శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

ఏవం యోగేశ్వరః కృష్ణో భగవాన్జగదీశ్వరః। ఈయతే పశుదృష్టీనాం నిర్జితో జయతీతి సః

ఇలా, యోగేశ్వరుడైన కృష్ణుడు, జగదీశ్వరుడు, భగవంతుడు — జంతువుల దృష్టి కలవారు ఆయనను ఓడిపోయినవాడిగా గానీ, గెలిచినవాడిగా గానీ భావిస్తారు.

శ్రుత్వా యుద్ధోద్యమం రామః కురూణాం సహ పాణ్డవైః। తీర్థాభిషేకవ్యాజేన మధ్యస్థః ప్రయయౌ కిల

కౌరవులు, పాండవులతో యుద్ధానికి సిద్ధమవుతున్నారని విని, రాముడు తీర్థయాత్రను నెపంగా తీసుకుని, మధ్యవర్తిగా ఉండేందుకు బయలుదేరాడు.

స్నాత్వా ప్రభాసే సన్తర్ప్య దేవర్షిపితృమానవాన్। సరస్వతీం ప్రతిస్రోతం యయౌ బ్రాహ్మణసంవృతః

ప్రభాసలో స్నానం చేసి, దేవతలు, ఋషులు, పితృదేవతలు, మనుష్యులను తృప్తిపరిచి, బ్రాహ్మణులతో కలిసి సరస్వతీ నదిని ప్రవాహానికి ఎదురుగా ప్రయాణించాడు.

పృథూదకం బిన్దుసరస్త్రితకూపం సుదర్శనమ్। విశాలం బ్రహ్మతీర్థం చ చక్రం ప్రాచీం సరస్వతీమ్

పృథూదకము, బిందుసరస్సు, తృతకూపము, సుదర్శనము, విశాలము, బ్రహ్మతీర్థము, చక్రము, తూర్పు సరస్వతీ — ఇవన్నీ దర్శించాడు.

యమునామను యాన్యేవ గఙ్గామను చ భారత। జగామ నైమిషం యత్ర ఋషయః సత్రమాసతే

యమునానదిని అనుసరించి, ఆ తరువాత గంగానదిని వెంటాడుతూ, నైమిశారణ్యానికి వెళ్లాడు, అక్కడ ఋషులు సత్రము నిర్వహిస్తున్నారు, ఓ భారతా!

తమాగతమభిప్రేత్య మునయో దీర్ఘసత్రిణః। అభినన్ద్య యథాన్యాయం ప్రణమ్యోత్థాయ చార్చయన్

ఆయన వచ్చినట్లు గమనించిన ఋషులు, దీర్ఘకాలం యజ్ఞంలో లీనమై ఉండి, సంప్రదాయానుసారం స్వాగతించి, లేచి నమస్కరించి, ఆదరంగా పూజించారు.

సోఽర్చితః సపరీవారః కృతాసనపరిగ్రహః। రోమహర్షణమాసీనం మహర్షేః శిష్యమైక్షత

ఆయన తన కుటుంబంతో కలిసి గౌరవించబడిన తరువాత, ఇచ్చిన ఆసనాన్ని స్వీకరించి, అక్కడ కూర్చున్న మహర్షి శిష్యుడు రోమహర్షణుడిని చూచాడు.

అప్రత్యుత్థాయినం సూతమకృతప్రహ్వణాఞ్జలిమ్। అధ్యాసీనం చ తాన్విప్రాంశ్చుకోపోద్వీక్ష్య మాధవః

ఆ సూతుడు లేచి నమస్కరించక, చేతులు జోడించక కూర్చుని ఉండడం, అలాగే బ్రాహ్మణులు కూడా అలాగే ఉండడం చూసి మాధవుడు కోపంతో వారిని చూశాడు.

యస్మాదసావిమాన్విప్రానధ్యాస్తే ప్రతిలోమజః। ధర్మపాలాంస్తథైవాస్మాన్వధమర్హతి దుర్మతిః

ఈ తక్కువ వంశంలో పుట్టినవాడు ధర్మాన్ని రక్షించే బ్రాహ్మణుల కంటే పైగా కూర్చొని, మనకన్నా పైగా ఉండటం వల్ల, ఈ దుర్మతి వాడికి మరణం తగినదే.

ఋషేర్భగవతో భూత్వా శిష్యోఽధీత్య బహూని చ। సేతిహాసపురాణాని ధర్మశాస్త్రాణి సర్వశః

భగవంతుడైన మహర్షికి శిష్యుడై, అనేక ఇతిహాసాలు, పురాణాలు, ధర్మశాస్త్రాలు పూర్తిగా నేర్చుకున్నా—

అదాన్తస్యావినీతస్య వృథా పణ్డితమానినః। న గుణాయ భవన్తి స్మ నటస్యేవాజితాత్మనః

అలాగని, నియమం లేని, వినయములేని, వృథాగా తనను తాను పండితుడనుకునే వాడికి ఆ జ్ఞానం పనికిరాదు; అదేవిధంగా, తనను తాను అదుపు చేసుకోని నటుడికి కూడా అది ఉపయోగపడదు.

ఏతదర్థో హి లోకేఽస్మిన్నవతారో మయా కృతః। వధ్యా మే ధర్మధ్వజినస్తే హి పాతకినోఽధికాః

ఈ లోకంలో ఇలాంటి దుర్మార్గులను సంహరించడానికే నేను అవతరించాను; ధర్మాన్ని ముసుగుగా ధరించి పాపాలు చేసే వారిని నేను సంహరిస్తాను.

ఏతావదుక్త్వా భగవాన్నివృత్తోఽసద్వధాదపి। భావిత్వాత్తం కుశాగ్రేణ కరస్థేనాహనత్ప్రభుః

ఇలా చెప్పి భగవంతుడు దుష్టులను సంహరించకుండా వెనక్కి తగ్గినా, ఆలోచించి, చేతిలో ఉన్న కుశ గడ్డి తో అతన్ని కొట్టాడు.

హాహేతివాదినః సర్వే మునయః ఖిన్నమానసాః। ఊచుః సఙ్కర్షణం దేవమధర్మస్తే కృతః ప్రభో

అందరూ ఋషులు విచారంతో 'హా!' అని అరవుతూ, 'సంకర్షణా! ప్రభూ, మీరు అన్యాయంగా వ్యవహరించారు' అని అన్నారు.

అస్య బ్రహ్మాసనం దత్తమస్మాభిర్యదునన్దన। ఆయుశ్చాత్మాక్లమం తావద్యావత్సత్రం సమాప్యతే

'యదునందనా! మేము అతనికి బ్రహ్మాసనాన్ని ఇచ్చాము; ఈ యజ్ఞం పూర్తయ్యే వరకు ఆయుష్షు, శ్రమ లేకుండా ఉండాలని వరమిచ్చాము.'

అజానతైవాచరితస్త్వయా బ్రహ్మవధో యథా। యోగేశ్వరస్య భవతో నామ్నాయోఽపి నియామకః

'మీరు తెలియక బ్రహ్మహత్య చేసినట్లయ్యింది, యోగేశ్వరా! మీ పేరు కూడా ధర్మానికి లోబడే, మినహాయింపు లేదు.'

యద్యేతద్బ్రహ్మహత్యాయాః పావనం లోకపావన। చరిష్యతి భవాంల్లోక సఙ్గ్రహోఽనన్యచోదితః

'లోకాలను పవిత్రం చేసే వాడా! ఈ బ్రహ్మహత్య పాపానికి మీరు expiation చేస్తే, మీరు తానే తగిన ప్రాయశ్చిత్తం చేయాలి, ఎవ్వరూ చెప్పకుండానే.'

శ్రీభగవానువాచ। చరిష్యే వధనిర్వేశం లోకానుగ్రహకామ్యయా। నియమః ప్రథమే కల్పే యావాన్స తు విధీయతామ్

'లోకానికి మేలు కలగాలని నేను వధకు తగిన ప్రాయశ్చిత్తం చేస్తాను; మొదటి యుగంలో ఉన్న నియమమే ఇక్కడ కూడా ఉండాలి.'

దీర్ఘమాయుర్బతైతస్య సత్త్వమిన్ద్రి యమేవ చ। ఆశాసితం యత్తద్బ్రూతే సాధయే యోగమాయయా

'అతనికి దీర్ఘాయువు, బలము, ఇంద్రియాలు ఇచ్చామని మీరు చెప్పారు; మీరు చెప్పినదాన్ని నేను నా యోగమాయతో నెరవేర్చుతాను.'

ఋషయ ఊచుః। అస్త్రస్య తవ వీర్యస్య మృత్యోరస్మాకమేవ చ। యథా భవేద్వచః సత్యం తథా రామ విధీయతామ్

ఋషులు ఇలా అన్నారు: 'రామా! మీ మాట, మీ ఆయుధ బలము, మాకూ మరణం—all ఇవన్నీ నిజమవ్వాలి.'

శ్రీభగవానువాచ। ఆత్మా వై పుత్ర ఉత్పన్న ఇతి వేదానుశాసనమ్। తస్మాదస్య భవేద్వక్తా ఆయురిన్ద్రి యసత్త్వవాన్

శ్రీభగవానుడు ఇలా అన్నాడు: 'వేదం ప్రకారం, తండ్రి తనయుడిగా పుట్టుతాడు; అందువల్ల అతని కుమారుడే వక్తగా, ఆయుష్షు, ఇంద్రియాలు, బలంతో ఉండాలి.'

కిం వః కామో మునిశ్రేష్ఠా బ్రూతాహం కరవాణ్యథ। అజానతస్త్వపఇ!తిం యథా మే చిన్త్యతాం బుధాః

'మహర్షులారా! మీ కోరిక ఏమిటో చెప్పండి, నేను చేస్తాను. నేను తెలియక చేసిన పనికి ఏ ప్రాయశ్చిత్తం చేయాలో బుద్ధిమంతులు ఆలోచించండి.'

ఋషయ ఊచుః। ఇల్వలస్య సుతో ఘోరో బల్వలో నామ దానవః। స దూషయతి నః సత్రమేత్య పర్వణి పర్వణి

ఋషులు ఇలా అన్నారు: 'ఇల్వలుని కుమారుడైన బల్వలుడు అనే భయంకరమైన దానవుడు ఉన్నాడు; ప్రతి పర్వదినాన మా యజ్ఞాన్ని వచ్చి అపవిత్రం చేస్తున్నాడు.'

తం పాపం జహి దాశార్హ తన్నః శుశ్రూషణం పరమ్। పూయశోణితవిన్మూత్ర సురామాంసాభివర్షిణమ్

'దాశార్హా! ఆ పాపిని మీరు సంహరించండి, అదే మా కోరిక. అతను మాపై పుయి, రక్తం, మలము, మూత్రం, మద్యం, మాంసం వర్షింపజేస్తున్నాడు.'

తతశ్చ భారతం వర్షం పరీత్య సుసమాహితః। చరిత్వా ద్వాదశమాసాంస్తీర్థస్నాయీ విశుధ్యసి

తర్వాత, భరతవర్షాన్ని విడిచి, మనస్సు స్థిరంగా ఉంచుకొని, పన్నెండు నెలలు తీర్థయాత్ర చేసి, పవిత్రమైన నదుల్లో స్నానం చేస్తే, నీకు పవిత్రత కలుగుతుంది.

సుదామోపాఖ్యానమ్ – పత్‍నీప్రేరణయా సుదామ్నో భగవత్ సమీపే గమనం; భగవతా తస్య సత్కారశ్చ - శ్రీరాజోవాచ - ( అనుష్టుప్ ) భగవన్ యాని చాన్యాని ముకున్దస్య మహాత్మనః । వీర్యాణ్యనన్తవీర్యస్య శ్రోతుమిచ్ఛామి హే ప్రభో

రాజు ఇలా అడిగాడు — ప్రభూ! అనంతశక్తి కలిగిన ముకుందుని గొప్ప కార్యాలు ఇంకా ఏవైనా ఉన్నాయా? అవి వినాలని నాకు ఆసక్తి ఉంది.

కో ను శ్రుత్వాసకృద్ బ్రహ్మన్ ఉత్తమఃశ్లోకసత్కథాః । విరమేత విశేషజ్ఞో విషణ్ణః కామమార్గణైః

బ్రాహ్మణా! ఉత్తముడైన భగవంతుని పవిత్ర కథలు ఒక్కసారి అయినా విని, వాటి గొప్పతనాన్ని తెలిసినవాడు, కామబాణాలతో బాధపడే అజ్ఞానిని తప్ప మరెవ్వరూ వినడం మానరు.

( మిశ్ర ) సా వాగ్ యయా తస్య గుణాన్ గృణీతే కరౌ చ తత్కర్మకరౌ మనశ్చ । స్మరేద్‌ వసన్తం స్థిరజఙ్‌గమేషు శ్రృణోతి తత్పుణ్యకథాః స కర్ణః

ఎవరి మాటలతో ఆయన గుణాలు పాడుతారో, ఎవరి చేతులు ఆయన సేవలో నిమగ్నమవుతాయో, ఎవరి మనసు ఆయనను స్మరిస్తుందో, ఎవరి చెవులు ఆయన పవిత్ర కథలు వింటాయో, వాటినే నిజమైన మాటలు, చేతులు, మనసు, చెవులు అంటారు.

శిరస్తు తస్యోభయలిఙ్‌గమానం ఏత్తదేవ యత్పశ్యతి తద్ధి చక్షుః । అఙ్‌గాని విష్ణోరథ తజ్జనానాం పాదోదకం యాని భజన్తి నిత్యమ్

ఎవరు రెండు రూపాలున్న ఆయనకు నమస్కరిస్తారో, వారి తల నిజమైన తల. ఎవరు ఆయనను చూస్తారో, వారి కళ్లే నిజమైన కళ్ళు. విష్ణువు లేదా ఆయన భక్తుల పాదోదకాన్ని ఎప్పుడూ సేవించే అవయవాలే నిజమైన అవయవాలు.