శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

( మిశ్ర ) స వ్రీడితోఽవాగ్వదనో రుషా జ్వలన్ నిష్క్రమ్య తూష్ణీం ప్రయయౌ గజాహ్వయమ్ । హాహేతి శబ్దః సుమహానభూత్ సతాం అజాతశత్రుర్విమనా ఇవాభవత్ । బభూవ తూష్ణీం భగవాన్భువో భరం సముజ్జిహీర్షుర్భ్రమతి స్మ యద్ దృశా

దుర్యోధనుడు లజ్జతో తలదించుకుని, కోపంతో మండిపడి, మౌనంగా గజాహ్వయానికి వెళ్లిపోయాడు. 'హాయ్' అని ధర్మాత్ములు పెద్దగా విలపించారు. అజాతశత్రువు మనసు కలవరపోయింది. భగవంతుడు భూమిపై భారం తీయాలని మౌనంగా ఉండి, చుట్టూ చూస్తూ ఉన్నాడు.

( అనుష్టుప్ ) ఏతత్తేఽభిహితం రాజన్ యత్పృష్టోఽహమిహ త్వయా । సుయోధనస్య దౌరాత్మ్యం రాజసూయే మహాక్రతౌ

రాజా! నీవు అడిగిన దుర్యోధనుని దుష్టత్వాన్ని, రాజసూయ మహాయజ్ఞంలో జరిగినదాన్ని నేను నీకు వివరంగా చెప్పాను.

ఇతి శ్రీమద్‍భాగవతే మహాపురాణే పారమహంస్యాం సంహితాయాం దశమస్కన్ధే ఉత్తరార్ధే దుర్యోధనమానభంగో నామ పఞ్చసప్తతితమోఽధ్యాయః

ఇలా పరమహంసులకు ప్రియమైన శ్రీమద్భాగవత మహాపురాణంలో, పదవ స్కంధంలోని ఉత్తరార్థంలో, 'దుర్యోధనుని గర్వభంగం' అనే డెబ్బయిఐదవ అధ్యాయం పూర్తయింది.

శాల్వస్య యదుభిః సహ యుద్ధమ్ - శ్రీశుక ఉవాచ - ( అనుష్టుప్ ) అథాన్యదపి కృష్ణస్య శ్రృణు కర్మాద్‌భుతం నృప । క్రీడానరశరీరస్య యథా సౌభపతిర్హతః

శ్రీశుకుడు ఇలా చెప్పాడు: రాజా! ఇప్పుడు కృష్ణుని మరో అద్భుతమైన కార్యాన్ని విను. ఆటలతో ఉండే, శరీరం లేని ఆ ప్రభువు, శాల్వుని ఎలా సంహరించాడో చెబుతాను.

శిశుపాలసఖః శాల్వో రుక్మిణ్యుద్‌వాహ ఆగతః । యదుభిర్నిర్జితః సఙ్ఖ్యే జరాసన్ధాదయస్తథా

శిశుపాలుని స్నేహితుడైన శాల్వుడు, రుక్మిణి వివాహానికి వచ్చాడు. యదువులు, అలాగే జరాసంధుడు మొదలైనవారు యుద్ధంలో అతడిని ఓడించారు.

శాల్వః ప్రతిజ్ఞామకరోత్ శ్రృణ్వతాం సర్వభూభుజామ్ । అయాదవాం క్ష్మాం కరిష్యే పౌరుషం మమ పశ్యత

శాల్వుడు అన్ని రాజుల ముందు ప్రమాణం చేశాడు: 'నేను భూమిని యదువుల నుంచి ఖాళీ చేస్తాను. నా పరాక్రమాన్ని మీరు చూడండి.'

ఇతి మూఢః ప్రతిజ్ఞాయ దేవం పశుపతిం ప్రభుమ్ । ఆరాధయామాస నృపః పాంసుముష్టిం సకృద్ గ్రసన్

ఇలా మూర్ఖంగా ప్రమాణం చేసి, ఆ రాజు పశుపతి ప్రభువైన దేవుని పూజిస్తూ, ఒక్కసారి మట్టిని ముట్టెడు మింగాడు.

సంవత్సరాన్తే భగవాన్ ఆశుతోష ఉమాపతిః । వరేణ చ్ఛన్దయామాస శాల్వం శరణమాగతమ్

ఒక సంవత్సరం పూర్తయ్యాక, ఉమాదేవి భర్త అయిన భగవంతుడు సులభంగా సంతోషించి, శల్వుడు తనను ఆశ్రయించాడని అతనికి వరం అడగమని అనుగ్రహించాడు.

దేవాసురమనుష్యాణాం గన్ధర్వోరగరక్షసామ్ । అభేద్యం కామగం వవ్రే స యానం వృష్ణిభీషణమ్

అప్పుడు శల్వుడు దేవతలు, దానవులు, మనుషులు, గంధర్వులు, పాములు, రాక్షసులు ఎవ్వరూ ధ్వంసించలేని, తనకు కావలసిన చోటికి వెళ్లగలిగే, వృష్ణులందరికీ భయంకరమైన ఒక వాహనాన్ని కోరుకున్నాడు.

తథేతి గిరిశాదిష్టో మయః పరపురంజయః । పురం నిర్మాయ శాల్వాయ ప్రాదాత్ సౌభమయస్మయమ్

'అలా జరగనీ' అని గిరీశుడు అనగా, శత్రు నగరాలను జయించిన మయుడు, శల్వునికి 'సౌభం' అనే ఇనుప నగరాన్ని నిర్మించి ఇచ్చాడు.

స లబ్ధ్వా కామగం యానం తమోధామ దురాసదమ్ । యయస్ద్‌వారవతీం శాల్వో వైరం వృష్ణికృతం స్మరన్

ఆ శల్వుడు, తన కోరిక తీరే విధంగా, ఎవరూ చేరలేని, భయంకరమైన ఆ వాహనాన్ని పొంది, వృష్ణులు చేసిన శత్రుత్వాన్ని గుర్తు చేసుకుంటూ ద్వారక నగరానికి బయలుదేరాడు.

నిరుధ్య సేనయా శాల్వో మహత్యా భరతర్షభ । పురీం బభఞ్జోపవనాన్ ఉద్యానాని చ సర్వశః

భరత వంశశ్రేష్ఠుడా! శల్వుడు తన గొప్ప సేనతో ద్వారకను చుట్టుముట్టి, నగరానికి చుట్టూ ఉన్న తోటలు, ఉద్యానవనాలు అన్నింటినీ ధ్వంసం చేశాడు.

సగోపురాణి ద్వారాణి ప్రాసాదాట్టాలతోలికాః । విహారాన్ స విమానాగ్ర్యాన్ నిపేతుః శస్త్రవృష్టయః

గోపురాలతో కూడిన ద్వారాలు, ప్రాసాదాలు, అట్రియాలు, వినోదవనాలు, ఎత్తయిన భవనాల మీదకు ఆయుధాల వర్షం కురిసింది.

శిలా ద్రుమాశ్చాశనయః సర్పా ఆసారశర్కరాః । ప్రచణ్డశ్చక్రవాతోఽభూత్ రజసాచ్ఛాదితా దిశః

పెద్ద రాళ్లు, చెట్లు, వజ్రాలు, పాములు, రాళ్ల వానలు పడిపడ్డాయి. భయంకరమైన గాలివాన వచ్చి, దిశలన్నీ దుమ్ముతో కప్పేసింది.

ఇత్యర్ద్యమానా సౌభేన కృష్ణస్య నగరీ భృశమ్ । నాభ్యపద్యత శం రాజన్ త్రిపురేణ యథా మహీ

రాజా! సౌభ వాహనంతో కృష్ణుని నగరాన్ని తీవ్రంగా బాధించగా, భూమి త్రిపురాసురుడు దాడి చేసినప్పుడు ఎలా శాంతి లేకుండా పోయిందో, అలా ఆ నగరానికీ శాంతి దొరకలేదు.

ప్రద్యుమ్నో భగవాన్ వీక్ష్య బాధ్యమానా నిజాః ప్రజాః । మ భైష్టేత్యభ్యధాద్‌ వీరో రథారూఢో మహాయశాః

తన ప్రజలు బాధపడుతున్నదాన్ని చూసిన మహాప్రతాపి, కీర్తిశాలి ప్రద్యుమ్నుడు తన రథంపై ఎక్కి, 'భయపడకండి!' అని ధైర్యం చెప్పాడు.

సాత్యకిశ్చారుదేష్ణశ్చ సామ్బోఽక్రూరః సహానుజః । హార్దిక్యో భానువిన్దశ్చ గదశ్చ శుకసారణౌ

సత్యకి, చారుదేశ్నుడు, సాంబుడు, అతని తమ్ముడు అక్రూరుడు, హార్దిక్యుడు, భానువిందుడు, గదుడు, శుకుడు, సారణుడు—

అపరే చ మహేష్వాసా రథయూథపయూథపాః । నిర్యయుర్దంశితా గుప్తా రథేభాశ్వపదాతిభిః

ఇంకా ఇతర మహాశూరులు, రథసేనాధిపతులు, రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు, కాలాళ్లతో కూడిన సేనతో, ఆయుధాలు ధరించి, బలంగా బయలుదేరారు.

తతః ప్రవవృతే యుద్ధం శాల్వానాం యదుభిః సహ । యథాసురాణాం విబుధైః తుములం లోమహర్షణమ్

అప్పుడే శల్వులకూ యాదవులకూ మధ్య, దేవతలు-దానవుల మధ్య జరిగిన యుద్ధంలా, భయంకరమైన, గోoseబుగ్గలు పుట్టించే యుద్ధం ప్రారంభమైంది.

తాశ్చ సౌభపతేర్మాయా దివ్యాస్త్రై రుక్మిణీసుతః । క్షణేన నాశయామాస నైశం తమ ఇవోష్ణగుః

రుక్మిణీ కుమారుడు, దివ్యాస్త్రాలతో సౌభపతి మాయలను ఒక్క క్షణంలోనే నాశనం చేశాడు. అది ఎలా అంటే, సూర్యుడు రాత్రి చీకటిని పోగొట్టినట్టు.

వివ్యాధ పఞ్చవింశత్యా స్వర్ణపుఙ్ఖైరయోముఖైః । శాల్వస్య ధ్వజినీపాలం శరైః సన్నతపర్వభిః

అతడు బంగారు పుచ్చులతో, ఇనుప అంచులతో, బలమైన బాణాలతో, శల్వ సేనాధిపతిని ఇరవై ఐదు బాణాలతో గాయపరిచాడు.

శతేనాతాడయచ్ఛాల్వం ఏకైకేనాస్య సైనికాన్ । దశభిర్దశభిర్నేతౄన్ వాహనాని త్రిభిస్త్రిభిః

శల్వుని నూరుబాణాలతో, అతని సైనికులను ఒక్కొక్క బాణంతో, నాయకులను పది పది బాణాలతో, వాహనాలను మూడు మూడు బాణాలతో తాకాడు.

తదద్‌భుతం మహత్ కర్మ ప్రద్యుమ్నస్య మహాత్మనః । దృష్ట్వా తం పూజయామాసుః సర్వే స్వపరసైనికాః

ఆ మహాత్ముడైన ప్రద్యుమ్నుడు చేసిన అద్భుతమైన, గొప్ప కార్యాన్ని చూసి, స్నేహితులు, శత్రువులు అనే తేడా లేకుండా అందరూ అతనికి గౌరవం చూపారు.

బహురూపైకరూపం తద్ దృశ్యతే న చ దృశ్యతే । మాయామయం మయకృతం దుర్విభావ్యం పరైరభూత్

మాయుడు సృష్టించిన ఆ మాయానగరం ఒక్కోసారి అనేక రూపాల్లో, ఒక్కోసారి ఒక్క రూపంలో కనిపించింది, మళ్లీ కనిపించలేదు. శత్రువులు దాన్ని ఎట్టేలా అర్థం చేసుకోలేకపోయారు.

క్వచిద్‌భూమౌ క్వచిద్‌ వ్యోమ్ని గిరిమూర్ధ్ని జలే క్వచిత్ । అలాతచక్రవద్‌ భ్రామ్యత్ సౌభం తద్ దురవస్థితమ్

కొన్ని సార్లు భూమిపై, కొన్ని సార్లు ఆకాశంలో, కొన్నిసార్లు కొండ శిఖరాలపై, మరికొన్ని సార్లు నీటిలో ఆ సౌభం దుర్గతిలో ఉన్నప్పుడు అగ్ని చక్రంలా తిరుగుతూ కనిపించింది.

యత్ర యత్రోపలక్ష్యేత ససౌభః సహసైనికః । శాల్వః తతస్తతోఽముఞ్చన్ శరాన్ సాత్వతయూథపాః

శాల్వుడు తన సౌభం, సైన్యంతో ఎక్కడ కనిపించినా, అక్కడ సాత్వతుల నాయకులు బాణాలు వదిలారు.

శరైరగ్న్యర్కసంస్పర్శైః ఆశీవిషదురాసదైః । పీడ్యమానపురానీకః శాల్వోఽముహ్యత్ పరేరితైః

అగ్ని, సూర్యుడి తాపాన్ని పోలిన బాణాలు, విషసర్పాల్లా ప్రాణాంతకంగా ఉండగా, శాల్వుని సైన్యం వాటి దెబ్బతో తికమకపడి అయోమయానికి లోనయ్యింది.

శాల్వానీకపశస్త్రౌఘైః వృష్ణివీరా భృశార్దితాః । న తత్యజూ రణం స్వం స్వం లోకద్వయజిగీషవః

శాల్వుని సైన్యం నుండి ఆయుధాల వర్షం పడుతున్నా, వృష్ణుల వీరులు బహుగా బాధపడినా, ఇద్దరు లోకాలను జయించాలనే సంకల్పంతో యుద్ధాన్ని వదల్లేదు.

శాల్వామాత్యో ద్యుమాన్ నామ ప్రద్యుమ్నం ప్రాక్ ప్రపీడితః । ఆసాద్య గదయా మౌర్వ్యా వ్యాహత్య వ్యనదద్ బలీ

శాల్వుని మంత్రి అయిన ద్యూమాన్, ముందుగా ప్రద్యుమ్నుని బలవంతంగా ఎదుర్కొని, గదతో అతనిని బలంగా కొట్టి గర్జించాడు.