుడు ఇలా చెప్పాడు — ఒకసారి ద్వారకలో రామకృష్ణులు నివసిస్తున్నప్పుడు, కాలాంతంలో జరిగే సూర్యగ్రహణంలా, గొప్ప సూర్యగ్రహణం సంభవించింది.
తం జ్ఞాత్వా మనుజా రాజన్పురస్తాదేవ సర్వతః । సమన్తపఞ్చకం క్షేత్రం యయుః శ్రేయోవిధిత్సయా
అతన్ని గుర్తించిన ప్రజలు, రాజా, అన్నివైపుల నుంచి సమంతపంచకక్షేత్రానికి, మంగళకరమైన ఫలితాన్ని కోరుకుంటూ వచ్చారు.
నిఃక్షత్రియాం మహీం కుర్వన్రామః శస్త్రభృతాం వరః । నృపాణాం రుధిరౌఘేణ యత్ర చక్రే మహాహ్రదాన్
శస్త్రధారుల్లో శ్రేష్ఠుడైన రాముడు, భూమిని క్షత్రియుల్లేని స్థలంగా మార్చాడు. అక్కడ రాజుల రక్తప్రవాహంతో గొప్ప చెరువులు ఏర్పడ్డాయి.