శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

( వసంతతిలకా ) గుప్తా నృభిర్నిరగమన్నుపలబ్ధుమేతద్ దేవ్యో యథా దివి విమానవరైర్నృదేవ్యః । తా మాతులేయసఖిభిః పరిషిచ్యమానాః సవ్రీడహాసవికసద్ వదనా విరేజుః

పురుషుల రక్షణలో ఉన్న రాణులు, ఎవరికీ తెలియకుండా బయటకు వచ్చారు. ఆ రాణులు తమ మామలు, స్నేహితులు చల్లిన నీటితో సిగ్గుతో నవ్వుతూ, ముఖాలు మరింత అందంగా మెరిశాయి.

తా దేవరానుత సఖీన్ సిన్సిషిచుర్దృతీభిః క్లిన్నామ్బరా వివృతగాత్రకుచోరుమధ్యాః । ఔత్సుక్యముక్త కవరా చ్చ్యవమానమాల్యాః క్షోభం దధుర్మలధియాం రుచిరైర్విహారైః

ఆ రాణులు తమ స్నేహితులతో కలిసి ఉత్సాహంగా దేవతలపై నీళ్లు చల్లారు; వారి వస్త్రాలు తడిసి, శరీరాలు, వక్షోజాలు బయటపడగా, మాలలు జారిపోతూ, వారి అందమైన ఆటలు అపవిత్రమైన మనసులను కూడా ఆకర్షించాయి.

( అనుష్టుప్ ) స సమ్రాడ్ రథమారుఢః సదశ్వం రుక్మమాలినమ్ । వ్యరోచత స్వపత్‍నీభిః క్రియాభిః క్రతురాడివ

రాజు మంచి గుర్రాలు లాగుతున్న బంగారు అలంకారాల రథంపై తన భార్యలతో కలిసి కూర్చొని, యజ్ఞాధిపతి యజ్ఞక్రియల మధ్య వెలిగిపోతున్నట్టు ప్రకాశించాడు.

పత్‍నీసంయాజావభృథ్యైః చరిత్వా తే తమృత్విజః । ఆచాన్తం స్నాపయాం చక్రుః గంగాయాం సహ కృష్ణయా

తన భార్యలతో కలిసి అవభృథస్నానం చేసిన తరువాత, ఋత్వికులు పవిత్రతతో గంగానదిలో కృష్ణుడితో పాటు రాజును స్నానమాడించారు.

దేవదున్దుభయో నేదుః నరదుందుభిభిః సమమ్ । ముముచుః పుష్పవర్షాణి దేవర్షిపితృమానవాః

దేవతల మృదంగాలు, మానవ మృదంగాలతో కలిసి ఘోషించగా, దేవతలు, ఋషులు, పితృదేవతలు, మనుషులు పుష్పవర్షం కురిపించారు.

సస్నుస్తత్ర తతః సర్వే వర్ణాశ్రమయుతా నరాః । మహాపాతక్యపి యతః సద్యో ముచ్యేత కిల్బిషాత్

అక్కడ అన్ని వర్ణాశ్రమాలకు చెందిన మనుషులు స్నానం చేశారు; ఎందుకంటే మహాపాతకులు కూడా అక్కడ స్నానం చేస్తే వెంటనే పాపం నుండి విముక్తి పొందుతారు.

అథ రాజాహతే క్షౌమే పరిధాయ స్వలఙ్కృతః । ఋత్విక్ సదస్య విప్రాదీన్ ఆనర్చాభరణామ్బరైః

తర్వాత రాజు మెత్తని పట్టు వస్త్రాలు ధరించి, అందంగా అలంకరించుకుని, ఋత్వికులు, సభ్యులు, బ్రాహ్మణులకు ఆభరణాలు, వస్త్రాలు ఇచ్చి సత్కరించాడు.

బన్ధూఞ్జ్ఞాతీన్ నృపాన్ మిత్ర సుహృదోఽన్యాంశ్చ సర్వశః । అభీక్ష్ణం పూజయామాస నారాయణపరో నృపః

నారాయణ భక్తుడైన ఆ రాజు తన బంధువులు, స్నేహితులు, ఇతర రాజులు, పరిచయస్తులు, అందరినీ పునఃపునః గౌరవించాడు.

( వసంతతిలకా ) సర్వే జనాః సురరుచో మణికుణ్డలస్రగ్ ఉష్ణీషకఞ్చుక దుకూలమహార్ఘ్యహారాః । నార్యశ్చ కుణ్డలయుగాలకవృన్దజుష్ట వక్త్రశ్రియః కనకమేఖలయా విరేజుః

అందరూ మణికుండలు, హారాలు, పాగాలు, అంగవస్త్రాలు, విలువైన దుస్తులు ధరించి, దివ్య కాంతితో మెరిశారు; మహిళలు జతకుండలు, గాజులతో అలంకరించబడి, ముఖసౌందర్యంతో, బంగారు మెడలతో మరింత అందంగా కనిపించారు.

( అనుష్టుప్ ) అథ ఋత్విజో మహాశీలాః సదస్యా బ్రహ్మవాదినః । బ్రహ్మక్షత్రియవిట్శుద్రా రాజానో యే సమాగతాః

తర్వాత మహాశీలులు అయిన ఋత్వికులు, సభ్యులు, బ్రాహ్మణ పండితులు, బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ, వైశ్య, శూద్ర వర్గాలకు చెందిన రాజులు అక్కడ సమకూరారు.

దేవర్షిపితృభూతాని లోకపాలాః సహానుగాః । పూజితాస్తం అనుజ్ఞాప్య స్వధామాని యయుర్నృప

దేవతలు, ఋషులు, పితృదేవతలు, భూతాలు, లోకపాలకులు తమ అనుచరులతో కలిసి గౌరవింపబడి, అనుమతి ఇచ్చి తమ తమ లోకాలకు తిరిగి వెళ్లారు.

హరిదాసస్య రాజర్షే రాజసూయమహోదయమ్ । నైవాతృప్యన్ ప్రశంసన్తః పిబన్ మర్త్యోఽమృతం యథా

హరిదాసుని రాజసూయ మహోత్సవాన్ని రాజర్షులు ఎంత సేపు ప్రశంసించినా అలసిపోలేదు; మానవుడు అమృతాన్ని తాగినంత సంతోషంగా, తృప్తి లేకుండా ప్రశంసించసాగారు.

తతో యుధిష్ఠిరో రాజా సుహృత్ సంబంన్ధి బాన్ధవాన్ । ప్రేమ్ణా నివారయామాస కృష్ణం చ త్యాగకాతరః

ఆ తరువాత యుధిష్ఠిరుడు రాజు, తన మిత్రులు, బంధువులు, స్నేహితులకు ప్రేమతో వీడ్కోలు చెప్పి, విడిపోవడం ఇష్టం లేక కృష్ణునికీ హృదయపూర్వకంగా వీడ్కోలు చెప్పాడు.

భగవానపి తత్రాఙ్‌గ న్యవాత్సీత్ తత్ప్రియంకరః । ప్రస్థాప్య యదువీరాంశ్చ సామ్బాదీంశ్చ కుశస్థలీమ్

ప్రియమైనవారికి ఆనందాన్ని ఇచ్చే భగవంతుడు అక్కడ కొంతకాలం ఉన్నాడు. యదువీరులను, సాంబుడు మొదలైన వారిని కుశస్థళికి పంపించి, తాను అక్కడే మిగిలాడు.

ఇత్థం రాజా ధర్మసుతో మనోరథమహార్ణవమ్ । సుదుస్తరం సముత్తీర్య కృష్ణేనాసీద్ గతజ్వరః

ఇలా ధర్మపుత్రుడు అయిన రాజు, కృష్ణుని సహాయంతో, తాను కోరుకున్న మహా ఆశల సముద్రాన్ని దాటి, అన్ని బాధల నుండి విముక్తుడయ్యాడు.

ఏకదాన్తఃపురే తస్య వీక్ష్య దుర్యోధనః శ్రియమ్ । అతప్యద్ రాజసూయస్య మహిత్వం చాచ్యుతాత్మనః

ఒకసారి రాజభవనంలో దుర్యోధనుడు, యుధిష్ఠిరుని వైభవాన్ని చూసి, రాజసూయ మహోత్సవ గొప్పతనాన్ని, అచ్యుతుని మహిమను చూసి, అంతటితో బాధపడ్డాడు.

( వసంతతిలకా ) యస్మిన్ నరేన్ద్రదితిజేన్ద్ర సురేన్ద్రలక్ష్మీః నానా విభాన్తి కిల విశ్వసృజోపకౢప్తాః । తాభిః పతీన్ద్రుపదరాజసుతోపతస్థే యస్యాం విషక్తహృదయః కురురాడతప్యత్

అక్కడ, రాజుల, దానవుల, దేవతల ఐశ్వర్యం సృష్టికర్త వేర్వేరు విధాలుగా ఏర్పరిచినదంతా ప్రకాశిస్తూ ఉండగా, ద్రుపదుని కుమార్తె పక్కన నిలబడి ఉన్నాడు. ఆ వైభవాన్ని చూసి కురు రాజు మనసు మోహితమై బాధపడిపోయాడు.

యస్మిన్ తదా మధుపతేర్మహిషీసహస్రం శ్రోణీభరేణ శనకైః క్వణదఙ్‌ఘ్రిశోభమ్ । మధ్యే సుచారు కుచకుఙ్కుమశోణహారం శ్రీమన్ముఖం ప్రచలకుణ్డలకున్తలాఢ్యమ్

అప్పట్లో అక్కడ మధుపతికి చెందిన వెయ్యి భార్యలు, బరువైన నడుములతో, మృదువుగా మణిపాదుకలు మోగిస్తూ, మధ్యలో ఉన్న అందమైన ముఖాన్ని, కుంకుమతో అలంకరించిన హారాలతో, ప్రకాశించే కుండలాలు, జడలతో చుట్టుముట్టాయి.

( అనుష్టుప్ ) సభాయాం మయకౢప్తాయాం క్వాపి ధర్మసుతోఽధిరాట్ । వృతోఽనుగైర్బన్ధుభిశ్చ కృష్ణేనాపి స్వచక్షుషా

మాయాసురుడు నిర్మించిన సభలో, ధర్మపుత్రుడు అయిన రాజు, అనుచరులు, బంధువులతో పాటు, కృష్ణుడు కూడా తన కన్నులతో చూస్తూ, మధ్యలో ఆసీనుడై ఉన్నాడు.

ఆసీనః కాఞ్చనే సాక్షాత్ ఆసనే మఘవానివ । పారమేష్ఠ్యశ్రీయా జుష్టః స్తూయమానశ్చ వన్దిభిః

అతడు స్వర్ణాసనంపై, ఇంద్రుడిలా ప్రత్యక్షంగా కూర్చుని, పరమ ఐశ్వర్యంతో, వందకులు స్తుతిస్తూ ఉన్నారు.

తత్ర దుర్యోధనో మానీ పరీతో భ్రాతృభిర్నృప । కిరీటమాలీ న్యవిశద్ అసిహస్తః క్షిపన్ రుషా

అక్కడ దుర్యోధనుడు, గర్వంతో, తన అన్నదమ్ములతో చుట్టుముట్టబడి, కిరీటమూ, మాల ధరించి, కోపంతో ఖడ్గాన్ని చేతిలో పట్టుకుని, దాన్ని పడేసి కూర్చున్నాడు.

స్థలేఽభ్యగృహ్ణాద్ వస్త్రాన్తం జలం మత్వా స్థలేఽపతత్ । జలే చ స్థలవద్ భ్రాన్త్యా మయమాయావిమోహితః

భూమిపై దుస్తుల చివరను నీరు అని అనుకుని పట్టుకున్నాడు, కానీ అది పొడి. నీటిలో మాత్రం నేల అని పొరపాటుగా భావించాడు. మాయాసురుని మాయ వల్ల అతడు పూర్తిగా మోసపోయాడు.

జహాస భీమస్తం దృష్ట్వా స్త్రియో నృపతయోఽపరే । నివార్యమాణా అప్యఙ్‌గ రాజ్ఞా కృష్ణానుమోదితాః

భీముడు ఇది చూసి నవ్వాడు; ఆడవారు, ఇతర రాజులూ నవ్వారు. రాజు వారిని ఆపినా, కృష్ణుడు ఆ నవ్వును సమ్మతించాడు.

( మిశ్ర ) స వ్రీడితోఽవాగ్వదనో రుషా జ్వలన్ నిష్క్రమ్య తూష్ణీం ప్రయయౌ గజాహ్వయమ్ । హాహేతి శబ్దః సుమహానభూత్ సతాం అజాతశత్రుర్విమనా ఇవాభవత్ । బభూవ తూష్ణీం భగవాన్భువో భరం సముజ్జిహీర్షుర్భ్రమతి స్మ యద్ దృశా

దుర్యోధనుడు లజ్జతో తలదించుకుని, కోపంతో మండిపడి, మౌనంగా గజాహ్వయానికి వెళ్లిపోయాడు. 'హాయ్' అని ధర్మాత్ములు పెద్దగా విలపించారు. అజాతశత్రువు మనసు కలవరపోయింది. భగవంతుడు భూమిపై భారం తీయాలని మౌనంగా ఉండి, చుట్టూ చూస్తూ ఉన్నాడు.

( అనుష్టుప్ ) ఏతత్తేఽభిహితం రాజన్ యత్పృష్టోఽహమిహ త్వయా । సుయోధనస్య దౌరాత్మ్యం రాజసూయే మహాక్రతౌ

రాజా! నీవు అడిగిన దుర్యోధనుని దుష్టత్వాన్ని, రాజసూయ మహాయజ్ఞంలో జరిగినదాన్ని నేను నీకు వివరంగా చెప్పాను.

ఇతి శ్రీమద్‍భాగవతే మహాపురాణే పారమహంస్యాం సంహితాయాం దశమస్కన్ధే ఉత్తరార్ధే దుర్యోధనమానభంగో నామ పఞ్చసప్తతితమోఽధ్యాయః

ఇలా పరమహంసులకు ప్రియమైన శ్రీమద్భాగవత మహాపురాణంలో, పదవ స్కంధంలోని ఉత్తరార్థంలో, 'దుర్యోధనుని గర్వభంగం' అనే డెబ్బయిఐదవ అధ్యాయం పూర్తయింది.

శాల్వస్య యదుభిః సహ యుద్ధమ్ - శ్రీశుక ఉవాచ - ( అనుష్టుప్ ) అథాన్యదపి కృష్ణస్య శ్రృణు కర్మాద్‌భుతం నృప । క్రీడానరశరీరస్య యథా సౌభపతిర్హతః

శ్రీశుకుడు ఇలా చెప్పాడు: రాజా! ఇప్పుడు కృష్ణుని మరో అద్భుతమైన కార్యాన్ని విను. ఆటలతో ఉండే, శరీరం లేని ఆ ప్రభువు, శాల్వుని ఎలా సంహరించాడో చెబుతాను.

శిశుపాలసఖః శాల్వో రుక్మిణ్యుద్‌వాహ ఆగతః । యదుభిర్నిర్జితః సఙ్ఖ్యే జరాసన్ధాదయస్తథా

శిశుపాలుని స్నేహితుడైన శాల్వుడు, రుక్మిణి వివాహానికి వచ్చాడు. యదువులు, అలాగే జరాసంధుడు మొదలైనవారు యుద్ధంలో అతడిని ఓడించారు.

శాల్వః ప్రతిజ్ఞామకరోత్ శ్రృణ్వతాం సర్వభూభుజామ్ । అయాదవాం క్ష్మాం కరిష్యే పౌరుషం మమ పశ్యత

శాల్వుడు అన్ని రాజుల ముందు ప్రమాణం చేశాడు: 'నేను భూమిని యదువుల నుంచి ఖాళీ చేస్తాను. నా పరాక్రమాన్ని మీరు చూడండి.'