శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

దేవర్షిపితృభూతాని లోకపాలాః సహానుగాః । పూజితాస్తం అనుజ్ఞాప్య స్వధామాని యయుర్నృప

దేవతలు, ఋషులు, పితృదేవతలు, భూతాలు, లోకపాలకులు తమ అనుచరులతో కలిసి గౌరవింపబడి, అనుమతి ఇచ్చి తమ తమ లోకాలకు తిరిగి వెళ్లారు.

హరిదాసస్య రాజర్షే రాజసూయమహోదయమ్ । నైవాతృప్యన్ ప్రశంసన్తః పిబన్ మర్త్యోఽమృతం యథా

హరిదాసుని రాజసూయ మహోత్సవాన్ని రాజర్షులు ఎంత సేపు ప్రశంసించినా అలసిపోలేదు; మానవుడు అమృతాన్ని తాగినంత సంతోషంగా, తృప్తి లేకుండా ప్రశంసించసాగారు.

తతో యుధిష్ఠిరో రాజా సుహృత్ సంబంన్ధి బాన్ధవాన్ । ప్రేమ్ణా నివారయామాస కృష్ణం చ త్యాగకాతరః

ఆ తరువాత యుధిష్ఠిరుడు రాజు, తన మిత్రులు, బంధువులు, స్నేహితులకు ప్రేమతో వీడ్కోలు చెప్పి, విడిపోవడం ఇష్టం లేక కృష్ణునికీ హృదయపూర్వకంగా వీడ్కోలు చెప్పాడు.

భగవానపి తత్రాఙ్‌గ న్యవాత్సీత్ తత్ప్రియంకరః । ప్రస్థాప్య యదువీరాంశ్చ సామ్బాదీంశ్చ కుశస్థలీమ్

ప్రియమైనవారికి ఆనందాన్ని ఇచ్చే భగవంతుడు అక్కడ కొంతకాలం ఉన్నాడు. యదువీరులను, సాంబుడు మొదలైన వారిని కుశస్థళికి పంపించి, తాను అక్కడే మిగిలాడు.

ఇత్థం రాజా ధర్మసుతో మనోరథమహార్ణవమ్ । సుదుస్తరం సముత్తీర్య కృష్ణేనాసీద్ గతజ్వరః

ఇలా ధర్మపుత్రుడు అయిన రాజు, కృష్ణుని సహాయంతో, తాను కోరుకున్న మహా ఆశల సముద్రాన్ని దాటి, అన్ని బాధల నుండి విముక్తుడయ్యాడు.

ఏకదాన్తఃపురే తస్య వీక్ష్య దుర్యోధనః శ్రియమ్ । అతప్యద్ రాజసూయస్య మహిత్వం చాచ్యుతాత్మనః

ఒకసారి రాజభవనంలో దుర్యోధనుడు, యుధిష్ఠిరుని వైభవాన్ని చూసి, రాజసూయ మహోత్సవ గొప్పతనాన్ని, అచ్యుతుని మహిమను చూసి, అంతటితో బాధపడ్డాడు.

( వసంతతిలకా ) యస్మిన్ నరేన్ద్రదితిజేన్ద్ర సురేన్ద్రలక్ష్మీః నానా విభాన్తి కిల విశ్వసృజోపకౢప్తాః । తాభిః పతీన్ద్రుపదరాజసుతోపతస్థే యస్యాం విషక్తహృదయః కురురాడతప్యత్

అక్కడ, రాజుల, దానవుల, దేవతల ఐశ్వర్యం సృష్టికర్త వేర్వేరు విధాలుగా ఏర్పరిచినదంతా ప్రకాశిస్తూ ఉండగా, ద్రుపదుని కుమార్తె పక్కన నిలబడి ఉన్నాడు. ఆ వైభవాన్ని చూసి కురు రాజు మనసు మోహితమై బాధపడిపోయాడు.

యస్మిన్ తదా మధుపతేర్మహిషీసహస్రం శ్రోణీభరేణ శనకైః క్వణదఙ్‌ఘ్రిశోభమ్ । మధ్యే సుచారు కుచకుఙ్కుమశోణహారం శ్రీమన్ముఖం ప్రచలకుణ్డలకున్తలాఢ్యమ్

అప్పట్లో అక్కడ మధుపతికి చెందిన వెయ్యి భార్యలు, బరువైన నడుములతో, మృదువుగా మణిపాదుకలు మోగిస్తూ, మధ్యలో ఉన్న అందమైన ముఖాన్ని, కుంకుమతో అలంకరించిన హారాలతో, ప్రకాశించే కుండలాలు, జడలతో చుట్టుముట్టాయి.

( అనుష్టుప్ ) సభాయాం మయకౢప్తాయాం క్వాపి ధర్మసుతోఽధిరాట్ । వృతోఽనుగైర్బన్ధుభిశ్చ కృష్ణేనాపి స్వచక్షుషా

మాయాసురుడు నిర్మించిన సభలో, ధర్మపుత్రుడు అయిన రాజు, అనుచరులు, బంధువులతో పాటు, కృష్ణుడు కూడా తన కన్నులతో చూస్తూ, మధ్యలో ఆసీనుడై ఉన్నాడు.

ఆసీనః కాఞ్చనే సాక్షాత్ ఆసనే మఘవానివ । పారమేష్ఠ్యశ్రీయా జుష్టః స్తూయమానశ్చ వన్దిభిః

అతడు స్వర్ణాసనంపై, ఇంద్రుడిలా ప్రత్యక్షంగా కూర్చుని, పరమ ఐశ్వర్యంతో, వందకులు స్తుతిస్తూ ఉన్నారు.

తత్ర దుర్యోధనో మానీ పరీతో భ్రాతృభిర్నృప । కిరీటమాలీ న్యవిశద్ అసిహస్తః క్షిపన్ రుషా

అక్కడ దుర్యోధనుడు, గర్వంతో, తన అన్నదమ్ములతో చుట్టుముట్టబడి, కిరీటమూ, మాల ధరించి, కోపంతో ఖడ్గాన్ని చేతిలో పట్టుకుని, దాన్ని పడేసి కూర్చున్నాడు.

స్థలేఽభ్యగృహ్ణాద్ వస్త్రాన్తం జలం మత్వా స్థలేఽపతత్ । జలే చ స్థలవద్ భ్రాన్త్యా మయమాయావిమోహితః

భూమిపై దుస్తుల చివరను నీరు అని అనుకుని పట్టుకున్నాడు, కానీ అది పొడి. నీటిలో మాత్రం నేల అని పొరపాటుగా భావించాడు. మాయాసురుని మాయ వల్ల అతడు పూర్తిగా మోసపోయాడు.

జహాస భీమస్తం దృష్ట్వా స్త్రియో నృపతయోఽపరే । నివార్యమాణా అప్యఙ్‌గ రాజ్ఞా కృష్ణానుమోదితాః

భీముడు ఇది చూసి నవ్వాడు; ఆడవారు, ఇతర రాజులూ నవ్వారు. రాజు వారిని ఆపినా, కృష్ణుడు ఆ నవ్వును సమ్మతించాడు.

( మిశ్ర ) స వ్రీడితోఽవాగ్వదనో రుషా జ్వలన్ నిష్క్రమ్య తూష్ణీం ప్రయయౌ గజాహ్వయమ్ । హాహేతి శబ్దః సుమహానభూత్ సతాం అజాతశత్రుర్విమనా ఇవాభవత్ । బభూవ తూష్ణీం భగవాన్భువో భరం సముజ్జిహీర్షుర్భ్రమతి స్మ యద్ దృశా

దుర్యోధనుడు లజ్జతో తలదించుకుని, కోపంతో మండిపడి, మౌనంగా గజాహ్వయానికి వెళ్లిపోయాడు. 'హాయ్' అని ధర్మాత్ములు పెద్దగా విలపించారు. అజాతశత్రువు మనసు కలవరపోయింది. భగవంతుడు భూమిపై భారం తీయాలని మౌనంగా ఉండి, చుట్టూ చూస్తూ ఉన్నాడు.

( అనుష్టుప్ ) ఏతత్తేఽభిహితం రాజన్ యత్పృష్టోఽహమిహ త్వయా । సుయోధనస్య దౌరాత్మ్యం రాజసూయే మహాక్రతౌ

రాజా! నీవు అడిగిన దుర్యోధనుని దుష్టత్వాన్ని, రాజసూయ మహాయజ్ఞంలో జరిగినదాన్ని నేను నీకు వివరంగా చెప్పాను.

ఇతి శ్రీమద్‍భాగవతే మహాపురాణే పారమహంస్యాం సంహితాయాం దశమస్కన్ధే ఉత్తరార్ధే దుర్యోధనమానభంగో నామ పఞ్చసప్తతితమోఽధ్యాయః

ఇలా పరమహంసులకు ప్రియమైన శ్రీమద్భాగవత మహాపురాణంలో, పదవ స్కంధంలోని ఉత్తరార్థంలో, 'దుర్యోధనుని గర్వభంగం' అనే డెబ్బయిఐదవ అధ్యాయం పూర్తయింది.

శాల్వస్య యదుభిః సహ యుద్ధమ్ - శ్రీశుక ఉవాచ - ( అనుష్టుప్ ) అథాన్యదపి కృష్ణస్య శ్రృణు కర్మాద్‌భుతం నృప । క్రీడానరశరీరస్య యథా సౌభపతిర్హతః

శ్రీశుకుడు ఇలా చెప్పాడు: రాజా! ఇప్పుడు కృష్ణుని మరో అద్భుతమైన కార్యాన్ని విను. ఆటలతో ఉండే, శరీరం లేని ఆ ప్రభువు, శాల్వుని ఎలా సంహరించాడో చెబుతాను.

శిశుపాలసఖః శాల్వో రుక్మిణ్యుద్‌వాహ ఆగతః । యదుభిర్నిర్జితః సఙ్ఖ్యే జరాసన్ధాదయస్తథా

శిశుపాలుని స్నేహితుడైన శాల్వుడు, రుక్మిణి వివాహానికి వచ్చాడు. యదువులు, అలాగే జరాసంధుడు మొదలైనవారు యుద్ధంలో అతడిని ఓడించారు.

శాల్వః ప్రతిజ్ఞామకరోత్ శ్రృణ్వతాం సర్వభూభుజామ్ । అయాదవాం క్ష్మాం కరిష్యే పౌరుషం మమ పశ్యత

శాల్వుడు అన్ని రాజుల ముందు ప్రమాణం చేశాడు: 'నేను భూమిని యదువుల నుంచి ఖాళీ చేస్తాను. నా పరాక్రమాన్ని మీరు చూడండి.'

ఇతి మూఢః ప్రతిజ్ఞాయ దేవం పశుపతిం ప్రభుమ్ । ఆరాధయామాస నృపః పాంసుముష్టిం సకృద్ గ్రసన్

ఇలా మూర్ఖంగా ప్రమాణం చేసి, ఆ రాజు పశుపతి ప్రభువైన దేవుని పూజిస్తూ, ఒక్కసారి మట్టిని ముట్టెడు మింగాడు.

సంవత్సరాన్తే భగవాన్ ఆశుతోష ఉమాపతిః । వరేణ చ్ఛన్దయామాస శాల్వం శరణమాగతమ్

ఒక సంవత్సరం పూర్తయ్యాక, ఉమాదేవి భర్త అయిన భగవంతుడు సులభంగా సంతోషించి, శల్వుడు తనను ఆశ్రయించాడని అతనికి వరం అడగమని అనుగ్రహించాడు.

దేవాసురమనుష్యాణాం గన్ధర్వోరగరక్షసామ్ । అభేద్యం కామగం వవ్రే స యానం వృష్ణిభీషణమ్

అప్పుడు శల్వుడు దేవతలు, దానవులు, మనుషులు, గంధర్వులు, పాములు, రాక్షసులు ఎవ్వరూ ధ్వంసించలేని, తనకు కావలసిన చోటికి వెళ్లగలిగే, వృష్ణులందరికీ భయంకరమైన ఒక వాహనాన్ని కోరుకున్నాడు.

తథేతి గిరిశాదిష్టో మయః పరపురంజయః । పురం నిర్మాయ శాల్వాయ ప్రాదాత్ సౌభమయస్మయమ్

'అలా జరగనీ' అని గిరీశుడు అనగా, శత్రు నగరాలను జయించిన మయుడు, శల్వునికి 'సౌభం' అనే ఇనుప నగరాన్ని నిర్మించి ఇచ్చాడు.

స లబ్ధ్వా కామగం యానం తమోధామ దురాసదమ్ । యయస్ద్‌వారవతీం శాల్వో వైరం వృష్ణికృతం స్మరన్

ఆ శల్వుడు, తన కోరిక తీరే విధంగా, ఎవరూ చేరలేని, భయంకరమైన ఆ వాహనాన్ని పొంది, వృష్ణులు చేసిన శత్రుత్వాన్ని గుర్తు చేసుకుంటూ ద్వారక నగరానికి బయలుదేరాడు.

నిరుధ్య సేనయా శాల్వో మహత్యా భరతర్షభ । పురీం బభఞ్జోపవనాన్ ఉద్యానాని చ సర్వశః

భరత వంశశ్రేష్ఠుడా! శల్వుడు తన గొప్ప సేనతో ద్వారకను చుట్టుముట్టి, నగరానికి చుట్టూ ఉన్న తోటలు, ఉద్యానవనాలు అన్నింటినీ ధ్వంసం చేశాడు.

సగోపురాణి ద్వారాణి ప్రాసాదాట్టాలతోలికాః । విహారాన్ స విమానాగ్ర్యాన్ నిపేతుః శస్త్రవృష్టయః

గోపురాలతో కూడిన ద్వారాలు, ప్రాసాదాలు, అట్రియాలు, వినోదవనాలు, ఎత్తయిన భవనాల మీదకు ఆయుధాల వర్షం కురిసింది.

శిలా ద్రుమాశ్చాశనయః సర్పా ఆసారశర్కరాః । ప్రచణ్డశ్చక్రవాతోఽభూత్ రజసాచ్ఛాదితా దిశః

పెద్ద రాళ్లు, చెట్లు, వజ్రాలు, పాములు, రాళ్ల వానలు పడిపడ్డాయి. భయంకరమైన గాలివాన వచ్చి, దిశలన్నీ దుమ్ముతో కప్పేసింది.

ఇత్యర్ద్యమానా సౌభేన కృష్ణస్య నగరీ భృశమ్ । నాభ్యపద్యత శం రాజన్ త్రిపురేణ యథా మహీ

రాజా! సౌభ వాహనంతో కృష్ణుని నగరాన్ని తీవ్రంగా బాధించగా, భూమి త్రిపురాసురుడు దాడి చేసినప్పుడు ఎలా శాంతి లేకుండా పోయిందో, అలా ఆ నగరానికీ శాంతి దొరకలేదు.

ప్రద్యుమ్నో భగవాన్ వీక్ష్య బాధ్యమానా నిజాః ప్రజాః । మ భైష్టేత్యభ్యధాద్‌ వీరో రథారూఢో మహాయశాః

తన ప్రజలు బాధపడుతున్నదాన్ని చూసిన మహాప్రతాపి, కీర్తిశాలి ప్రద్యుమ్నుడు తన రథంపై ఎక్కి, 'భయపడకండి!' అని ధైర్యం చెప్పాడు.