శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

కుచైలం మలినం క్షామం ద్‌విజం ధమనిసంతతమ్ । దేవీ పర్యచరత్ సాక్షాత్ చామరవ్యజనేన వై

చిరిగిపోయిన, మురికిగా ఉన్న వస్త్రాలు ధరించిన, క్షీణించిన, నరాలు స్పష్టంగా కనిపించే ఆ ద్విజునికి, దేవీ స్వయంగా చామరా పంకతో సేవ చేసింది.

అన్తఃపురజనో దృష్ట్వా కృష్ణేనామలకీర్తినా । విస్మితోఽభూదతిప్రీత్యా అవధూతం సభాజితమ్

నిర్మల కీర్తి కలిగిన కృష్ణుడు ఆ అవధూతునిని ఎంతో గౌరవంగా ఆదరించడాన్ని చూసి, అంతఃపుర స్త్రీలు ఆశ్చర్యంతో, అపారమైన ప్రేమతో నిండిపోయారు.

కిమనేన కృతం పుణ్యం అవధూతేన భిక్షుణా । శ్రియా హీనేన లోకేఽస్మిన్ గర్హితేనాధమేన చ

ఈ అవధూతుడు, ఈ భిక్షువు, ఈ లోకంలో ధనసంపద లేక, అపహాస్యం పొందుతూ, తక్కువ స్థితిలో ఉండి, ఏ పుణ్యం చేసాడో?

యోఽసౌ త్రిలోకగురుణా శ్రీనివాసేన సమ్భృతః । పర్యఙ్కస్థాం శ్రియం హిత్వా పరిష్వక్తోఽగ్రజో యథా

త్రిలೋಕాలకు గురువైన శ్రీనివాసుడు ఇతనిని ఎంతో గౌరవంగా ఆదరించాడు. లక్ష్మిదేవి మంచంపై ఉండగానే, ఇతనిని పెద్ద అన్నయ్యలా హత్తుకున్నాడు.

కథయాం చక్రతుర్గాథాః పూర్వా గురుకులే సతోః । ఆత్మనోర్లలితా రాజన్ కరౌ గృహ్య పరస్పరమ్

ఓ రాజా! ఇద్దరూ గురుకులంలో ఉన్నప్పుడు జరిగిన మధురమైన సంగతులను, ఒకరిని ఒకరు చేతులు పట్టుకుని, ఆనందంగా చెప్పుకుంటూ ఉండిపోయారు.

శ్రీభగవానువాచ - అపి బ్రహ్మన్గురుకులాద్‌ భవతా లబ్ధదక్షిణాత్ । సమావృత్తేన ధర్మజ్ఞ భార్యోఢా సదృశీ న వా

శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు — ఓ బ్రాహ్మణా! గురుకులంలో విద్యాభ్యాసం పూర్తయిన తర్వాత, గురుదక్షిణ ఇచ్చి వచ్చినవాడివి. నీవు ధర్మజ్ఞుడవిగా, తగిన భార్యను చేసుకున్నావా లేదా?

ప్రాయో గృహేషు తే చిత్తం అకామవిహితం తథా । నైవాతిప్రీయసే విద్వన్ ధనేషు విదితం హి మే

ఓ జ్ఞానీ! నీ మనసు ఇంటివిషయాల్లో, ధనంలో ఆసక్తి లేకుండా, నిర్లిప్తంగా ఉంటుందని నాకు తెలుసు. నీకు వాటిలో ఆనందం కూడా ఉండదు.

కేచిత్ కుర్వన్తి కర్మాణి కామైరహతచేతసః । త్యజన్తః ప్రకృతీర్దైవీః యథాహం లోకసఙ్‌గ్రహమ్

కొంతమంది మనుషులు, కోరికలకు లోనై, తమ సహజ స్వభావాన్ని వదిలి, నేను లోకసంగ్రహం కోసం చేసేలా, కర్మలు చేస్తారు.

కచ్చిద్‌ గురుకులే వాసం బ్రహ్మన్ స్మరసి నౌ యతః । ద్‌విజో విజ్ఞాయ విజ్ఞేయం తమసః పారమశ్నుతే

ఓ బ్రాహ్మణా! మనిద్దరం గురుకులంలో కలిసి గడిపిన రోజుల్ని గుర్తు చేసుకుంటున్నావా? ఎందుకంటే, ద్విజుడు జ్ఞానాన్ని తెలుసుకొని, అజ్ఞానాన్ని దాటి పోతాడు.

స వై సత్కర్మణాం సాక్షాద్ ద్విజాతేరిహ సమ్భవః । ఆద్యోఽఙ్‌గ యత్రాశ్రమిణాం యథాహం జ్ఞానదో గురుః

నిజంగా, సత్కర్మలకు మూలమైనవాడు, ఇక్కడ ద్విజుని సంతానంగా జన్మించినవాడు. ఆశ్రమాలలో శ్రేష్ఠుడు. నేను జ్ఞానాన్ని ఇచ్చే గురువుగా ఉన్నట్టు అతడు కూడా గొప్పవాడు.

నన్వర్థకోవిదా బ్రహ్మన్ వర్ణాశ్రమవతామిహ । యే మయా గురుణా వాచా తరన్త్యఞ్జో భవార్ణవమ్

ఓ బ్రాహ్మణా! వర్ణాశ్రమ ధర్మాన్ని పాటించే వారిలో, అర్థాన్ని బాగా తెలిసినవారు, నా ఉపదేశంతో గురువుగా నన్ను ఆశ్రయించి, ఈ సంసారసాగరాన్ని సులభంగా దాటి పోతారు.

నాహమిజ్యాప్రజాతిభ్యాం తపసోపశమేన వా । తుష్యేయం సర్వభూతాత్మా గురుశుశ్రూషయా యథా

నేను — సమస్త ప్రాణులలో అంతర్యామినైనవాడిని — పూజ, సంతానం, తపస్సు, నియమాలతో కన్నా, గురువుకు చేసిన సేవ వల్ల ఎక్కువగా సంతృప్తి చెందుతాను.

అపి నః స్మర్యతే బ్రహ్మన్ వృత్తం నివసతాం గురౌ । గురుదారైశ్చోదితానాం ఇన్ధనానయనే క్వచిత్

ఓ బ్రాహ్మణా! మనిద్దరం గురువుగారి ఇంట్లో ఉన్నప్పుడు, గురుపత్నుల సూచనతో, ఎప్పుడైనా薪 (కట్టెలు) తెచ్చేందుకు వెళ్లిన దినచర్యలు నీకు గుర్తున్నాయా?

ప్రవిష్టానాం మహారణ్యం అపర్తౌ సుమహద్ ద్విజ । వాతవర్షం అభూత్తీవ్రం నిష్ఠురాః స్తనయిత్‍నవః

మేము ఆ మహా అరణ్యంలోకి అడుగుపెట్టగానే, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, అక్కడ తీవ్రమైన గాలి, గర్జనలతో కూడిన భయంకరమైన వాన మొదలైంది.

సూర్యశ్చాస్తం గతస్తావత్ తమసా చావృతా దిశః । నిమ్నం కూలం జలమయం న ప్రాజ్ఞాయత కిఞ్చన

అప్పటికే సూర్యుడు అస్తమించిపోయి చుట్టూ చీకటి వ్యాపించింది. నీటితో నిండిపోయిన లోతైన నది తీరాన్ని ఏమాత్రం గుర్తించలేకపోయాం.

( వంశస్థా ) వయం భృశమ్తత్ర మహానిలామ్బుభిః నిహన్యమానా మహురమ్బుసమ్ప్లవే । దిశోఽవిదన్తోఽథ పరస్పరం వనే గృహీతహస్తాః పరిబభ్రిమాతురాః

అక్కడ మేమంతా గాలి, వర్షపు తాకిడికి తీవ్రంగా బాధపడి, వరదలో తడిసి, దిక్కులు తెలియక, అడవిలో ఒకరినొకరం చూడలేక, చేతులు పట్టుకుని భయంతో తిరిగాము.

( అనుష్టుప్ ) ఏతద్‌ విదిత్వా ఉదితే రవౌ సాన్దీపనిర్గురుః । అన్వేషమాణో నః శిష్యాన్ ఆచార్యోఽపశ్యదాతురాన్

ఆ ఉదయం సూర్యుడు ఉదయించగానే, మా గురువు సాందీపని మమ్మల్ని వెతుకుతూ వచ్చి, మేమంతా అలసిపోయి ఉన్నదాన్ని చూశారు.

అహో హే పుత్రకా యూయం అస్మదర్థేఽతిదుఃఖితాః । ఆత్మా వై ప్రాణినాం ప్రేష్ఠః తం అనాదృత్య మత్పరాః

అయ్యో పిల్లలారా! మీరు నా కోసం ఎంతటి కష్టాలు అనుభవించారో! మీ స్వప్రయోజనాన్ని పక్కనపెట్టి నన్ను సేవించడమే మీ ధ్యేయంగా పెట్టుకున్నారు.

ఏతదేవ హి సచ్ఛిష్యైః కర్తవ్యం గురునిష్కృతమ్ । యద్‌ వై విశుద్ధభావేన సర్వార్థాత్మార్పణం గురౌ

నిజమైన శిష్యులు గురువు కోసం చేయవలసింది ఇదే. హృదయపూర్వకంగా, తమ శక్తినంతా గురువుకే అర్పించాలి.

తుష్టోఽహం భో ద్విజశ్రేష్ఠాః సత్యాః సన్తు మనోరథాః । ఛన్దాంస్యయాతయామాని భవన్త్విహ పరత్ర చ

నేను సంతోషించాను, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా! మీ మనసులోని సత్యమైన కోరికలు నెరవేరాలి. మీరు వేదాలు, వాటి ఉపాంగాలు ఇక్కడా, పరలోకంలోనూ సంపూర్ణంగా నేర్చుకోవాలి.

ఇత్థంవిధాన్యనేకాని వసతాం గురువేశ్మసు । గురోరనుగ్రహేణైవ పుమాన్ పూర్ణః ప్రశాన్తయే

ఇలా గురువు అనుగ్రహంతో, గురుగృహంలో నివసించే వారికి ఎన్నో అనుభవాల ద్వారా సంపూర్ణత, శాంతి లభిస్తుంది.

శ్రీబ్రాహ్మణ ఉవాచ - కిమస్మాభిరనిర్వృత్తం దేవదేవ జగద్‌గురో । భవతా సత్యకామేన యేషాం వాసో గురావభూత్

శ్రీబ్రాహ్మణుడు పలికాడు — దేవదేవా, జగద్గురూ! మేము మీ ఇంట్లో నివసించాక మాకు ఇంకా ఏదైనా నెరవేరనిదే ఉందా? మీరు ఎప్పుడూ సత్యవాక్యుడే కదా!

యస్య చ్ఛన్దోమయం బ్రహ్మ దేహ ఆవపనం విభో । శ్రేయసాం తస్య గురుషు వాసోఽత్యన్తవిడమ్బనమ్

వేదమయమైన శరీరం కలిగిన ఓ ప్రభో! గురువుతో నివసించడం అన్నిటికన్నా గొప్ప భాగ్యం.

ఇతి శ్రీమద్‍భాగవతే మహాపురాణే పారమహంస్యాం సంహితాయాం దశమస్కన్ధే ఉత్తరార్ధే శ్రీదామచరితే అశీతితమోఽధ్యాయః

ఇలా పరమహంసులకు ఉద్దేశించిన శ్రీమద్భాగవత మహాపురాణంలోని పదవ స్కంధంలో, ఉత్తరార్ధంలో, శ్రీదాముని చరిత్ర పేరుతో ఎనభైవ అధ్యాయం ముగిసింది.

శ్రీశుక ఉవాచ - ( అనుష్టుప్ ) స ఇత్థం ద్విజముఖ్యేన సహ సఙ్కథయన్ హరిః । సర్వభూతమనోఽభిజ్ఞః స్మయమాన ఉవాచ తమ్

శ్రీశుకుడు ఇలా చెప్పాడు — హరి, ఆ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడితో సంభాషిస్తూ, సమస్త ప్రాణుల మనస్సు తెలిసినవాడిగా, చిరునవ్వుతో అతనితో ఇలా అన్నాడు.

బ్రహ్మణ్యో బ్రాహ్మణం కృష్ణో భగవాన్ ప్రహసన్ ప్రియమ్ । ప్రేమ్ణా నిరీక్షణేనైవ ప్రేక్షన్ ఖలు సతాం గతిః

బ్రాహ్మణులకు ప్రీతిపాత్రుడైన శ్రీకృష్ణుడు, ఆ బ్రాహ్మణుని ప్రేమతో చూసి, స్నేహభావంతో నవ్వాడు. సద్జనులకు అలాంటి దృష్టే పరమ గమ్యం.

శ్రీభగవానువాచ - కిముపాయనమానీతం బ్రహ్మన్మే భవతా గృహాత్ । అణ్వప్యుపాహృతం భక్తైః ప్రేమ్ణా భుర్యేవ మే భవేత్ । భూర్యప్యభక్తోపహృతం న మే తోషాయ కల్పతే

శ్రీభగవంతుడు పలికాడు — బ్రాహ్మణా! నీవు నీ ఇంటి నుండి నాకు ఏదైనా కానుక తీసుకువచ్చావా? భక్తులు ప్రేమతో ఇచ్చిన చిన్న కానుక కూడా నాకు ఎంతో విలువైనది. కానీ, భక్తి లేకుండా ఇచ్చిన గొప్ప కానుక నాకు ఇష్టం ఉండదు.

పత్రం పుష్పం ఫలం తోయం యో మే భక్త్యా ప్రయచ్ఛతి । తదహం భక్త్యుపహృతం అశ్నామి ప్రయతాత్మనః

ఎవరైనా నన్ను భక్తితో ఆకుపచ్చ ఆకును, పువ్వును, ఫలాన్ని లేదా నీటిని సమర్పిస్తే, నేను ఆ భక్తిపూర్వకమైన కానుకను స్వీకరిస్తాను.

ఇత్యుక్తోఽపి ద్విజస్తస్మై వ్రీడితః పతయే శ్రియః । పృథుకప్రసృతిం రాజన్ న ప్రాయచ్ఛదవాఙ్ముఖః

ఇలా అడిగినా, శ్రీపతికి సిగ్గుతో బ్రాహ్మణుడు తన చేతిలో ఉన్న పొడికబళిని ఇవ్వకుండా, నిశ్శబ్దంగా ఉండిపోయాడు.