దృష్ట్వా దురాద్ గతః సోఽహం కౌతుకేన తదన్తికమ్ । మాం దృష్ట్వా చోత్థితా బాలా విహ్వలా చాబ్రవీద్ వచః
ఈ దృశ్యం దూరం నుంచి చూసి, ఆశ్చర్యంతో నేను దగ్గరకు వెళ్లాను. నన్ను చూసి ఆ బాలిక లేచి, కలవరంతో ఇలా చెప్పింది.
బాలోవాచ - భో భోః సాధో క్షణం తిష్ఠ మచ్చిన్తామపి నాశయ । దర్శనం తవ లోకస్య సర్వథాఘహరం పరమ్
బాలిక చెప్పింది – ఓ సద్గురు, క్షణం ఆగి, నా మనోవ్యథను తొలగించండి. మీ దర్శనం ప్రపంచంలోని పాపాలను పూర్తిగా నశింపజేస్తుంది.
బహుధా తవ వాక్యేన దుఃఖశాన్తిర్భవిష్యతి । యదా భాగ్యం భవేద్ భూరి భవతో దర్శనం తదా
మీరు పలుకే మాటల వల్ల నాకు బాధలు తగ్గిపోతాయి. గొప్ప అదృష్టం కలిగినప్పుడు మాత్రమే మీ దర్శనం లభిస్తుంది.
నారద ఉవాచ - కాసి త్వం కౌ ఇమౌ చేమా నార్యః కాః పద్మలోచనాః । వద దేవి సవిస్తారం స్వస్య దుఃఖస్య కారణమ్
నారదుడు అడిగాడు – నువ్వెవరు? వీరిద్దరు ఎవరు? ఈ పద్మలోచనలైన స్త్రీలు ఎవరు? దేవీ, నీ బాధకు కారణం ఏమిటో వివరంగా చెప్పు.
బాలోవాచ - అహం భక్తిరితి ఖ్యాతా ఇమౌ మే తనయౌ మతౌ । జ్ఞానవైరాగ్య నామానౌ కాలయోగేన జర్జరౌ
బాలిక చెప్పింది – నాకు భక్తి అని పేరు. వీరిద్దరు నా కుమారులు, జ్ఞానం, వైరాగ్యం అని పిలవబడతారు. కాల ప్రభావంతో వీరు వృద్ధులయ్యారు.
గఙ్గాద్యా స్మరితశ్చేమా మత్సేవార్థం సమాగతాః । తథాపి న చ మే శ్రేయః సేవితాయాః సురైరపి
గంగా మొదలైన వీరు నన్ను గుర్తు చేసుకుని, నాకు సేవ చేయడానికి ఇక్కడికి వచ్చారు. అయినా దేవతలు కూడా నన్ను సేవించినా, నాకు శ్రేయస్సు కలగలేదు.
ఇదానీం శ్రుణు మద్వార్తాం సచిత్తస్త్వం తపోధన । వార్తా మే వితతాప్యస్తి తాం శ్రుత్వా సుఖమావహ
ఇప్పుడు నా కథను శ్రద్ధగా విను, తపస్సుతో నిండినవాడా. నా కథ అందరికీ తెలిసినదే అయినా, వినితే నీకు ఆనందం కలుగుతుంది.
ఉత్పన్నా ద్రవిడే సాహం వృద్ధిం కర్నాటకే గతా । క్వచిత్ క్వచిత్ మహారాష్ట్రే గుర్జరే జీర్ణతాం గతా
నేను ద్రావిడదేశంలో జన్మించాను, కర్ణాటకంలో పెరిగాను. మహారాష్ట్ర, గుజరాత్ ప్రాంతాల్లో కొంతకాలం వృద్ధురాలిగా ఉన్నాను.
తత్ర ఘోర కలేర్యోగాత్ పాఖణ్డైః ఖణ్డితాఙ్గకా । దుర్బలాహం చిరం యాతా పుత్రాభ్యాం సహ మన్దతామ్
అక్కడ కలియుగ ప్రభావంతో, పాకండులు నన్ను హింసించారు. నేను బలహీనంగా, నా కుమారులతో కలిసి చాలా కాలం నిర్జీవంగా ఉన్నాను.
వృన్దావనం పునః ప్రాప్య నవీనేవ సురూపిణీ । జాతాహం ఉవతీ సమ్యక్ శ్రేష్ఠరూపా తు సాంప్రతమ్
తర్వాత వృందావనానికి చేరుకున్నప్పుడు, నేను మళ్లీ యువతిగా, అందమైన రూపంతో, ఉత్తమ సౌందర్యంతో కనిపించాను.
ఇమౌ తు శయితౌ అత్ర సుతౌ మే క్లిశ్యతః శ్రమాత్ । ఇదం స్థానం పరిత్యజ్య విదేశం గమ్యతే మయా
కానీ ఇక్కడ నా ఇద్దరు కుమారులు అలసటతో పడుకుని ఉన్నారు. ఈ స్థలాన్ని వదిలి, నేను మరో దేశానికి వెళ్లబోతున్నాను.
జరఠత్వం సమాయాతౌ తేన దుఃఖేన దుఃఖితా । సాహం తు తరుణీ కస్మాత్ సుతౌ వృద్ధౌ ఇమౌ కుతః
వారు వృద్ధులైపోయారు, ఆ బాధతో నేను బాధపడుతున్నాను. నేను యువతిగా ఉన్నా, నా కుమారులు ఎందుకు వృద్ధులయ్యారు?
త్రయాణాం సహచారిత్వాత్ వైపరీత్యం కుతః స్థితమ్ । ఘటతే జరఠా మాతా తరుణౌ తనయౌ ఇతి
మేము ముగ్గురమూ కలిసే ఉండగా, ఈ విధంగా విరుద్ధంగా ఎలా జరిగింది? సాధారణంగా తల్లి వృద్ధురాలై, కుమారులు యువకులు కావాలి.
అతః శోచామి చాత్మానం విస్మయావిష్టమానసా । వద యోగనిధే ధీమన్ కారణం చాత్ర కిం భవేత్
అందుకే నేను నా స్థితిని గురించి విచారిస్తూ, ఆశ్చర్యంతో ఉన్నాను. యోగ సంపద కలిగిన జ్ఞానివా, దీనికి కారణం ఏమిటో చెప్పు.
నారద ఉవాచ - జ్ఞానేనాత్మని పశ్యామి సర్వం ఏతత్ తవానఘే । న విషాదః త్వయా కార్యో హరిః శం తే కరిష్యతి
నారదుడు ఇలా అన్నాడు — నిర్దోషినీ! జ్ఞానంతో నేను ఈ సమస్తాన్ని నా అంతరంలోనే చూస్తున్నాను. నీవు మనసు చింతించవద్దు; హరి నీకు మంగళాన్ని కలిగిస్తాడు.
సూత ఉవాచ - క్షణమాత్రేణ తజ్జ్ఞాత్వా వాక్యం ఊచే మునీశ్వరః
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు — ఆ మాటను క్షణంలోనే గ్రహించిన ఆ మహర్షి వెంటనే మాట్లాడాడు.
నారద ఉవాచ - శ్రుణుష్వవహితా బాలే యోగోఽయం దారుణా కలిః । తేన లుప్తః సదాచారో యోగమార్గః తపాంసి చ
నారదుడు అన్నాడు — బాలికా! నీవు శ్రద్ధగా విను. ఈ యోగం, భయంకరమైన కలియుగం వల్ల మంచి ఆచారాలు, యోగమార్గం, తపస్సు ఇవన్నీ కనుమరుగయ్యాయి.
జనా అఘాసురాయన్తే శాఠ్యదుష్కర్మకారిణః । ఇహ సన్తో విషీదన్తి ప్రహృష్యన్తి హి అసాధవః । ధత్తే ధైర్యం తు యో ధీమాన్ స ధీరః పణ్డితోఽథవా
ప్రజలు ఇప్పుడు అఘాసురుడిలా, మోసం చేసి చెడు పనులు చేస్తున్నారు. ఇక్కడ సజ్జనులు బాధపడుతున్నారు, దుర్జనులు ఆనందిస్తున్నారు. కానీ ధైర్యంగా ఉండే జ్ఞానవంతుడు నిజంగా ధీరుడు, పండితుడే.
అస్పృశ్యాన్ అవలోక్యేయం శేషభారకరీ ధరా । వర్షే వర్షే క్రమాత్ జాతా మంగలం నాపి దృశ్యతే
ఈ अस्पృశ్యులను చూసి భూమి భారంగా మారింది. సంవత్సరానికో సంవత్సరం ఇలా క్రమంగా, ఎక్కడా మంగళం కనిపించటం లేదు.
న త్వామపి సుతైః సాకం కోఽపి పశ్యతి సాంప్రతమ్ । ఉపేక్షితానురాగాన్ధైః జర్జరత్వేన సంస్థితా
ఇప్పుడు నిన్ను నీ కుమారులతో కూడినవారెవ్వరూ చూడటం లేదు. మోహంలో మునిగిపోయినవారు నిన్ను పట్టించుకోరు, నీవు వృద్ధత్వంతో క్షీణించిపోయావు.
వృన్దావనస్య సంయోగాత్ పునస్త్వం తరుణీ నవా । ధన్యం వృన్దావనం తేన భక్తిః నృత్యతి యత్ర చ
వృందావనంతో మళ్ళీ కలిసినప్పుడు నీవు తిరిగి యవ్వనంగా, కొత్తగా మారావు. వృందావనం ఎంత ధన్యమైనది! అక్కడ భక్తి కూడా ఆనందంగా నర్తిస్తుంది.
అత్రేమౌ గ్రాహకాభావాత్ న జరామపి ముఞ్చతః । కిఞ్చిత్ ఆత్మసుఖేనేహ ప్రసుప్తిః మన్యతేఽనయోః
ఇక్కడ స్వీకరించేవారు లేకపోవటం వల్ల, ఈ ఇద్దరిని వృద్ధత్వం కూడా విడిచిపెట్టలేదు. కొంతంత తృప్తితో, వారు విశ్రాంతిగా ఉన్నామనుకుంటున్నారు.
భక్తిరువాచ - కథం పరీక్షితా రాజ్ఞా స్థాపితో హ్యశుచిః కలిః । ప్రవృత్తే తు కలౌ సర్వసారః కుత్ర గతో మహాన్
భక్తి ఇలా అడిగింది — పరీక్షిత్ మహారాజు కలియుగాన్ని ఎలా స్థాపించాడు? కలియుగం ప్రారంభమైన తర్వాత, సర్వధర్మసారం ఎక్కడికి పోయింది?
కరుణాపరేణ హరిణాపి అధర్మ కథమీక్ష్యతే । ఇమం మే సంశయం ఛిన్ధి త్వద్వాచా సుఖితాస్మ్యహమ్
అంతటి దయామయుడు అయిన హరికి కూడా, ఈ అధర్మాన్ని ఎలా చూడగలుగుతున్నాడు? నా ఈ సందేహాన్ని నీవు తీర్చు; నీ మాటలతో నేను సంతోషిస్తాను.
నారద ఉవాచ - యది పృష్టస్త్వయా బాలే ప్రేమతః శ్రవణం కురు । సర్వం వక్ష్యామి తే భద్రే కశ్మలం తే గమిష్యతి
నారదుడు అన్నాడు — బాలికా! నీవు ప్రేమతో అడిగావు కాబట్టి శ్రద్ధగా విను. నేను నీకు అన్నీ చెప్పుతాను; నీ మనసులోని కలకలం పోతుంది.
యదా ముకున్దో భగవాన్ క్ష్మాం త్యక్త్వా స్వపదం గతః । తద్దినాత్ కలిరాయాతః సర్వసాధనబాధకః
ముకుందుడు భగవంతుడు భూమిని విడిచి తన లోకానికి వెళ్లినప్పుడు, ఆ రోజు నుంచే కలియుగం వచ్చి, అన్ని సదాచార మార్గాలను అడ్డుకుంది.
దృష్టో దిగ్విజయే రాజ్ఞా దీనవత్ శరణం గతః । న మయా మారణీయోఽయం సారంగ ఇవ సరభుక్
రాజు దిక్విజయానికి వెళ్లినప్పుడు, కలియుగం దుఃఖంతో ఆశ్రయం కోరింది. నేను దానిని చంపలేదు; తేనెతీయువాడు సరభుక్కు తేనెటీగను వదిలినట్టు వదిలాను.
యత్ఫలం నాస్తి తపసా న యోగేన సమాధినా । తత్ఫలం లభతే సమ్యక్ కలౌ కేశవకీర్తనాత్
తపస్సు, యోగం, ధ్యానం ద్వారా లభించని ఫలితం, కలియుగంలో కేశవుని కీర్తన వలన పూర్తిగా లభిస్తుంది.
ఏకాకారం కలిం దృష్ట్వా సారవత్సారనీరసమ్ । విష్ణురాతః స్థాపితవాన్ కలిజానాం సుఖాయ చ
కలియుగాన్ని ఏకరూపంగా, సారం లేని, అసారమైనదిగా చూసి, విష్ణురాతుడు కలియుగంలో జన్మించినవారు సుఖంగా ఉండాలని దానిని స్థాపించాడు.
కుకర్మాచరనాత్సారః సర్వతో నిర్గతోఽధునా । పదార్థాః సంస్థితా భూమౌ బీజహీనాస్తుషా యథా
చెడు పనుల వల్ల ఇప్పుడు ప్రతిచోటా సారం పోయింది. భూమిపై పదార్థాలు విత్తనం లేని పొట్టు లాంటివిగా మిగిలిపోయాయి.