శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

తం తథాయాన్తమాలోక్య గదామాదాయ సత్వరః। అవప్లుత్య రథాత్కృష్ణః సిన్ధుం వేలేవ ప్రత్యధాత్

అతను అలా ముందుకు వస్తున్నాడని గమనించిన కృష్ణుడు వెంటనే తన గదను పట్టుకుని, రథం మీద నుంచి దూకి, సముద్రం తీరం చేరినట్లుగా అతని ఎదురుగా నిలబడ్డాడు.

గదాముద్యమ్య కారూషో ముకున్దం ప్రాహ దుర్మదః। దిష్ట్యా దిష్ట్యా భవానద్య మమ దృష్టిపథం గతః

తన గదను పైకి ఎత్తి, అహంకారంతో ఉన్న కారూషుడు ముకుందుని చూచి ఇలా అన్నాడు: 'సౌభాగ్యవశాత్, సౌభాగ్యవశాత్, నీవు నేడు నా చూపులోకి వచ్చావు.'

త్వం మాతులేయో నః కృష్ణ మిత్రధ్రుఙ్మాం జిఘాంససి। అతస్త్వాం గదయా మన్ద హనిష్యే వజ్రకల్పయా

కృష్ణా! నీవు మా మామవాడవు, స్నేహితుడవు, అయినా నన్ను చంపాలని చూస్తున్నావు. అందుకే, ఓ మూర్ఖా, ఈ వజ్రంలాంటి గదతో నిన్ను కొడతాను.

తర్హ్యానృణ్యముపైమ్యజ్ఞ మిత్రాణాం మిత్రవత్సలః। బన్ధురూపమరిం హత్వా వ్యాధిం దేహచరం యథా

మిత్రులలో మిత్రుడవు కదా, బంధువుల రూపంలో ఉన్న శత్రువును చంపితే, శరీరంలో ఉన్న వ్యాధిని తొలగించినట్టు నా ఋణం తీరిపోతుంది.

ఏవం రూక్షైస్తుదన్వాక్యైః కృష్ణం తోత్రైరివ ద్విపమ్। గదయాతాడయన్మూర్ధ్ని సింహవద్వ్యనదచ్చ సః

అతడు కృష్ణుని మీద కఠినమైన మాటలతో దూషిస్తూ, ఏనుగును కొరడాతో కొట్టినట్టు, గదతో కృష్ణుని తలపై కొట్టి, సింహంలా గర్జించాడు.

గదయాభిహతోఽప్యాజౌ న చచాల యదూద్వహః। కృష్ణోఽపి తమహన్గుర్వ్యా కౌమోదక్యా స్తనాన్తరే

యుద్ధరంగంలో గదతో కొట్టినా, యాదవులలో శ్రేష్ఠుడైన కృష్ణుడు కదలలేదు. ఆ కృష్ణుడు తన కౌమోదకీ గదతో అతని ఛాతీపై బలంగా కొట్టాడు.

గదానిర్భిన్నహృదయ ఉద్వమన్రుధిరం ముఖాత్। ప్రసార్య కేశబాహ్వఙ్ఘ్రీన్ధరణ్యాం న్యపతద్వ్యసుః

ఆ గద ప్రహారంతో అతని హృదయం పగిలి, నోటి నుండి రక్తం పొర్లింది. అతని జుట్టు, చేతులు, కాళ్లు చెల్లాచెదురుగా పడిపోయి, ప్రాణం విడిచాడు.

తతః సూక్ష్మతరం జ్యోతిః కృష్ణమావిశదద్భుతమ్। పశ్యతాం సర్వభూతానాం యథా చైద్యవధే నృప

అప్పుడు, అద్భుతమైన, సూక్ష్మమైన ఒక జ్యోతి కృష్ణునిలో లీనమైంది. అందరూ చూస్తుండగా, చేడ్యుని వధ సమయంలో జరిగినట్లే ఇది జరిగింది, ఓ రాజా!

విదూరథస్తు తద్భ్రాతా భ్రాతృశోకపరిప్లుతః। ఆగచ్ఛదసిచర్మాభ్యాముచ్ఛ్వసంస్తజ్జిఘాంసయా

విదూరథుడు, తన అన్నయ్య మరణానికి దుఃఖంతో మునిగిపోయి, కత్తి, కవచాలతో, ఊపిరి బిగబట్టి, కృష్ణుని చంపాలని ఉద్దేశంతో ముందుకు వచ్చాడు.

తస్య చాపతతః కృష్ణశ్చక్రేణ క్షురనేమినా। శిరో జహార రాజేన్ద్ర సకిరీటం సకుణ్డలమ్

అతడు దూసుకొస్తుండగా, కృష్ణుడు క్షురధారలాంటి చక్రంతో అతని తలతో పాటు కిరీటాన్ని, కుండలాలను కూడా తొలగించాడు, ఓ రాజేంద్రా!

ఏవం సౌభం చ శాల్వం చ దన్తవక్రం సహానుజమ్। హత్వా దుర్విషహానన్యైరీడితః సురమానవైః

ఇలా, శాల్వుడు, సౌభుడు, దంతవక్రుడు, అతని తమ్ముడిని — ఇతరులకు సహించలేని శత్రువులను — చంపిన కృష్ణుని దేవతలు, మనుష్యులు స్తుతించారు.

మునిభిః సిద్ధగన్ధర్వైర్విద్యాధరమహోరగైః। అప్సరోభిః పితృగణైర్యక్షైః కిన్నరచారణైః

మహర్షులు, సిద్ధులు, గంధర్వులు, విద్యాధరులు, మహానాగులు, అప్సరసలు, పితృగణాలు, యక్షులు, కిన్నరులు, చారణులు — వీరందరూ స్తుతించారు.

ఉపగీయమానవిజయః కుసుమైరభివర్షితః। వృతశ్చ వృష్ణిప్రవరైర్వివేశాలఙ్కృతాం పురీమ్

వారి స్తుతులతో కృష్ణుని విజయగాథలు పాడుతూ, పుష్పవర్షం కురిపించారు. వృష్ణివంశంలో శ్రేష్ఠులైనవారు చుట్టూ ఉండగా, అలంకరించబడిన నగరంలో ప్రవేశించాడు.

ఏవం యోగేశ్వరః కృష్ణో భగవాన్జగదీశ్వరః। ఈయతే పశుదృష్టీనాం నిర్జితో జయతీతి సః

ఇలా, యోగేశ్వరుడైన కృష్ణుడు, జగదీశ్వరుడు, భగవంతుడు — జంతువుల దృష్టి కలవారు ఆయనను ఓడిపోయినవాడిగా గానీ, గెలిచినవాడిగా గానీ భావిస్తారు.

శ్రుత్వా యుద్ధోద్యమం రామః కురూణాం సహ పాణ్డవైః। తీర్థాభిషేకవ్యాజేన మధ్యస్థః ప్రయయౌ కిల

కౌరవులు, పాండవులతో యుద్ధానికి సిద్ధమవుతున్నారని విని, రాముడు తీర్థయాత్రను నెపంగా తీసుకుని, మధ్యవర్తిగా ఉండేందుకు బయలుదేరాడు.

స్నాత్వా ప్రభాసే సన్తర్ప్య దేవర్షిపితృమానవాన్। సరస్వతీం ప్రతిస్రోతం యయౌ బ్రాహ్మణసంవృతః

ప్రభాసలో స్నానం చేసి, దేవతలు, ఋషులు, పితృదేవతలు, మనుష్యులను తృప్తిపరిచి, బ్రాహ్మణులతో కలిసి సరస్వతీ నదిని ప్రవాహానికి ఎదురుగా ప్రయాణించాడు.

పృథూదకం బిన్దుసరస్త్రితకూపం సుదర్శనమ్। విశాలం బ్రహ్మతీర్థం చ చక్రం ప్రాచీం సరస్వతీమ్

పృథూదకము, బిందుసరస్సు, తృతకూపము, సుదర్శనము, విశాలము, బ్రహ్మతీర్థము, చక్రము, తూర్పు సరస్వతీ — ఇవన్నీ దర్శించాడు.

యమునామను యాన్యేవ గఙ్గామను చ భారత। జగామ నైమిషం యత్ర ఋషయః సత్రమాసతే

యమునానదిని అనుసరించి, ఆ తరువాత గంగానదిని వెంటాడుతూ, నైమిశారణ్యానికి వెళ్లాడు, అక్కడ ఋషులు సత్రము నిర్వహిస్తున్నారు, ఓ భారతా!

తమాగతమభిప్రేత్య మునయో దీర్ఘసత్రిణః। అభినన్ద్య యథాన్యాయం ప్రణమ్యోత్థాయ చార్చయన్

ఆయన వచ్చినట్లు గమనించిన ఋషులు, దీర్ఘకాలం యజ్ఞంలో లీనమై ఉండి, సంప్రదాయానుసారం స్వాగతించి, లేచి నమస్కరించి, ఆదరంగా పూజించారు.

సోఽర్చితః సపరీవారః కృతాసనపరిగ్రహః। రోమహర్షణమాసీనం మహర్షేః శిష్యమైక్షత

ఆయన తన కుటుంబంతో కలిసి గౌరవించబడిన తరువాత, ఇచ్చిన ఆసనాన్ని స్వీకరించి, అక్కడ కూర్చున్న మహర్షి శిష్యుడు రోమహర్షణుడిని చూచాడు.

అప్రత్యుత్థాయినం సూతమకృతప్రహ్వణాఞ్జలిమ్। అధ్యాసీనం చ తాన్విప్రాంశ్చుకోపోద్వీక్ష్య మాధవః

ఆ సూతుడు లేచి నమస్కరించక, చేతులు జోడించక కూర్చుని ఉండడం, అలాగే బ్రాహ్మణులు కూడా అలాగే ఉండడం చూసి మాధవుడు కోపంతో వారిని చూశాడు.

యస్మాదసావిమాన్విప్రానధ్యాస్తే ప్రతిలోమజః। ధర్మపాలాంస్తథైవాస్మాన్వధమర్హతి దుర్మతిః

ఈ తక్కువ వంశంలో పుట్టినవాడు ధర్మాన్ని రక్షించే బ్రాహ్మణుల కంటే పైగా కూర్చొని, మనకన్నా పైగా ఉండటం వల్ల, ఈ దుర్మతి వాడికి మరణం తగినదే.

ఋషేర్భగవతో భూత్వా శిష్యోఽధీత్య బహూని చ। సేతిహాసపురాణాని ధర్మశాస్త్రాణి సర్వశః

భగవంతుడైన మహర్షికి శిష్యుడై, అనేక ఇతిహాసాలు, పురాణాలు, ధర్మశాస్త్రాలు పూర్తిగా నేర్చుకున్నా—

అదాన్తస్యావినీతస్య వృథా పణ్డితమానినః। న గుణాయ భవన్తి స్మ నటస్యేవాజితాత్మనః

అలాగని, నియమం లేని, వినయములేని, వృథాగా తనను తాను పండితుడనుకునే వాడికి ఆ జ్ఞానం పనికిరాదు; అదేవిధంగా, తనను తాను అదుపు చేసుకోని నటుడికి కూడా అది ఉపయోగపడదు.

ఏతదర్థో హి లోకేఽస్మిన్నవతారో మయా కృతః। వధ్యా మే ధర్మధ్వజినస్తే హి పాతకినోఽధికాః

ఈ లోకంలో ఇలాంటి దుర్మార్గులను సంహరించడానికే నేను అవతరించాను; ధర్మాన్ని ముసుగుగా ధరించి పాపాలు చేసే వారిని నేను సంహరిస్తాను.

ఏతావదుక్త్వా భగవాన్నివృత్తోఽసద్వధాదపి। భావిత్వాత్తం కుశాగ్రేణ కరస్థేనాహనత్ప్రభుః

ఇలా చెప్పి భగవంతుడు దుష్టులను సంహరించకుండా వెనక్కి తగ్గినా, ఆలోచించి, చేతిలో ఉన్న కుశ గడ్డి తో అతన్ని కొట్టాడు.

హాహేతివాదినః సర్వే మునయః ఖిన్నమానసాః। ఊచుః సఙ్కర్షణం దేవమధర్మస్తే కృతః ప్రభో

అందరూ ఋషులు విచారంతో 'హా!' అని అరవుతూ, 'సంకర్షణా! ప్రభూ, మీరు అన్యాయంగా వ్యవహరించారు' అని అన్నారు.

అస్య బ్రహ్మాసనం దత్తమస్మాభిర్యదునన్దన। ఆయుశ్చాత్మాక్లమం తావద్యావత్సత్రం సమాప్యతే

'యదునందనా! మేము అతనికి బ్రహ్మాసనాన్ని ఇచ్చాము; ఈ యజ్ఞం పూర్తయ్యే వరకు ఆయుష్షు, శ్రమ లేకుండా ఉండాలని వరమిచ్చాము.'

అజానతైవాచరితస్త్వయా బ్రహ్మవధో యథా। యోగేశ్వరస్య భవతో నామ్నాయోఽపి నియామకః

'మీరు తెలియక బ్రహ్మహత్య చేసినట్లయ్యింది, యోగేశ్వరా! మీ పేరు కూడా ధర్మానికి లోబడే, మినహాయింపు లేదు.'