శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

అపరే చ మహేష్వాసా రథయూథపయూథపాః । నిర్యయుర్దంశితా గుప్తా రథేభాశ్వపదాతిభిః

ఇంకా ఇతర మహాశూరులు, రథసేనాధిపతులు, రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు, కాలాళ్లతో కూడిన సేనతో, ఆయుధాలు ధరించి, బలంగా బయలుదేరారు.

తతః ప్రవవృతే యుద్ధం శాల్వానాం యదుభిః సహ । యథాసురాణాం విబుధైః తుములం లోమహర్షణమ్

అప్పుడే శల్వులకూ యాదవులకూ మధ్య, దేవతలు-దానవుల మధ్య జరిగిన యుద్ధంలా, భయంకరమైన, గోoseబుగ్గలు పుట్టించే యుద్ధం ప్రారంభమైంది.

తాశ్చ సౌభపతేర్మాయా దివ్యాస్త్రై రుక్మిణీసుతః । క్షణేన నాశయామాస నైశం తమ ఇవోష్ణగుః

రుక్మిణీ కుమారుడు, దివ్యాస్త్రాలతో సౌభపతి మాయలను ఒక్క క్షణంలోనే నాశనం చేశాడు. అది ఎలా అంటే, సూర్యుడు రాత్రి చీకటిని పోగొట్టినట్టు.

వివ్యాధ పఞ్చవింశత్యా స్వర్ణపుఙ్ఖైరయోముఖైః । శాల్వస్య ధ్వజినీపాలం శరైః సన్నతపర్వభిః

అతడు బంగారు పుచ్చులతో, ఇనుప అంచులతో, బలమైన బాణాలతో, శల్వ సేనాధిపతిని ఇరవై ఐదు బాణాలతో గాయపరిచాడు.

శతేనాతాడయచ్ఛాల్వం ఏకైకేనాస్య సైనికాన్ । దశభిర్దశభిర్నేతౄన్ వాహనాని త్రిభిస్త్రిభిః

శల్వుని నూరుబాణాలతో, అతని సైనికులను ఒక్కొక్క బాణంతో, నాయకులను పది పది బాణాలతో, వాహనాలను మూడు మూడు బాణాలతో తాకాడు.

తదద్‌భుతం మహత్ కర్మ ప్రద్యుమ్నస్య మహాత్మనః । దృష్ట్వా తం పూజయామాసుః సర్వే స్వపరసైనికాః

ఆ మహాత్ముడైన ప్రద్యుమ్నుడు చేసిన అద్భుతమైన, గొప్ప కార్యాన్ని చూసి, స్నేహితులు, శత్రువులు అనే తేడా లేకుండా అందరూ అతనికి గౌరవం చూపారు.

బహురూపైకరూపం తద్ దృశ్యతే న చ దృశ్యతే । మాయామయం మయకృతం దుర్విభావ్యం పరైరభూత్

మాయుడు సృష్టించిన ఆ మాయానగరం ఒక్కోసారి అనేక రూపాల్లో, ఒక్కోసారి ఒక్క రూపంలో కనిపించింది, మళ్లీ కనిపించలేదు. శత్రువులు దాన్ని ఎట్టేలా అర్థం చేసుకోలేకపోయారు.

క్వచిద్‌భూమౌ క్వచిద్‌ వ్యోమ్ని గిరిమూర్ధ్ని జలే క్వచిత్ । అలాతచక్రవద్‌ భ్రామ్యత్ సౌభం తద్ దురవస్థితమ్

కొన్ని సార్లు భూమిపై, కొన్ని సార్లు ఆకాశంలో, కొన్నిసార్లు కొండ శిఖరాలపై, మరికొన్ని సార్లు నీటిలో ఆ సౌభం దుర్గతిలో ఉన్నప్పుడు అగ్ని చక్రంలా తిరుగుతూ కనిపించింది.

యత్ర యత్రోపలక్ష్యేత ససౌభః సహసైనికః । శాల్వః తతస్తతోఽముఞ్చన్ శరాన్ సాత్వతయూథపాః

శాల్వుడు తన సౌభం, సైన్యంతో ఎక్కడ కనిపించినా, అక్కడ సాత్వతుల నాయకులు బాణాలు వదిలారు.

శరైరగ్న్యర్కసంస్పర్శైః ఆశీవిషదురాసదైః । పీడ్యమానపురానీకః శాల్వోఽముహ్యత్ పరేరితైః

అగ్ని, సూర్యుడి తాపాన్ని పోలిన బాణాలు, విషసర్పాల్లా ప్రాణాంతకంగా ఉండగా, శాల్వుని సైన్యం వాటి దెబ్బతో తికమకపడి అయోమయానికి లోనయ్యింది.

శాల్వానీకపశస్త్రౌఘైః వృష్ణివీరా భృశార్దితాః । న తత్యజూ రణం స్వం స్వం లోకద్వయజిగీషవః

శాల్వుని సైన్యం నుండి ఆయుధాల వర్షం పడుతున్నా, వృష్ణుల వీరులు బహుగా బాధపడినా, ఇద్దరు లోకాలను జయించాలనే సంకల్పంతో యుద్ధాన్ని వదల్లేదు.

శాల్వామాత్యో ద్యుమాన్ నామ ప్రద్యుమ్నం ప్రాక్ ప్రపీడితః । ఆసాద్య గదయా మౌర్వ్యా వ్యాహత్య వ్యనదద్ బలీ

శాల్వుని మంత్రి అయిన ద్యూమాన్, ముందుగా ప్రద్యుమ్నుని బలవంతంగా ఎదుర్కొని, గదతో అతనిని బలంగా కొట్టి గర్జించాడు.

ప్రద్యుమ్నం గదయా శీర్ణ వక్షఃస్థలమరిందమమ్ । అపోవాహ రణాత్ సూతో ధర్మవిద్ దారుకాత్మజః

ప్రద్యుమ్నుని ఛాతి గదతో పగిలిపోవడంతో, శత్రువులను జయించేవాడు అయిన అతన్ని ధర్మాన్ని తెలిసిన దారుకుని కుమారుడు అయిన రథసారథి యుద్ధభూమి నుండి తీసుకెళ్లాడు.

లబ్ధసంజ్ఞో ముహూర్తేన కార్ష్ణిః సారథిమబ్రవీత్ । అహో అసాధ్విదం సూత యద్ రణాన్మేఽపసర్పణమ్

ఒక క్షణంలో ప్రద్యుమ్నుడు స్పృహను పొందాడు. 'సారథీ! నన్ను యుద్ధభూమి నుండి తీసుకెళ్లావు, ఇది ఎంత అనుచితం!' అని అన్నాడు.

న యదూనాం కులే జాతః శ్రూయతే రణవిచ్యుతః । వినా మత్క్లీబచిత్తేన సూతేన ప్రాప్తకిల్బిషాత్

యదువంశంలో పుట్టినవాడు యుద్ధభూమిని వదిలిపోతాడని ఎప్పుడూ వినిపించలేదు—కేవలం ధైర్యహీనమైన మనసున్న, పాపం చేసిన సారథి తప్ప.

కిం ను వక్ష్యేఽభిసఙ్‌గమ్య పితరౌ రామకేశవౌ । యుద్ధాత్ సమ్యగపక్రాన్తః పృష్టస్తత్రాత్మనః క్షమమ్

యుద్ధాన్ని వదిలి వెళ్ళిన నేను, రాముడు, కేశవుడు అనే తల్లిదండ్రులను ఎదుర్కొనేటప్పుడు ఏమి చెప్పాలి? అక్కడ నన్ను అడిగితే, నాకు తగిన సమాధానం ఏముంటుంది?

వ్యక్తం మే కథయిష్యన్తి హసన్త్యో భ్రాతృజామయః । క్లైబ్యం కథం కథం వీర తవాన్యైః కథ్యతాం మృధే

నిజంగా, నా అన్నల భార్యలు నవ్వుతూ ఇలా అంటారు: 'ఓ వీరా! నీ ధైర్యహీనత యుద్ధంలో ఇతరులకు ఎలా తెలిసింది? ఎలా తెలిసింది?'

సారథిరువాచ - ధర్మం విజానతాఽఽయుష్మన్ కృతమేతన్మయా విభో । సూతః కృచ్ఛ్రగతం రక్షేద్ రథినం సారథిం రథీ

సారథి ఇలా అన్నాడు: 'ప్రభూ! ధర్మాన్ని తెలిసినవాడిగా నేను ఇలా చేశాను. కష్టంలో ఉన్న రథస్వారిని సారథి రక్షించాలి, అలాగే రథస్వారి కూడా తన సారథిని కాపాడాలి.'

ఏతద్‌ విదిత్వా తు భవాన్ మయాపోవాహితో రణాత్ । ఉపసృష్టః పరేణేతి మూర్చ్ఛితో గదయా హతః

ఇది తెలుసుకున్నందువల్లనే ప్రభూ! నేను నిన్ను యుద్ధభూమి నుండి తీసుకెళ్లాను. శత్రువు దాడి చేసి, నీవు గదతో కొట్టబడి స్పృహ తప్పిపోయావు.

ఇతి శ్రీమద్‍భాగవతే మహాపురాణే పారమహంస్యాం సంహితాయాం దశమస్కన్ధే ఉత్తరార్ధే శాల్వయుద్ధే షట్సప్తతితమోఽధ్యాయః

ఇలా పరమహంసులకు పఠించదగిన శ్రీమద్భాగవత మహాపురాణంలో, పదవ స్కంధంలోని ఉత్తరార్థంలో, శాల్వునితో జరిగిన యుద్ధాన్ని వివరించిన డబ్బై ఆరవ అధ్యాయం ముగిసింది.

భగవతా సౌభసహితస్య శాల్వస్య వినాశః - శ్రీశుక ఉవాచ - ( అనుష్టుప్ ) స తూపస్పృశ్య సలిలం దంశితో ధృతకార్ముకః । నయ మాం ద్యుమతః పార్శ్వం వీరస్యేత్యాహ సారథిమ్

శాల్వుడు, సౌభం సహా, భగవంతునిచేత నాశనం చేయబడినది— శ్రీశుకుడు ఇలా చెప్పాడు: ఆ తరువాత, ప్రద్యుమ్నుడు పవిత్రత కోసం నీటిని తాకి, విల్లు పట్టుకుని, 'సారథీ! నన్ను ధైర్యవంతుడైన ద్యూమాన్ దగ్గరకు తీసుకెళ్ళు' అని అన్నాడు.

విధమన్తం స్వసైన్యాని ద్యుమన్తం రుక్మిణీసుతః । ప్రతిహత్య ప్రత్యవిధ్యన్ నారాచైరష్టభిః స్మయన్

రుక్మిణీ కుమారుడు చిరునవ్వుతో, తన సైన్యాన్ని దాడి చేస్తున్న ద్యూమాన్‌ను ఎనిమిది ఇనుప బాణాలతో గాయపరిచాడు.

చతుర్భిశ్చతురో వాహాన్ సూతమేకేన చాహనత్ । ద్వావాభ్యం ధనుశ్చ కేతుం చ శరేణాన్యేన వై శిరః

నాలుగు బాణాలతో నాలుగు గుర్రాలను, ఒక బాణంతో సారథిని, రెండు బాణాలతో విల్లు, పతాకాను, మరొక బాణంతో తలని గాయపరిచాడు.

గదసాత్యకిసామ్బాద్యా జఘ్నుః సౌభపతేర్బలమ్ । పేతుః సముద్రే సౌభేయాః సర్వే సంఛిన్నకన్ధరాః

గద, సాత్యకి, సామ్బుడు మరియు మరికొందరు, సౌభపతి సైన్యాన్ని సంహరించారు. సౌభుని యోధులందరూ మెడలు నరికబడి సముద్రంలో పడిపోయారు.

ఏవం యదూనాం శాల్వానాం నిఘ్నతామితరేతరమ్ । యుద్ధం త్రిణవరాత్రం తద్ అభూత్ తుములముల్బణమ్

ఇలా యదువంశీయులు, శాల్వులు పరస్పరం హతమార్చుకుంటూ, ఆ యుద్ధం ఇరవై ఏడు రాత్రి పగలు భయంకరంగా, ఘోరంగా సాగింది.

ఇన్ద్రప్రస్థం గతః కృష్ణ ఆహూతో ధర్మసూనునా । రాజసూయేఽథ నివృత్తే శిశుపాలే చ సంస్థితే

ధర్మపుత్రుడు ఆహ్వానించగా కృష్ణుడు ఇంద్రప్రస్థానికి వెళ్లాడు. రాజసూయయాగం పూర్తయ్యాక, శిశుపాలుడు సంహరించబడిన తరువాత,

కురువృద్ధాననుజ్ఞాప్య మునీంశ్చ ససుతాం పృథామ్ । నిమిత్తాన్యతిఘోరాణి పశ్యన్ ద్వావారవతీం యయౌ

కురు వంశ పెద్దలకు, ఋషులకు, కుమారులతో కూడిన పృథకు వీడ్కోలు చెప్పి, భయంకరమైన అపశకునాలు కనిపించగా, ఆయన ద్వారకకు బయలుదేరాడు.

ఆహ చాహమిహాయాత ఆర్యమిశ్రాభిసఙ్‌గతః । రాజన్యాశ్చైద్యపక్షీయా నూనం హన్యుః పురీం మమ

ఆయన ఇలా అన్నాడు: 'నేను మంచి మిత్రులతో కలిసి ఇక్కడికి వచ్చాను. చేడిరాజుతో కలిసిన రాజులు తప్పకుండా నా పట్టణాన్ని దాడి చేయబోతున్నారు.'

వీక్ష్య తత్కదనం స్వానాం నిరూప్య పురరక్షణమ్ । సౌభం చ శాల్వరాజం చ దారుకం ప్రాహ కేశవః

తన జనుల నాశనాన్ని చూసి, పట్టణ రక్షణ ఏర్పాట్లు చేసిన కేశవుడు, సౌభపురి మరియు శాల్వరాజు విషయమై దారుకుని పిలిచి చెప్పాడు.